Кіріспе

Мойынның негізгі артериялары

Омыртқа артериялары – мойынның маңызды артериялары. Көбінесе омыртқа артериялары қолтықасты артерияларынан басталады. Әрбір тамыр мойынның екі жағынан жоғары қарай бағытталған, бас сүйегінің ішінде бірігіп, орталық базилярлық артерияны құрайды. Омыртқа-базилярлық қан тамыр жүйесінің қамтамасыз етуші бөлігі ретінде омыртқа артериялары жоғарғы омыртқа миына, ми сабасына, мишақшаға және мидың артқы бөлігіне қанмен қамтамасыз етеді.

Түрлілігі

Омыртқа артерияларының бағыты мен мөлшері әдетте әртүрлі болады, көбінесе екі жақтағы артерия диаметрлерінің арасында асимметрия кездеседі. Мысалы, сол және оң омыртқа артериялары мөлшерінің айырмашылығы шамалы асимметриядан бастап бір жақты айқын гипоплазияға дейін жетеді, зерттеулерге сәйкес бір жақты омыртқа артериясы гипоплазиясының жиілігі 2%-дан 25%-ға дейін құрайды. Халықтың 3-15%-ында сүйек көпір, яғни доға тәрізді тесік, С1 омыртқасындағы омыртқа артериясының жоғасын жабады. Сирек жағдайларда омыртқа артериялары атланто-оқшыға байланысты деңгейдің орнына С1-С2 (3%) немесе С2-С3 (бар болғаны үш жағдай тіркелген) омыртқа деңгейлерінде субарахноидты кеңістікке еніп, орналасады. Бас сүйек ішінде орналасқан омыртқа артерияларының (интракраниалды) диаметрі 3,17 мм-ге тең. Сол жақ омыртқа артериясының бас сүйек ішіндегі ұзындығы (32,4 мм) оң жақтан (31,5 мм) ұзын. Омыртқа артерияларының базальді артериямен (вертебробазильді қосылыс) кездесетін бұрышы 46 градусқа тең.

Омыртқа артериясының басымдығы

Омыртқа артериясының басымдығы (VAD) – омыртқа артерияларының қалыпты туа біткен тамырлық вариациясы. Ол екі жақтағы омыртқа артериясы диаметрлерінің әртүрлі болуын көрсетеді, мұнда үлкен диаметр басым жақ, ал кіші диаметр – басым емес жақ болып саналады.

Функция

Омыртқа артериялары омыртқа-базилярлық қан тамыр жүйесінің қамтамасыз ететін бөлігі ретінде жоғарғы омыртқа миына, ми сабасына, мишақшаға және мидың артқы бөлігіне қан жеткізеді.

Диагностика

Омыртқа артериясының жағдайы мен денсаулығы көбінесе Доплерлік ультрадыбыс, КТ-ангиография немесе фазалық контрастты магниттік-резонанстық бейнелеу (ФК МРТ) арқылы бағаланады. Әдетте, каротид артериясындағы қан ағынының жылдамдығы ең жоғары систолалық жылдамдық (PSV) және соңғы диастолалық жылдамдық (EDV) арқылы өлшенеді. Kuhl және авторлар жүргізген зерттеуге сәйкес, омыртқа артериясының қан ағынының жылдамдығы PSV кезінде 63,6 ± 17,5 см/с, ал EDV кезінде 16,1 ± 5,1 см/с болуы мүмкін. Омыртқа артериясының басымдылығына байланысты екі жақтағы өлшемдер әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, Seidel және авторлар жүргізген тағы бір зерттеуде PSV кезінде оң жақтағы орташа жылдамдық 45,9 см/с, сол жақтағы орташа жылдамдық 51,5 см/с, ал EDV кезінде оң жақтағы орташа жылдамдық 13,8 см/с, сол жақтағы орташа жылдамдық 16,1 см/с болған.