Кіріспе

Токсокаридалар – иттің және мысықтың денесін қоныстандыратын, ал адамдарда токсокариаз (ішек личинкасының және көзге түсетін личинканың миграциясы) тудыратын зооноздық паразиттік нематодалар отбасы. Бұл құрттар адам организмінде көбейе алмайды. Ең танымал түрлері: Токсокара канис, иттің денесін қоныстандырады. Токсокара кати, мысықтың денесін қоныстандырады және аралық иесіз. Токсаскарис леонина, көбінесе мысықтың, сондай-ақ иттің денесін қоныстандырады. Токсокара малайзиенсис, мысықтың денесін қоныстандырады. Токсокара витулорум, буйвол мен сиырдың денесін қоныстандырады.

Инфекция

T. canis немесе T. cati инфекциясы әртүрлі клиникалық көріністерге себеп болуы мүмкін. Олардың бірі – висцеральді личинкалардың миграциясы, онда личинкалар адамдарда, мысықтар мен иттердегідей (өздерінің табиғи иелерінде) дами алмайды. Дамудың тоқтауы личинкаларды денеде бағытсыз шарлауға мәжбүр етеді, бұл көбінесе бауыр мен өкпеде қабынуға әкеледі. Жұмыртқалар организмге жұту арқылы түседі. Бұл жұқтырған иттер мен мысықтарды ұстағаннан кейін жұмыртқалар қолға немесе бетке түскенде болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда оларды жеткіліксіз пісірілген еттен де жұқтыруға болады. Жануарлармен байланысы жоқ балаларда жұмыртқалар аулада немесе ойын алаңында ойнаған кезде жұмыртқамен ластанған топырақты тікелей жұту арқылы организмге енуі мүмкін. Көбінесе, бұл жағдай жаңа күшік алған кішкентай баламен байланысты болады. Өкінішке орай, осы личинкалармен жұқтырған көптеген жас балаларда көздің личинкалық миграциясы пайда болып, олар ретинобластома диагнозымен қате танылып, көздері дұрыс емес алып тасталады.

Диагностика

Адам ауруларында дербес жұмыр құрттың деріқабығын тікелей анықтау мүмкін емес, сондықтан диагноз науқастың анамнезіне және серологиялық ELISA талдауының нәтижелеріне сүйенеді. Ең жоғары сезімталдыққа ие, экскреторлық/секреторлық (Э/С) деп аталатын талдау, мәдени ортада өсірілген T. canis деріқабығынан бөліп алынған 96 иммуногендік антигенді қамтиды.

Алдын алу

Мал дәрігерлері ұсынатын бірнеше өнімдер осы паразиттің жұғуын болдырмауға немесе емдеуге мүмкіндік береді. Осы тақырып бойынша көптеген ақпаратты "Жануарлар серігінің паразиттері жөніндегі кеңес" ұйымының компьютерлік сайттарында табуға болады.

Емдеу

Адамдағы (немесе иттердегі) висцеральды токсокариазды альбендазол немесе мебендазол сияқты антипаразиттік препараттармен, көбінесе қабынуға қарсы дәрілермен бірге емдеуге болады. Көздің миграциялық құрт жұқтыруын емдеу үшін лазер көмегімен дернәсілдерді өлтіру қажет, бұл одан әрі зақымданудың алдын алады, алайда зақымдалған көздің көру қабілетінің бір бөлігі қайта қалпына келмейді.

Аспириннің астмамен байланысы

Токсокарамен жұғу атопиялық ауруларды, әсіресе астманы дамытуға себеп болатыны көрсетілген. Бұл паразиттің жұқтыруы эозинофильдердің жиналуы, қабыну реакциясы және аллергиялық реакциялармен байланысты иммуноглобулиндер IgE-нің өндірісі сияқты астмаға ұқсас белгілерге әкеледі. Астмамен ауыратын адамдарда Токсокараға қатысты серопозитивтілік жиірек кездеседі. Зерттеулер Toxocaraмен жұғудан туындаған IgE өндірісі балаларда аллергиялық астманың пайда болуына ықпал етуі мүмкін екенін ұсынады. Паразиттік жүктеме, жұқтыру жиілігі және генетикалық бейімділіктің Toxocara жұқтыруы мен аллергиялық астма арасындағы бұл қатынасқа қалай әсер ететіні әлі толыққанды зерттелмеген, бірақ астма және басқа атопиялық аурулардың алдын алу жолдарын түсіну үшін маңызды.