Кіріспе

1982 жылғы кітап
француз немесе корей диктанты жаттығуы "Dictée"

"Dictée" – корей-американдық автор Тереза Хак Кюнг Чаның 1982 жылғы кітабы. Чаның шедевр туындысы саналатын бұл кітап, поэзия жинағы болып табылады және бірнеше әйелдерге назар аударады: корей революционері Ю Гуан Сун, Жанна д’Арк, Лизиолық Әйел қасиетті Тереза, Деметра мен Персефона, Чаның анасы Хён Сун Хуо және Чаның өзі. Бұл әйелдердің барлығын олардың күресі және ұлттардың олардың өміріне тигізген әсері мен бұрмалаулары байланыстырады.

Жариялану тарихы

Кітап алғаш рет 1982 жылы, Ча қаза тапқан жылы жарық көрді. Кітап біраз уақыт бойы тарылуға ұшырады, бірақ оның романына арналған «Өзін жазу, Ұлтты жазу» (1994) атты редакцияланған жинақтың жариялануының нәтижесінде Чаның туындылары сыншылардың назарына іліге бастады. 1997 жылы Азиялық америкалықтарды зерттеу және үшінші толқын феминизмінің қайта жандануымен кітап Норма Аларкон мен «Үшінші әйел» баспасының күшімен қайта басылды.

Жанр

Сыншылар «Dictée» романы саналғанымен, жанрлық тұрғыдан анықтау қиын дейді. Оның құрылымы дәстүрден тыс, сөйлеуге ұмтылудың сипаттамаларынан, атақсыз фотосуреттерден, қасиеттілер мен патриоттардың өмірінен және өзге материалдармен байланысы шамалы құпия хаттардан тұрады. Ча видео және сахналық өнердегі тәжірибесіне сүйене отырып, авангардтық және киномонтаждау техникаларын – мысалы, тізімделген кесулер, секірулер мен визуальды көрсетуді пайдаланады. Бұл туынды «жанрлар, тақырыптар және стильдерден ауытқиды» және нақты бір сипаттамаға немесе анықтамаға толық сәйкес келмейді. Мұра мен өткенге қатысты өте субъективті көзқарасынан туындап, автоэтнография ретінде сипатталады. «Бұл бір жағынан өмірбаян, бір жағынан биография, бір жағынан жеке күнделік, бір жағынан этнография, бір жағынан автоэтнография, бір жағынан аударма. Осы жанрлардың бәрі фотосуреттер, цитаталар, аудармалар мен тілдің өзара байланысты қоспасы арқылы тарихты құру үшін ұсынылады. «Dictée»-де Ча американдық, еуропалық және азиялық дауыстарды біріктіріп, тарихты жасайды». Ча оқырманды қызықтыру және белгілі бір атмосфераны құру үшін көптеген фотосуреттерді қолданады. «Dictée» автобиография, көркем әдебиет, тарих және поэзия сияқты әртүрлі жанрлардан құралған, бұл әртүрлілік жанрға ғана емес, мәдениет пен тілге де әсер етеді. Ча әйелдерге қатысты ұғымдар мен қысымды сынап, оның жанрға елеулі әсері бар. Ол «дәстүрлі автобиографиялық этникалық үлгіге ғана қарсы емес, сонымен қатар жанрлар арасындағы шекараны бұзу және олармен ойнау арқылы оқырманның күтуін қозғайды». Баяндаушының шашыраңқы естеліктері екіұшты корейлік идентитікті көрсетеді, ол өрескел жасалған американдық идентитікпен күреседі.

Құрылымы және сын көзқарастары

Дикция тоғыз бөлімге бөлінген, бұл құрылым тоғыз грек музасынан туындайды. Олар Клио, Каллиопа, Урания, Мельпомена, Эрато, Элитере, Талия, Терпсихора және Поли мнея. Тоғыз муза – «Дикция» кітабының тоғыз тарауының атаулары. Чаның тоғыз музаны пайдалануы Гесиодтан бастау алады, ол оларды алғаш рет қолданған. Бірақ Чаның қолданысы «феминистік араласуы мен патриархалдық тәртібі» салдарынан радикалды қайта қарастыру болып табылады. Ча зерттейтін тоғыз музаның каталогы тоғыз әйел кейіпкерімен байланысты, ол «грек құдайларынан корей шаманистік аналық фигурасына және тарихи тұлғалардан ойдан туған кейіпкерлерге» дейін кең ауқымды. Музалардың мәні патриархалдық рөлдерді қабылдамайтын және түрлі себептермен – бақытсыз неке, жер аударылу, құлпыра және эмиграция салдарынан өздерінің даусын білдіре алмайтын тоғыз әйелдің арқылы көрсетіледі. «ПОЛИМНИЯ ҚАСТЫ СӨЙЛЕУ» тарауының соңында Ча «Оныншы, шеңбер ішіндегі шеңбер, концентрлі шеңберлер тізбегі» деп жазады (Cha 175). Ча осы бейнені әйелдердің қалай бірігіп, бала анаға айналып, ана бала туатынын, бұл әйелдер үшін өмірлік цикл сияқты екенін сипаттау үшін қолданады. Сонымен қатар, анадан ұрпаққа жарақаттар беріліп отырады. Бұл шеңбер физикалық та, рухани да. Роман негізінен ағылшын және француз тілдерінде жазылған, бірақ мәтінді толықтыру үшін қосылған суреттерде корей және қытай иероглифтерін кездестіруге болады. Түсіндірмеген қытай және корей сөздері көрнекі және тілдік тұрғыдан түсініксіздікке әкеледі. Ча эквиваленттіліктің реалистік идеалын сақтап, қосымша аудармасыз шетелдік сезімнен саналы түрде құтылуға тырысады, бірақ бұл иероглифтер мәтіндік тәртіптен тыс тұрса да, олар «өздігінен шешілген айырмашылықты және өзгешелік сезімін» жасайды. Ча оқырмандардың оқу тәжірибесін бұзғысы келмейді, керісінше, оларды өзімен бірге келуге шақырады. Кореялықтар үшін бұл кітапты оқу – жапондықтардың отаршылдығына қарсы тұруға шақыру болды. Сондықтан бұл кітапты қан мен жасқа толы тарих деп атауға болады. Кітаптағы әйелдердің тағдырлары (Ю Гуан Сун, Жанна д'Арк, Лизионың Әйелі Тереза және оның анасы Хён Сун Хуо сияқты) патриотизм мен жер аударылу тақырыптарына арналған. Чаның мультимедианы қолдану мақсаты және бейне элементтері оқырмандардың назарын әртүрлі тәсілдермен аудару. Суреті түсіндірілмесе де, Чаның анасы Хён Сун Хуоның суреті осы тарихи кейіпкер арқылы өткеннің «дискурсивті тілдің тұтқынынан құтылу» жолын қалай көрсеткенін көрсетеді. