Кіріспе

Неміс тарихшысы (1925–1989)

Андреас Фриц Хиллгрюбер (18 қаңтар 1925 – 8 мамыр 1989) – консервативті неміс тарихшысы, әскери және дипломатиялық тарих саласындағы маңызды фигура. Ол 1980-ші жылдардағы Historikerstreit талқылауында жетекші рөл атқарды. Өзінің "Звеерлей Унтерганг" атты даулы кітабында тарихшылардың Шығыс майданындағы Вермахтпен бірге болуы керек екенін жазды және 1944-1945 жылдардағы Германияға қатысты одақтастар саясаты мен еврейлерге қарсы жасалған геноцид арасында моральдық айырмашылық жоқ деп мәлімдеді. Британдық тарихшы Ричард Дж. Эванс Хиллгрюберді бұрынғы беделі Historikerstreit салдарынан құлаған ұлы тарихшы деп сипаттады.

Өмір және мансап

Хиллгрюбер Германияның Ангербург қаласында (қазіргі Вегорзево, Польша) сол кездегі Шығыс Пруссияның Кенигсберг қаласының (қазіргі Калининград, Ресей) жанында дүниеге келген. Хиллгрюбер 1943-1945 жылдары неміс әскерінде қызмет етті және 1945-1948 жылдары Францияда соғыс тұтқыны болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хиллгрюбер Шығыс майданында шайқасты, бұл тәжірибе кейіннен оның осы кезеңді бағалауы мен жазуында маңызды рөл атқарды. 1945 жылы Хиллгрюбер Қызыл Армиядан қашу үшін батысқа қашып кетті, бұл да оған зор әсер еткен оқиға болды. Хиллгрюбердің ерте жұмыстарының көп бөлігі Шраммның ықпалында жазылған. Ол Кельн қаласында жұтқыншақ рагынан қайтыс болды.

Ертедегі тарихи еңбектер

1950 жылдардың басында Хиллгрубер Екінші дүниежүзілік соғысты әлі де дәстүрлі соғыс ретінде қарастырды, бірақ 1965 жылы жариялаған «Гитлер стратегиясы» кітабында, ол соғыстың Гитлер үшін қатал, идеологиялық сипатта болғанын, жауларына ешқандай жарылқау көрсетілмейтінін айтты. Керісінше, Хиллгрубердің 1965 жылғы «Гитлер стратегиясы» кітабы – оның ғылыми дәрежесін алу жұмысы (Habilitationsschrift) болды. Бұл еңбекте ол 1940-1941 жылдардағы стратегиялық шешімдерді қабылдау процесін зерттеп, Гитлердің дипломатиялық, экономикалық, стратегиялық және әскери жағдайларға бейімделуге мәжбүр болғанын, бірақ мүмкіндігі болған сайын оның шешімдері нәсілшілдік, антисемиттік және әлеуметтік дарвинизм идеяларымен үлкен ықпалда болғанын көрсетті. Содан кейін ол «Барбаросса» операциясының Гитлердің Ресейде « Lebensraum » (өмірлік кеңістік) қажеттілігіне деген идеологиялық сенімінен туындағанын, онда кең ауқымды неміс отарлау жоспарланғандығын және бүкіл орыс халқының құл ретінде қаралатынын мәлімдеді. 1970-1980 жылдары Хиллгрубер 1954 жылы осыған ұқсас пікірлерді білдірген Дэвид Ирвинг және Виктор Суворов сияқты авторларды жиі сынады. Сол сияқты, ол 1939 жылы Ұлыбритания Екінші дүниежүзілік соғыстың себебі болды деген пікірді айтқан америкалық неонацист тарихшы Дэвид Хогганды да сынады. Хиллгрубер Хогганның айтқандарында «әлдебір шындық бар екенін» мойындады, себебі Гитлер 1939 жылы Польшаға басып кіргенде Ұлыбритания соғыс жарияламайды деп сенген және британдықтардың соғыс жариялауына қатты таң қалған. Бірақ ол Хогганның Германияны ағылшын-поляк конспирациясының құрбаны ретінде қарауы «абсурдты» екенін айтты. 1953-1954 жылдардағы «Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte» журналында Хиллгрубер мен Вайнберг арасындағы пікір алмасу екі тарихшының Германияның сыртқы саясатын түсіндірудегі ұзаққа созылған қақтығыстарының бастауы болды. 1956 жылы «Гитлер, король Кароль және маршал Антонеску» кітабына жазған рецензиясында Вайнберг Хиллгруберді Германияны Екінші дүниежүзілік соғыста ақтауға тырысқан деп сынады. Вайнберг Хиллгрубердің Екінші дүниежүзілік соғыстың 1939 жылдың 3 қыркүйегінде Германияға қарсы ағылшын-француз соғыс жариялауымен басталғанын айтуымен келіспеді, оның орнына 1939 жылдың 1 қыркүйегінде Германияның Польшаға шабуылы соғыстың бастауы болғанын көрсетті. 1981 жылы жарық көрген «Дүние тепе-теңдікте» кітабында Вайнберг «Бұл жерде Хиллгрубердің түсіндірмесі қолданылмайды» деп мәлімдеді.