Кіріспе

Циклді амид

Лактам – циклді амид, формальды түрде циклдену реакциялары арқылы аминоалкано қышқылынан туындайды. Бұл термин «лактон» және «амид» сөздерінің қосылуынан жасалған.

Синтез

Лактамдарды органикалық синтездеу үшін жалпы синтетикалық әдістер пайдаланылады.

Бекманның қайта орналасуы

Лактамдар Бекманның қайта орналасуы кезінде оксимдердің қышқыл катализінде қайта құрылуы арқылы түзіледі.

Шмидт реакциясы

Шмидт реакциясында циклдік кетондар мен азот сутек қышқылынан лактамалар түзіледі.

Амин қышқылдарының циклденуі

Лактамдар бір молекуладағы амин мен карбоксил қышқылының бірігуі арқылы аминқышқылдарының циклизациясынан түзілуі мүмкін. Лактамизация ең тиімдісі, егер түзілген өнім γ-лактам болса. Мысалы, Fmoc Dab(Mtt)OH, оның тізбектегі амині өте үлкен 4-метилтритил (Mtt) тобымен кеңістіктік тұрғыдан қорғалған болса да, амин молекула ішінде карбоксил қышқылымен бірігіп γ-лактам түзе алады. Бұл реакция HATU және PyAOP сияқты көптеген біріктіру реагенттерінің көмегімен 5 минут ішінде дерлік аяқталады.

Молекулалық ядролық алмастыру

Лактамдар сызықтық ацил туындыларының ішкімолекулалық шабуылынан және нуклеофилдік абстракция реакциясынан түзіледі.

Иодолактамизация

Иминий ионы алкеннің йодпен реакциясы нәтижесінде түзілген галоний ионымен реакцияласады.

Дильс-Алдер реакциясы

Диелс-Альдер реакциясы циклопентадиен мен хлорсульфонил изоцианат (CSI) арасында β және γ лактамдарды алу үшін қолданылуы мүмкін. Төмен температурада (−78 °C) β лактамы басым өнім болып табылады. Оптималды температурада Винс лактамы деп белгілі өте пайдалы γ лактамы алынады.

Лактам-лактим таутомеризмі

Лактим – эндоциклді көміртек-азот екі байланысымен сипатталатын циклді имид қышқылының қосылысы. Олар лактамдардың таутомеризация процесінен пайда болады.

Реакциялар

Лактамдар полиамидтерге полимерлене алады.