Кіріспе

1884 жылғы масондықты айыптайтын папалық энциклопедия Humanum genus – 1884 жылғы 20 сәуірде папа Лео XIII жариялаған папалық энциклопедия. Индустриялық дәуірдің өрлеуі, марксизмнің пайда болуы және 1870 жылғы 20 қыркүйекте Италия Корольдігінің әскери күштері Папалық мемлекеттерден Римді басып алу оқиғасынан кейін жарық көрген Humanum genus негізінен масондықты айыптауға бағытталған. Онда 19-ғасырдың соңы Рим-католик шіркеуі үшін қауіпті кезең болды, бұл көбінесе масондыққа байланысты көптеген идеялар мен практикаларға, атап айтқанда, натурализмге, халық егемендігіне және шіркеу мен мемлекеттің бөлінуіне байланысты еді. Humanum genus-тағы кейбір тыйымдар бүгінгі күнге дейін күшінде.

Тарихи жағдайлар

Франко-Прус соғысына дайындық барысында Римдегі француз әскери гарнизоны кері қайтарылып алынғаннан кейін, 1870 жылғы Римді басып алу, Рисоргименто деп аталатын Италияның бірігуінің ұзақ процесіндегі маңызды шайқас болды. Бұл, Рим папасы IX Пий басқаруындағы Папалық мемлекеттердің Италия Корольдігіне қарсы соңғы әскери жеңілісін білдірді. Савой әулетінің патшасы Виктор Эммануэль II басшылығымен Италия түбегінің бірігуі, Папалық мемлекеттердің 1116 жылға жуық (754 жылдан 1870 жылға дейін) діни билігін аяқтады. Humanum genus құжаты 19 ғасырдың соңы Рим католиктері үшін ерекше қауіпті кезең болғанын мәлімдеді, себебі "жамандықтың жақтастары" енді бұрынғыдай жасырын болмады, бұл масондықтардың жаңа ашықтығында көрінді. Масондық бұрынғы папалармен католик доктринасына қайшы келетін нәрсе ретінде айыпталып келді, бірақ Humanum genus-қа сәйкес, масондықтың мәні өзгеруде, өйткені масондықтар өз іс-әрекеттері мен байланыстарымен қоғамда ашық әрекет ете бастады. Humanum genus масондықтардың кейбір іс-әрекеттерін айыптап, олардың ішінде: діни бейтараптық; шіркеудің рөлін жоққа шығаратын және "жастардың білімі тек ғалымдардың қолында болуы керек" деген қоғамдық білім беруді насихаттау; халықтың ғана егемендіктің көзі деген пікірді қолдау және билік иелерінің билігі халықтың тапсыруы мен рұхсатымен ғана болуы. Қасиетті Тақ 1738 жылдан бастап Рим католиктеріне масон болуға тыйым салды, бұл үшін Папа XII Клименттің In eminenti apostolatus жарғысы шығарылды. 1983 жылғы Масондық бірлестіктер туралы декларацияға сәйкес, "Шіркеудің масондық бірлестіктерге қатысты теріс пікірі өзгеріссіз қалды".

Екі патшалық, екі қала

Humanum genus екі қаланың, Адам және Құдай қалаларының Августиндік дихотомиясын ұсынумен бастайды. Адамзат "екі түрлі және қарама-қарсы екі бөлікке бөлінген, олардың бірі шындық пен ізгілік үшін табанды күрес жүргізеді, екіншісі ізгілік пен шындыққа қайшы нәрселерді ұстанады. Бірі – жер бетіндегі Құдайдың патшалығы, атап айтқанда, Иса Мәсіхтің нағыз шіркеуі, екіншісі – шайтанның патшалығы", – деп Humanum genus масондықтардың негізгі доктринасын натурализм ретінде бейнеледі, осылайша деизм мен гностицизмге алып келетінін айтады. Бұл, масондықтардың шіркеудің үйретулерімен түбегейлі қақтығысқа ұшырауына себеп болады деп есептелді, әсіресе масондықтардың шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін қолдауы және мемлекеттік шіркеулерді құруға азаматтық конституциялық кедергілерді енгізуге тырысулары ескерілді. Ол католиктік ілімдегі Түпкүлгі күнә туралы идеяны масондық пен натурализмнің либералды көзқарасына қарсы қойды: адам табиғаты түпкүлгі күнәмен кірленген, сондықтан ол ізгілікке қарағанда жамандыққа көбірек бейім. Әділ өмір сүру үшін жанның тәртіпсіз қимылдарын тоқтату және құштарлықтарды ақылға бағыну қажет. Осы қақтығыста адамның дүниелік нәрселері жиі жек көрілуі керек, ал ақыл әрқашан билігін сақтауы үшін ең үлкен еңбек пен қиындықтарға шыдау керек. Бірақ натуралистер мен масондықтар, Құдайдың бізге аян еткен нәрселеріне сенбей, біздің алғашқы ата-анамыздың күнә жасағанын жоққа шығарады, сондықтан ерік бостандығы мүлдем әлсіремейді және жамандыққа бейімделмейді деп санайды. Керісінше, табиғаттың күші мен қадір-қасиетін асыра бағалап, оған әділдіктің қағидасы мен өлшемін ғана қойып, құштарлықтарымыздың зорлығы мен билігін жеңу үшін үнемі күрес пен берік тұрудың қажеттігін тіпті елестете алмайды.