Кіріспе

Moody's корпорациясының облигациялық кредиттік рейтингтік бизнесі. Компания қарыз алушылардың кредиттік қабілеттілігін стандартталған рейтинг шкаласын пайдаланып бағалайды, бұл шкала дефолт жағдайында инвесторлардың күтілетін шығындарын өлшейді. Moody's Ratings облигация нарығының бірнеше сегментіндегі борыштық бағалы қағаздарды бағалайды. Оларға мемлекеттік, муниципалды және корпоративтік облигациялар; ақша нарығы қорлары және облигациялық қорлар сияқты басқарылатын инвестициялар; банктер мен банк емес қаржы компанияларын қоса алғандағы қаржы институттары; және құрылымдалған қаржыдағы активтер кластары кіреді. Moody's рейтингі жүйесінде бағалы қағаздарға Аaa-дан C-ға дейін рейтинг беріледі, мұнда Аaa – ең жоғары сапалы, ал C – ең төмен сапалы. Moody's компаниясы 1909 жылы Джон Муди тарапынан акциялар мен облигацияларға және облигациялық рейтингтерге қатысты статистикалық анықтамалар жасау үшін құрылды. 1975 жылы компания АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы тарапынан Ұлттық танылған статистикалық рейтингтік ұйым (NRSRO) деп танылды. Dun & Bradstreet компаниясының бірнеше онжылдық иелігінде болғаннан кейін, Moody's Investors Service 2000 жылы жеке компанияға айналды. Moody's Corporation холдингтік компания ретінде құрылды. 2024 жылдың 6 наурызында Moody's Investors Service Moody's Ratings деп қайта аталды.

Капитал нарығындағы рөлі

Олар бірге кейде «Үш үлкен» несиелік рейтингтік агенттіктер деп аталады. Кредиттік рейтингтік агенттіктер кейде бір-бірімен алмастырылатын болып саналады, бірақ Moody’s, S&P және Fitch шын мәнінде облигацияларды әртүрлі бағалайды; мысалы, S&P және Fitch рейтингісі бағалы қағаздың төленбеу ықтималдығын өлшейді, ал Moody’s рейтингісі төленбеу жағдайында күтілетін залалды өлшеуге тырысады. Үшеуі де бүкіл әлемде жұмыс істейді, алты континентте кеңселері бар және ондаған триллион долларлық бағалы қағаздарды бағалайды. Алайда, тек Moody’s Corporation ғана тәуелсіз компания болып табылады. Кредиттік рейтингтік агенттіктер АҚШ-тың және Еуропалық Одақ сияқты басқа да бірнеше елдердің заңдары мен ережелерінде маңызды рөл атқарады. АҚШ-та олардың кредиттік рейтингтері АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы тарапынан Ұлттық деңгейде танылған статистикалық рейтингтік ұйымдар (NRSRO) ретінде әртүрлі реттеу мақсаттары үшін қолданылады. Дегенмен, рейтингтерді реттеуші агенттіктердің механикалық қолдануының тағы бір аспектісі – рейтингтерді төмендетудің «циклға байланысты» және «шегініс әсерін» күшейту болды. 2010 жылдың қазан айында Қаржылық тұрақтылық кеңесі (FSB) G20 мүше елдерінің заңдарында, ережелерінде және нарықтық тәжірибелерінде кредиттік рейтингтік агенттіктерге деген сенімді азайту үшін «принциптер» жиынтығын жасады. Мысалы, A.M. Best, ол сақтандыру компанияларының міндеттемелеріне бағытталған. Moody’s белгілі бір салаларда бәсекелесетін компаниялардың қатарында Morningstar, Inc. инвестициялық зерттеу компаниясы және Thomson Reuters және Bloomberg L.P. сияқты инвесторлар үшін қаржылық ақпаратты жариялайтын компаниялар бар. Әсіресе 2000 жылдардың басынан бері Moody’s өз сарапшыларын журналистерге жиі ұсынады және несие жағдайлары туралы тұрақты түрде қоғамдық мәлімдемелер жасайды.

