Кіріспе

Ловеч (Ловеч) – Болгарияның солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан қала. Қала Ловеч облысының және Ловеч муниципалитетінің әкімшілік орталығы болып табылады. Қала астана Софиядан шамамен солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Ловечтің жанында Плевен, Троян және Тетевен қалалары бар.

Атауы

Атауы, мүмкін, славян тіліндегі "аң аулау" мағынасын беретін lov түбірінен және славян тіліндегі ech жұрнағынан шыққан болуы мүмкін.

География

Ловеч солтүстік Болгарияның Forebalkan аймағында, Осам өзенінің екі жағында орналасқан және таулы және жазық рельефті біріктіреді. Қаланың шығыс бөлігін 250 метрлік плато қоршап тұр, онда Ловечтегі ең үлкен парк – Стратеш орналасқан, ал оңтүстік-батыс бөлігін Хисария және Баш Бунар төбелері қоршап тұр. Солтүстік-батыста рельеф біртіндеп көршілес Плевен облысының жазықтарына өтеді. Ловечтің орташа биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 200 метр жоғары. Қаланың ең биік нүктесі – 450 метрлік Ақбайр төбесі. Стратеш паркінде, қаланың ең биік жерінде, қаланың барлық жерінен көрінетін көптеген лилак бұталары бар, олар көктемде әдемі көрініс тудырады. Осы себепті Ловеч лилактар қаласы ретінде белгілі.

Ежелгі тарих

Ловеч – Болгариядағы ең көне қалалардың бірі. Аймақта, әсіресе қала маңындағы үңгірлерде, өте ерте заманнан қалған адам қызметінің іздері табылды. Бұған себебі – таулар мен жазық арасындағы қолайлы орналасуы және өзеннің болуы. Қаланың алғашқы тұрғындары Мелди тракиялық тайпасы болды, олардың іздері б.з.д. 4-немесе 3 ғасырға дейін жетеді. Олар бұл аймақта Мельта деп аталған астанасын құрды, ол қазіргі Вароша ауданындағы және сәулеттік қорықтың орнында орналасқан. Кейін, Балқан аймағын Рим империясы басып алғанда, қазіргі қаланың жанында, Римнің маңызды стратегиялық жолдарының бірінде Президиум атты әскери бекет құрылды. Осы жолдың бөліктері бүгінде Ловеч аумағында көрілуде.

Орта ғасырлар

Бұрынғы Рим цитаделі Хисария, сол атпен аталатын төбеде орналасқан, 1187 жылы Болгария империясы мен Византия империясы арасындағы бейбіт келісімге қол қойылып, Болгарияның Еуропа картасына қайта оралуы ресми түрде жарияланды, бұл Екінші Болгария империясының басталуын белгіледі. 12 ғасырда Ловеч ірі сауда орталығы және Болгарияның ең танымал қалаларының бірі болды. Иван Александр 1330 жылы қала басқарушысы болып тағайындалды, бұл Ловечтің Стара Планина жоталары арқылы сауда жолдарын бақылайтын маңызды қала болғанымен және Османлы шапқыншылығынан кейін зиялылардың Молдавия мен Валахияға қоныс аударуымен байланысты, нәтижесінде Ловеч деспоттығы құрылды. 14 ғасырдың ортасында түрік шабуылы қаланы айналып өтті, бірақ Хисария бекінісі 1446 жылы соңғы болып жаулап алынды.

Осман билігі

Жаулап алғаннан кейін қалада түрік халқына қалада тұруға немесе болгар балаларын әскерге алуға (яничарлар ретінде) тыйым салу сияқты бірнеше жеңілдіктер болды. 17 ғасырда Ловеч (түрікше Лофча) қайтадан маңызды сауда орталығына айналды және Болгарияның ең бай қалаларының бірі болды, осы себепті сол кезде қала Алтын Лофча (түрікшеден аударғанда – Алтын Ловеч) деп аталды. Осман билігіне қарсы революциялық ұйымдардың кезінде Ловеч Василий Левскийдің Ішкі революциялық ұйымының операциялар орталығы болды, ол Құпия революциялық комитет деп аталды. Ол Ловеч маңындағы Какрина ауылында түрік әскерімен тұтқындалды және кейін Софияда дарға асылды. Болгариядағы Василий Левскийдің ең ірі мұражайында оның жеке заттары – дәптерлер, киімдер, қару-жарақ сақталған. Мұражай Ловечтің ескі қалалық бөлігінде орналасқан. 1872-1874 жылдары болгар шебері Никола Фичев, сондай-ақ Колю Фичето деп танылған, Осам өзені арқылы әйгілі Жабық көпірді (Покрит мост) салды, Балқандағы осы сияқты жалғыз көпір. Көпір 1925 жылы өртеніп, 1931 жылы қайта жаңартылды. Қазір ол қаланың жаңа және ескі бөліктерін байланыстырады және көптеген кафелер, шағын мейрамханалар мен сувенирлік дүкендерге толы. 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде Ловеч түбінде Ловча шайқасы деп танылған маңызды шайқас өтті. Соғыс, сондай-ақ бірнеше оба және Валахиядағы көші-қон халық санын күрт азайтты. Болгар халқының арасында көптеген құрбандық болды. Көптеген түрік отбасылары орыс әскерімен қуылды, ал Ловеч мұсылмандары, "Лофчалылар" деп белгілі, Түркияның әртүрлі аймақтарына (негізінен Стамбул, Эдирне және Бурса) көшіп кетті.

Қазіргі заман

Соңғы жылдары Ловеч қаласы Болгарияда заманауи шет тілдері білімінің бастау алған жері болды. 1881 жылы онда құрылған американдық колледжден кейін, 1950 жылы Ловечте Болгарияның алғашқы шет тілдер мектебі ашылды. Бастапқыда бұл мектепте үш тіл оқытылды: ағылшын, француз және неміс тілдері. Бірақ, көп ұзамай ағылшын және француз тілдерін оқыту тиісінше София мен Варна қалаларына көшіріліп, осы қалаларда алғашқы тіл мектептері құрылды: 1954 жылы Софиядағы бірінші ағылшын тілдер мектебі және 1958 жылы Варнадағы француз тілдер мектебі. 1959-1984 жылдар аралығында неміс тілі ғана оқытылғандықтан, Ловечтегі мектеп бұл жылдары бейресми түрде «Неміс мектебі» (Немската гимназия) деп аталды.

Экономика

2009 жылдың 9 сәуірінде Great Wall Motor және болгар компаниясы Litex Motors Lovech қаласының жанында қытай өндірушісінің үш моделін шығаратын өндіріс базасын салу туралы келісімге келді. Жаңа зауыт 2012 жылдың 21 ақпанында ашылды. Инвестицияның құны шамамен 97 миллион евроны құрайды және алғашқы төрт жылдың ішінде 2000 жаңа жұмыс орны құрылады. Бұл, нөлдік тарифтік ставкаларының арқасында, Great Wall Motor компаниясы үшін Еуропалық Одақ нарығына қадам шекпек.

Құрметтер

Антарктидадағы Грэм Жеріндегі Лавч Хайтс қаланың құрметіне, ал Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Мелта Пойнт көне Мелтаның құрметіне аталған.