Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қой тұқымы
Breed of sheep
Котсвольд – британдық үй қойының тұқымы. Оның шығу тегі Англияның оңтүстік-орталық аймағындағы Котсвольд төбелерімен байланысты және осы төбелердің атымен аталған. Бұл ірі, ұзын жүнді қой, ол ет және жүн беруге қабілетті қос мақсатты тұқым ретінде өсіріледі. Котсвольд – сирек кездесетін тұқым: 2021 жылы ол Rare Breeds Survival Trust ұйымының бақылау тізімінде "қауіп астында" деп тіркелді.
The Cotswold is a British breed of domestic sheep. It originates in, and is named for, the Cotswold hills of the southern midlands of England. It is a large long woollen sheep, and is kept as a dual purpose breed, providing both meat and wool. It is a rare breed: in 2021 it was listed as "at risk" on the watchlist of the Rare Breeds Survival Trust.
Тарих
Котсволд қойлары Англиядағы Дрейтон мен Камден заманынан бері (шамамен 16 ғасырдың соңы – 17 ғасырдың басы) әдетте алтын түсті жүнге ие болған, ал қара түсті қойлар өте сирек кездеседі. Осы ерекшелік оларға «Алтын жүнді тұқым» деген есім берді. Орта ғасырларда Котсволд жүні Еуропа бойынша алтынды жылтыры үшін жоғары бағаланды және ізделді. Жүн саудасынан пайда тапқан бай ағылшын саудагерлері Котсволд аймағында бүгінге дейін сақталған көптеген әсем жүн шіркеулерін салуға қаржы жұмсады. Кейбір көне қара «Котсволд» қойлары тарихи тұрғыдан XIX ғасырдың басында Англияда Уильям Ларджтың қойларын тексеру кезінде байқалған будандастыруларға қатысты. Бұл қойлар ағылшын Лейстерлерімен кеңінен будандастыру нәтижесінде туған, бұл тұқым көбінесе түрлі түсті жүнмен танымал. 2009 жылы ол Сирек Тұқымдарды Сақтау қорының тізімінде «аз қалдық» санатында тіркелді, бұл бес деңгейдің ең төменгісі; ал 2021 жылы ол «қауіп астында» саналатын жиырма төрт тұқымның бірі болды.
Cotswold sheep have been noted as commonly having a slightly golden coloured wool since the days of Drayton and Camden in England (circa late 16th century to early 17th century), with dark colours being exceedingly rare. This trait gave them the nickname of the "Golden Fleece Breed". In the Middle Ages, Cotswold wool was highly prized and sought after across Europe for its golden sheen and wealthy English merchants who profited from the wool trade funded the construction of many impressive wool churches which stand in the Cotswolds to this day. Some old time black "Cotswolds" historically hark back in some form or another to crosses like those originally noted in the flock of William Large of the early 19th century in England. Those sheep were the product of extensive crossing with English Leicesters, a breed more often known for possessing coloured wool. In 2009 it was classified on the watchlist of the Rare Breeds Survival Trust as "minority", the lowest of five levels of concern; in 2021 it was one of twenty four breeds listed as "at risk".
Римдік
1964 жылдың шілдесінде Англияның Глостершир аймағындағы Бибери шіркеуінің жанынан қой басының римдік мүсінінің көшірмесі қазылып алынған. Осы мүсіннің суреті "Котсволд қойлары" буклетінің 6-бетінде келтірілген. Бұл мүсіннің қазіргі Котсволд қойларымен өте ұқсас екендігі көзге түседі. Кейбір мамандар (Элвес, 1893) Котсволд тұқымы римдіктер шамамен б.з.б. 54 жылы келген кезде Котсволд төбелерінде болған десе, енді біреулері Котсволдтың жергілікті қойларды римдіктермен бірге әкелген ұзын жүн тұқымдарымен шағылыстыру нәтижесінде пайда болғанын айтады.
In July 1964 a Roman sculpted replica of a sheep's head was described as having been unearthed near Bibury Church in Gloucestershire, England. A photo of this sculpture is on page 6 of the booklet The Cotswold Sheep. The resemblance to modern Cotswold sheep is striking. Some authorities claim (Elwes, 1893) the Cotswold breed was already in the Cotswold Hills when the Romans got there circa 54 B. C. Others believe that the Cotswold descended from the breeding of local sheep with imported long wool breeds brought with the Romans.