Moody's рейтингісі

Moody's агенттігінің мәлімдемесінше, оның рейтингтерінің мақсаты – "инвесторларға бағалы қағаздардың болашақ салыстырмалы несиелік қабілеттілігін бағалауға мүмкіндік беретін қарапайым сыныптау жүйесін ұсыну". Moody's Аа-дан Caa-ға дейінгі рейтингтерінің әрқайсысына 1, 2 және 3 сандық модификаторларын қосады; сан неғұрлым төмен болса, рейтинг соғұрлым жоғары болады. Ааа, Са және С осылай модификацияланбайды. Moody's түсіндіргендей, оның рейтингтері "ұсыным ретінде қарастырылмауы керек", сондай-ақ олар инвестициялық шешімдердің жалғыз негізі ретінде де қарастырылмауы тиіс. Бұдан өзге, оның рейтингтері нарықтық бағаға тікелей әсер етпейді, бірақ нарықтық жағдайлар несиелік тәуекелге әсер етуі мүмкін. Moody's кредиттік рейтингтері Инвестициялық деңгей Рейтингтері Ұзақ мерзімді рейтингтер Қысқа мерзімді рейтингтер Ааа Ең жоғары сапалы және ең төменгі кредиттік тәуекел ретінде бағаланған. Prime 1 Қысқа мерзімді қарыздарды өтеуге ең жоғары қабілеттілік Aa1 Жоғары сапалы және өте төмен несиелік тәуекел ретінде бағаланған. Aa2 Aa3 A1 Жоғары орташа деңгейдегі және төмен несиелік тәуекел ретінде бағаланған. A2 Prime 1/Prime 2 Қысқа мерзімді қарыздарды өтеуге ең жоғары немесе жоғары қабілеттілік A3 Baa1 Орташа деңгейдегі, кейбір спекулятивтік элементтері мен орташа несиелік тәуекелі бар. Prime 2 Қысқа мерзімді қарыздарды өтеуге жоғары қабілеттілік Baa2 Prime 2/Prime 3 Қысқа мерзімді қарыздарды өтеуге жоғары қабілеттілік немесе қанағаттанарлық қабілеттілік Baa3 Prime 3 Қысқа мерзімді қарыздарды өтеуге қанағаттанарлық қабілеттілік Спекулятивтік деңгей Рейтингтері Ұзақ мерзімді рейтингтер Қысқа мерзімді рейтингтер Ba1 Спекулятивтік элементтері бар және айтарлықтай кредиттік тәуекелге ие деп бағаланған. Prime емес Prime категориясына жатпайды Ba2 Ba3 B1 Спекулятивтік және жоғары несиелік тәуекел деп бағаланған. B2 B3 Caa1 Төмен сапалы және өте жоғары кредиттік тәуекел. Caa2 Caa3 Ca Өте спекулятивтік және дефолтқа жақын болуы мүмкін, бірақ негізгі сома мен сыйақыны қайтару мүмкіндігі бар. C Ең төменгі сапалы, әдетте дефолтқа түскен және негізгі сома мен сыйақыны қайтару мүмкіндігі төмен.

