Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Муртер аралы (; Colentum) - Адриатика теңізінің Хорватия бөлігінде орналасқан арал.
the island
Murter (; ; Colentum) is an island in the Croatian part of the Adriatic Sea.
Халық саны
Аралдың негізгі елді мекендері – аралдың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан Муртер және Тисноның оңтүстік бөлігі. Басқа елді мекендерге солтүстік-батыс жағындағы Бетина және оңтүстік-шығыс жағалауындағы Жезера ауылдары кіреді. 2011 жылғы халық санағы бойынша аралдағы жалпы халық саны шамамен 3 608 адамды құрайды.
The main settlements on the island are Murter, located on the north western part of the island, and the southern part of Tisno. Other settlements on the island include the villages of Betina on the northwestern side and Jezera on the southeastern coast. In the 2011 census, the total island population is about 3,608 inhabitants.
География
Арал Шибеньк архипелагының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, және Тиснодағы кең теңіз каналымен құрлықтан бөлінген, осы каналдың үстінен қысқа көтергіш көпір салынған. Аралдың ауданы шамамен 15 км² құрайды, ал ең биік нүктесі – Радуч шыңы, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Таудың ішінде ежелгі әскери туннельдер қазылған. Оңтүстік-батыс жағалауы көбінесе тік беткейлерден тұрады, олар көптеген құмды шағындармен бөлінген. Аралда көптеген тасты жағажайлармен қатар, бірнеше құмды жағажайлар да бар.
The island is in the northwest part of the Šibenik archipelago, separated from the mainland by a wide sea canal at Tisno which is spanned by a short draw bridge. The island covers an area of about , and the highest point is the peak of Raduč at above sea level. There are old military tunnels dug deep inside the hill. The southwestern coastline is predominantly steep slopes divided by many sandy coves. The island has many rocky beaches, as well as several sandy ones.
Тарих
Бұл аралда екі мың жылға жуық уақыттан бері адамдар тұрып келеді. Бетинаның жанында Колентум деп аталатын иллириялық-римдік елді мекен табылды. 1293 жылы құжаттарда Муртер "Villa Magna" деп тіркелген, яғни "үлкен ауыл" деген мағынаны білдіреді. 13 ғасырда аралда Езера және Велико Село деген екі елді мекен болған. 1318 жылы Сримач (қазіргі Муртер) және аралдың өзі Insula Mortari деп аталған. Бетина мен Тисно шамамен 15 ғасырдың басында, Осман шапқыншылығы кезінде салынған. Арал халқы түріктерден қашқан босқындардың келуімен көбейді. 1944 жылғы маусымда болған теңіз шайқасында, Хорватия Тәуелсіз Мемлекетінің нацистік әскери-теңіз күштерінің құрамындағы Югославияның T7 торпедалық қайығы Муртерге жағаға тіреліп, Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің Fairmile D моторлы торпедалық қайықтарымен жойылды.
The island has been populated for nearly two millennia. An Illyric Roman settlement known as Colentum has been found near Betina. In 1293, documents show that Murter was called "Villa Magna' meaning big village. During the 13th century there were two documented settlements on the island: Jezera and Veliko Selo. Srimač (now Murter) and the island itself were mentioned in the year 1318 as Insula Mortari. Betina and Tisno were most likely built around the beginning of the 15th century, during the time of Ottoman attacks in the area. The population of the island increased as refugees fled from the Turks. In a naval battle in June 1944, the Yugoslav torpedo boat T7 then part of the pro Nazi Navy of the Independent State of Croatia was driven aground on Murter and destroyed by Royal Navy Fairmile D motor torpedo boats.
Мұралық
Көптеген христиан мәтіндері дәстүрлі латын стилінің орнына глаголиттік/славян тілінде жазылған, олар мұнда және Ватикан қаласында табылған және сақталуда. Сент-Михаэль шіркеуі, Сент-Рок капелласы және Градина шеңбері шіркеуі – аралдағы ең көне шіркеулер. Муртер халқы дәстүрлі түрде егіншілікпен және балық аулаумен айналысады, сондай-ақ осы салалардағы шеберлігімен және тамаша зәйтүн майын өндіруімен де белгілі. Туристік маусым туралы қысқа деректі фильм бар; аралдан тыс жерде фильмнің атауы – "Post Mortem". Жағажайлар, сапалы жайғасу орындары және түрлі қызметтер Муртерді тамаша туристік орынға айналдырады; ол осы аймақтағы ең көп танылатын орындардың бірі болып саналады. Көпшілікке беймәлім факт – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралдағы төбеде әскери база салынған, оның ішінде терең туннельдер қазылған. Кейбір жергілікті тұрғындар бұл жерде әруақтар бар деп сенеді.
Many Christian texts written in Glagolitic/Slavonic instead of the traditional Latin style have been found and are preserved here and in the Vatican. St. Michael's church, St. Rock's chapel, and the church of Our Lady of Gradina are the oldest churches on the island. The population of Murter traditionally are engaged in agriculture and fishing and are well known for these skills, as well as being producers of excellent olive oil. There is a short film documentary about the touristic season; off the island, the title of the film is "Post Mortem". Beaches, quality accommodation, and various services make Murter an ideal tourist destination; it has been one of the most visited destinations in this region for years. A little known fact is that the island had a military base built in World War Two on top of the hill, with tunnels bored deep inside it. Some locals believe the place is haunted.