Кіріспе

Сингапурдағы табиғи қорық паркі

Сунгей Було сулы алқап қорығы – Сингапурдың солтүстік-батыс аймағындағы табиғи қорық. Бұл Сингапурда ресми түрде бекітілген алғашқы сулы жерлер қорығы (2002 жыл), және оның көшпенді құстар үшін тоқтау орны ретіндегі әлемдік маңызы Шығыс Азия-Австралиялық жағалау құстары желісіне қосылу арқылы мойындалды. 130 гектар аумақты қамтитын қорық 2003 жылы АСЕАН мұрасы паркі деп жарияланды.

Тарих

Бұрын табиғат аймағы ретінде танылмаған бұл жер 1986 жылы Малайя табиғат қоғамының Сингапур бөлімшесінің мүшелері аймақты сақтау туралы ұсыныс жасағаннан кейін ғана көзге түсті. Ерекше маңызға ие болғаны – оның құстардың едәуір түрлігі, соның ішінде қыстан қашу үшін Сібірден Австралияға көшіп келетін көшпенді құстар да бар еді. Олардың ұсынысын үкімет қабылдады және 0,87 км² аумақ 1989 жылы табиғи саябақ мәртебесіне ие болды. Қазіргі Ұлттық парктер кеңесінің алдастысы болған Парктер және демалыс департаменті мамандар тобымен бірге табиғи саябақты дамытып, басқарды. Командадағы ең белгілі ұйымдар – Ұлыбританияның Wildfowl & Wetlands Trust және Дүниежүзілік табиғат қоры болды. Сунгей Було сулы алқап қорығы, сол кезде Сунгей Було табиғат паркі деп аталған, 1993 жылдың 6 желтоқсанында сол кездегі премьер-министр Го Чок Тонг ресми түрде ашты. Үкімет 2001 жылдың 10 қарашасында саябаққа табиғи қорық мәртебесі берілетінін ресми түрде жариялады, бұл аймақты кез келген рұқсатсыз жойылғаннан немесе өзгертілгеннен қорғайтын қадам болды. Саябақтың екінші кезеңі ашылды және 130 гектардың барлық аумағы 2002 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде Сунгей Було сулы алқап қорығы деп жарияланды. Бұл газетке енгізілген төрт табиғи қорықтың бірі. Қалғандары – Лабрадор табиғи қорығы, Букит Тима табиғи қорығы және Орталық су жинау табиғи қорығы.

Жабайы табиғат

Құстардың арасында құрттар мен моллюскалардың әртүрлі түрлерін жеп жатқандарын көруге болады, олар: Еуразиялық вимбрл, жалпы көк шенк, жалпы қызыл шенк, моңғол шұбыры, керлеу құмшаң, батпақ құмшаң және Тынық мұхиты алтын шұбыры, сары ащы және корицалы ащы. Қорыққа келген бақытты келушілер онда тұратын тегіс семіргіштер отбасын, сондай-ақ сирек кездесетін кіші сыбызғылау қаз бен сирек кездесетін сүтті торғайды көре алады. Қорық Kranji–Mandai маңызды құс аймағының (IBA) бір бөлігін құрайды, ол BirdLife International ұйымымен қытайлық құс, үлкен дақты бүркіт және үлкен қыртысты құс сияқты түрлерге орын бергендіктен маңызды деп танылған. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі көбелек түрі – атлас көбелегі – артқы мангровта кездеседі. Келушілердің қоршаған флора мен фаунаны тыныш және жануарлар мен құстардан қашықтықта бақылауы үшін арнайы бақылау орындары бар. Тұз су крокодилдері (Crocodylus porosus) қорықта кейде көрінеді, бірақ олар Малайзия/Индонезиядан келгендер ме, әлде жергілікті популяцияның қалдығы ма, әзірге белгісіз. (Бұл түр бұрын Сингапурда көп кездесетін, бірақ жойылған деп есептелген.)

Жыландар

Паркте көптеген жылан түрлері мекендейді, оның ішінде итбетті су жыландары, шығыс қамшы жыландары және патша кобралары бар.

Табиғатқа тәрбие

Қорық құрылғаннан бері табиғатты зерттеуге арналған білім беру бағдарламаларын, сондай-ақ мектептер мен жалпы халық үшін ерікті гидтер бағдарламасын ұсынады. Олардың ішінде ерекше қажеттіліктері бар оқушыларға арналған "SUN Club" бағдарламасы, орта мектеп оқушылары үшін жетекшілік бағдарламалары және "Жас табиғат зерттеушілер" бағдарламасы бар. Мұндай бағдарламалардың көптегені Ұлыбританиялық Кеңес және Білім министрлігі сияқты әріптестермен бірлесіп жүзеге асырылды. Қорық студенттер мен халықтың білімін арттыру үшін семинарлар, нұсқаулықтар және үш жыл сайын жарық көретін "Сұйық жерлер" журналы сияқты білім беру материалдарын таратады. Табиғат қорығына жыл сайын 400-ден астам ұйымдастырылған мектеп сапары келіп түседі. 2007 жылдың 25 тамызында Сунгеи Булох табиғат қорығында сымсыз оқу маршруты іске қосылды. Бұл жаңа бастама технологияны табиғат білімімен үйлестіреді және Білім министрлігі, Сингапур Инфоком даму басқармасы (IDA) және жеке сектор компаниясы iCELL Network арасындағы серіктестік болып табылады. Сунгеи Булох табиғат қорығы Сингапурда осындай оқу әдісін қолданған алғашқы саябақ атанды.