Құрылғы және ерте тарихы

Moody's тарихы қазіргі заманғы облигациялардың кредиттік рейтингтерін ойлап тапқан Джон Муди құрған екі баспа компаниясына саяхаттайды. 1900 жылы Муди өзінің алғашқы нарықтық бағалауын – «Мудидің өндірістік және түрлі бағалы қағаздар жөніндегі нұсқаулығын» жариялады және «Джон Муди & Компанияны» құрды. 1907 жылғы қаржылық дағдарыс нарықта бірнеше өзгерістерді туғызғандықтан, Муди капитал жетіспеушілігіне байланысты бизнесін сатуға мәжбүр болды. Муди 1909 жылы теміржол облигацияларына ғана бағытталған «Теміржол инвестицияларының талдауы» атты жаңа басылыммен және «Мудидің талдаулар баспасы» компаниясымен қайта оралды. Муди инвесторлардан алғашқы абоненттік төлемді қабылдады, сондай-ақ қаржы нарықтарының күрделілігі артты. Эмитенттердің санының өсуімен бірге АҚШ және шетелде рейтингтік агенттіктердің көлемі де ұлғайды, бұл кредиттік рейтинг бизнесін айтарлықтай тиімді етті. 2005 жылы Moody's рейтингтік агенттіктердің кірісінің 90% эмитенттердің төлемдерінен түсетінін болжады. 1971 жылы Бреттон-Вудс жүйесінің аяқталуы қаржылық ережелерді либерализациялауға және 1970-1980 жылдары капитал нарықтарының жаһандық кеңеюіне әкелді. 1980-ші жылдардан бастап әлемдік капитал нарығы кеңейді; Moody's 1985 жылы Жапонияда, 1986 жылы Ұлыбританияда, 1988 жылы Францияда, 1991 жылы Германияда, 1994 жылы Гонконгта, 1998 жылы Үндістанда және 2001 жылы Қытайда алғашқы шетелдегі кеңселерін ашты. Энронның құлдырауынан кейін, АҚШ-тың субстандартты ипотекалық дағдарысы және одан кейінгі 2000 жылдардың соңындағы қаржылық дағдарыстан кейін сынға ұшырады. 1998 жылы Dun & Bradstreet Moody's баспа бизнесін Financial Communications компаниясына (кейіннен Mergent деп аталды) сатты. Бірнеше жыл бойы айтылып жүрген қауесеттер мен институционалдық акционерлердің қысымынан кейін, 1999 жылдың желтоқсанында Dun & Bradstreet Moody's Investors Service компаниясын жеке ашық саудаланатын компанияға бөлуді жариялады. Moody's бөлімінде 1500-ден аз қызметкер болғанымен, ол Dun & Bradstreet пайдасының 51% құрады. Бөлініп шығу 2000 жылдың 30 қыркүйегінде аяқталды, ал одан кейінгі жарты онжылдықта Moody's акцияларының құны 300% -дан астамға өсті. Қаржылық дағдарысты зерттеу жөніндегі есепке сәйкес, 2005, 2006 және 2007 жылдары Moody's рейтингтік кірісінің жартысына жуығын ипотекалық кепілдікпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар сияқты құрылымдалған қаржы өнімдерінің рейтингісі құрады. 2000 жылдан 2007 жылға дейін құрылымдалған қаржы құралдарын рейтингтен алудан түсетін түсімдер төрт еседен астамға өсті. Алайда, Moody's құрылымдалған өнімдерге жоғары рейтинг беру үшін қолданған модельдеріне қатысты сұрақтар туындады. 2005 жылдың маусым айында, субстандартты ипотекалық несиелер дағдарысынан аз уақыт бұрын, Moody's ипотекалық кепілдікпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар мен кепілдікпен қамтамасыз етілген борыштық міндеттемелер сияқты құрылымдалған қаржылық өнімдерге қатысы бар негізгі емес / дәстүрлі емес ипотекалардың төтенше байланысын бағалау үшін әдісін жаңартты. Оның жаңа моделі өткен 20 жылдағы үрдіске негізделген, бұл кезеңде тұрғын үй бағасы өсіп, ипотекалық несиелердің өте төмен мөлшерінде сақталған, ал дәстүрлі емес ипотекалық өнімдер нарықта өте аз орын алды. 2007 жылдың 10 шілдесінде «көре алмастан жасалған қадам» ретінде, Moody's өткен жылы шығарылған 399 ипотекалық кепілдікпен қамтамасыз етілген бағалы қағаздардың рейтингін төмендетті. Үш айдан кейін тағы 2506 транш (33,4 млрд доллар) төмендетілді. Дағдарыс аяқталған соң Moody's рейтингісі 2006 жылы Aaa ипотекалық кепілдікпен қамтамасыз етілген барлық кепілдік транштарының 83% -ын және Baa транштарының барлығын төмендетті. 2013 жылдың маусым айында Moody's Investor Service компаниясы Тайландтың несиелік рейтингі 2011-2012 жылдары 200 миллиард баттан (6,5 миллиард доллар) шығынға ұшыраған күріш кепілдік беру схемасының қымбаттауына байланысты зақымдануы мүмкін екенін ескертті.