Америка Құрама Штаттары
1831 жылға қарай бұл тұқымды Нью-Йорк штатының Олбани қаласының жанында тұратын Кристофер Данн АҚШ-қа әкелді. Котсволдтың импорттық тізілімдері осы кезеңнен басталады. Кристофер Данн өзінің ағылшын Лестер қойларымен шағылыстыру үшін бір ғана Котсволд қошқар импорттады. Алдынан шыққан ұрпақтардың нәтижесі қатты әсерлі болғандықтан, Уильям Генри Сотам (сол Олбаниде тұратын Эраст Корнингтің қаржылық қолдауымен) Англияның Глостершир графтығындағы Нортлич қаласындағы Уильям Хьюердің қойларын көптеп импорттады. Америкалық қой шаруашылығына үлес қосқан тағы бір ерте тұлға – Англияның Нортлич қаласындағы Файфилдтен шыққан Чарльз Бартон қойларының иесі, олардың отбасылық мұрағаттарында 1640 жылға дейін созылатын Котсволд тұқымдарының тегі туралы жазбалар сақталған. Басқа ұзын жүнді тұқымдар сияқты, Котсволд та ерте заманда әртүрлі тұқымдарды будандастыру үшін жиі қолданылды. 1914 жылға қарай АҚШ және Канадада Американдық Котсволд тізілімдері бойынша 760 000-нан астам қой тіркелді. Бұл тұқымды басқа тұқымдарға жұн ұзындығын қосу үшін пайдаланса, малдың салмағы мен жұн тығыздығы төмендемейтін. АҚШ-та оның басқа жылтыр ұзын жүнді тұқымдарға қарағанда ертерек танымал болуының басты себебі, жақсы өсуі үшін "құнарлы азықтандыруды" (яғни, көп мөлшерде дақылды) қажет етпегендігі болды. «Қойлар!» журналының редакторы Натан Гриффиттің осы тұқым туралы кітабында Америкадағы Котсволд тұқымының ең ірі өкілі 1870 жылдары Чарльз Маттокқа тиесілі болған Бродфилдс Прайд екені айтылады. Бұл қой 1870 жылы Англияның Глостершир графтығындағы Уильям Лейннің шаруашылығында дүниеге келді және оның бірнеше қозысы бір жасқа келгенде салмағы жетті.
By 1831, this breed had been introduced to the United States by Christopher Dunn of near Albany, New York. Importation records of Cotswold only date back to that era. While Christopher Dunn imported only one Cotswold ram to cross with his English Leicester ewes. The resulting crosses were so impressive that they prompted William Henry Sotham (funded by the Hon. Erastus Corning, also of Albany) to make extensive imports of Cotswold sheep from the flock of William Hewer of Northleach, Gloucestershire, England. Another early contributor to American flocks was the Charles Barton Flock, of Fyfield, Northleach, England, whose owner had family records of Cotswold pedigrees going back to 1640 or before. Like other longwool breeds, the Cotswold was often used for crossbreeding in early times. By 1914 over 760,000 had been recorded in the US and Canada by the American Cotswold Record Association. The breed was seen as a way of adding staple length to other breeds while not reducing the size of the carcase or thickness of wool. The main reason for its early popularity over other lustre longwools in the USA was because it did not require "high feeding" (in other words, large amounts of grain) in order to make good growth. According to Sheep! magazine editor Nathan Griffith's book on the breed, the largest recorded representative of the Cotswold breed in America was Broadfield's Pride, owned by Charles Mattocks during the 1870s. This sheep was born in 1870 on the farm of William Lane of Gloucestershire, England, and attained the enormous weight of Several of the lambs he sired attained weights of by one year old.
Қара Котсвольд
1989 жылы АҚШ-та қара Котсволд жеке тұқым ретінде мойындалды. Сол жылы фермерлерге тұқымды көбейтуге көмектесу үшін "Қара Котсволд" қоғамы құрылды. Қара Котсволд кез келген түсті болуы мүмкін, тіпті қара қоймен туған болса ақ түсті де болуы мүмкін. Қара Котсволд Ұлыбританияда мойындалмайды және өсірілмейді. 130 жылдан астам уақыт бойы Котсволд қойларын тіркеу деректерінде, American Cotswold Record Association-да тіркелген ешбір қойдың түсті ата-аналары болған жоқ.
In 1989, the Black Cotswold was recognised as a separate breed in the USA. In that year the Black Cotswold Society was formed to assist farmers in propagating the breed. The Black Cotswold can be any colour, including white if it is related to black sheep. The Black Cotswold is not recognised or bred in the UK. In over 130 years of registering Cotswold sheep, no sheep registered with the American Cotswold Record Association has descended from coloured ancestors.
Сипаттамалары
Котсвольд - ірі, биік денелі қой. Едіктердің салмағы шамамен 85–90 кг, ал қошқарлардың салмағы 130 кг шамасында болады. Олардың екеуі де мүйізсіз. Аяқтары мен беті жүнсіз, көбінесе ақ түсті; оларда айқын маңдайшасы бар.
The Cotswold is a large tall sheep. Ewes weigh some 85–90 kg, and rams about 130 kg. It is polled in both sexes. The legs and face are without wool and are usually white; it has a pronounced forelock.
Қолдану
Котсвольд қойы жүн және ет үшін өсіріледі. Қозылар көбінесе төрт айлық шамасында сойылады, олардың салмағы 18–22 кг аралығында болуы мүмкін. Жүні жылтыр әрі әдемі; бір жүннің салмағы 5,5 кг-нан 10 кг-ға дейін жетеді. Жүн талшығының ұзындығы шамамен 15–20 см, ал Брэдфорд саны 44s–48s құрайды.
The Cotswold is reared both for wool and for meat. Lambs are commonly slaughtered at some four months old, when they may weigh 18–22 kg. The wool is lustrous; fleeces weigh from 5.5 kg to 10 kg. Staple length is approximately 15–20 cm, with a Bradford count of 44s–48s.