Егемендікті төмендету

Moody's, басқа ірі кредиттік рейтингтік агенттіктермен бірге, мемлекеттік қарызы төмендетілген елдердің сынап-талаптарына жиі ұшырайды, олар әдетте төмендету салдарынан қарыз алу құнының өскенін айтады. Көп назар тартқан мемлекеттік қарызды төмендету мысалдарына 1980 жылдардағы Австралия, 1990 жылдардағы Канада және Жапония, 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысы кезіндегі Таиланд жатады. Мемлекеттік емес қарызды төмендетуге АҚШ автомобиль өндірушілері General Motors және Ford, сондай-ақ Нью-Йорк және Филадельфияны қоса алғанда, АҚШ-тың ірі қалалары кіреді. Moody's өзінің бағалауы "пікір" екенін және осылайша конституциялық түрде қорғалғанын мәлімдеді; сот келісті және шешім апелляцияда қолдау тапты. 2005 жылы сұралмаған рейтингтер Нью-Йорк бас прокурорының Елиот Спитцер кеңсесінің шақыруының ортасында болды, бірақ тағы да ешқандай айып тағылмады.

мүдделер қақтығысы

1970 жылдары Moody's және басқа рейтингтік агенттіктер қабылдаған "эмитент төлейді" бизнес-моделі, рейтингтік агенттіктер эмитенттің ықтималдықтарын арттыру үшін берілген қағаздың рейтингін жасанды түрде көтеруі мүмкін деген болжаммен, мүдделер қақтығысын тудыруы мүмкін деген себеппен сынға ұшырады. 1990 жылдардың ортасында Әділет министрлігі жүргізген тергеу тақырыбы болған басқа да мүдделер қақтығысы туралы айыптаулар, Moody's облигациялардың төмендетілген рейтингімен қорқытып, эмитенттерді өз консалтингтік қызметтерін пайдалануға мәжбүрледі ме деген сұрақ қойды. Moody's нарықтағы беделінің теңгерім факторы екенін мәлімдеді, ал 1997-2002 жылдарды қамтыған 2003 жылғы зерттеу "бедел әсерлері" мүдделер қақтығысынан жоғары екенін көрсетті. Бұрынғы атқарушы вице-президент Томас МакГуайр 1995 жылы: "Бізді басты нәрсе – өзіміздің нәтижелерімізді сақтау мәселесі жетелейді. Бұл біздің күнкөрісіміз" деді. 2021 жылдың наурызында Moody's Еуропалық Одақпен мүдделер қақтығысы бойынша келісімге келді. Moody's 3,7 миллион еуроға (4,35 миллион доллар) айыппұл төледі.

2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысы

2000 жылдардың соңындағы әлемдік қаржы дағдарысы күрделі құрылымдалған қаржы құралдарын бағалаудағы кредиттік рейтингтік агенттіктерге назар аударуды күшейтті. Moody’s және оның негізгі бәсекелестері 2007 жылдың шілдесінен басталган үлкен төмендету шараларынан кейін сынға ұшырады. Қаржылық дағдарысты зерттеу жөніндегі есепке сәйкес, Moody’s 2006 жылы үштік А рейтингі берген ипотекалық кепілдік берілген бағалы қағаздардың 73% 2010 жылға қарай «қоқыс» деңгейіне төмендетілді. Қаржылық дағдарысты зерттеу комиссиясы «8-тарау бойынша қорытындыларында» былай деді: «Moody’s компаниясында корпоративтік басқарудың айқын жетіспеушілігі болды, ол ондаған мың ипотекалық кепілдік берілген бағалы қағаздар мен CDO-лардың рейтингтерінің сапасын қамтамасыз етпеді». Төмендетілген рейтингтеріне байланысты капиталды көбейтуге міндетті банктер, зейнетақы қорлары және сақтандыру компаниялары сияқты инвесторлар тұрғын үй ипотекасымен қамтамасыз етілген бағалы қағаздарды (RMBS) және кепілдік берілген борыштық міндеттемелерді (CDO) сатуға тырысты. Қаржылық мекемелердегі осы бағалы қағаздардың құны төмендеді және жаңа субпримдік секьюритилендіру нарығы құрғап қалды. Кейбір ғалымдар мен сарапшылар рейтингтік агенттіктердің жаппай төмендетуі 2008 жылғы қаржылық дағдарысқа әкелген «жағдайлардың қақтығысы» болғанын айтты. 2008 жылы Халықаралық есептесу банкі комитетінің (CGFS) құрған зерттеу тобы рейтингтік агенттіктердің субпримдік ипотекалық дағдарыстың ауырлығын «көптеген нарық қатысушыларымен» бірге дұрыс бағаламағанын анықтады. CGFS пікірінше, маңызды факторлар «шектеулі тарихи деректер» және «несие берушінің тәуекелі» факторларын төмен бағалау болды. CGFS сондай-ақ агенттіктердің рейтингтері «инвесторлардың жан-жақты тексеруін алмастырмауы керек» және агенттіктер «құрылымдық қаржы рейтингтерінің негізгі тәуекел факторлары туралы толық ақпарат беруі керек» деп мәлімдеді. 2007 жылдың қазанында Moody’s несие берушілерге қатысты өзінің критерийлерін одан әрі жетілдірді, «жоғалту күтуі ең жоғары деңгейден ең төменгі деңгейге дейін едәуір өсті». 2008 жылдың мамырында Moody’s өзінің қолданыстағы рейтингтеріне «ұшқыштық көрсеткіштері мен жоғалту сезімталдығын» қосуды ұсынды. Рейтингтік агенттіктер «техникалық кемшіліктері мен жеткіліксіз ресурстары» үшін сынға ұшырағанымен, Қаржылық тұрақтылық кеңесі (FSB) агенттіктердің «өз беделін қалпына келтіру қажеттілігі өзгерістерге күшті ықпал ететінін» мәлімдеді. 2013 жылдың сәуірінде Moody’s, Standard & Poor’s және Morgan Stanley Абу-Даби коммерциялық банкі және Вашингтон штатының Кинг округі басқарған 14 сот ісі бойынша келісімге келді. Сотта агенттіктер сатып алынған құрылымдық инвестициялық құралдардың рейтингтерін көтеріп көрсеткені айыпталды. 2017 жылдың қаңтарында Moody’s Әділет министрлігі, басқа мемлекеттік органдармен және Вашингтон штатымен келісімге келіп, шамамен 864 миллион доллар төлеуге келісті. 437,5 миллион доллар Әділет министрлігіне төленді, ал қалған 426,3 миллион доллар айыппұл 21 штат пен Колумбия округі арасында бөлісті. Калифорнияның бұрынғы бас прокуроры Камала Харрис және Миссуридің бұрынғы бас прокуроры Джошуа Хоули келісімге қол қойған штаттардың арасында болды.

Әлемдік несие зерттеулері

2013 жылдың наурызында Moody's Investors Service компаниясы "Ақша қоры 10%-ға өсіп 1,45 триллион долларға жетті; Шетелдегі активтер Global Credit Research сериясында кеңейуде" деген тақырыптағы есебін жариялады, онда АҚШ-тың қаржы емес корпоративтік секторындағы (NFCS) рейтинг берген компанияларын қарастырды. Есепте көрсетілгендей, 2012 жылдың соңына қарай АҚШ NFCS 1,45 триллион доллар ақшаға ие болды, бұл 2011 жылғы көрсеткіштен 10% артық. 2011 жылдың соңында АҚШ NFCS 1,32 триллион доллар ақша ұстады, бұл бұған дейін тіркелген рекордтық деңгей болатын. "Рейтинг берген барлық компаниялардың 1,32 триллион долларының ішінде, Moody's бағалауынша, 840 миллиард доллар, яғни ақшаның жалпы сомасының 58%-ы шетелде сақталған".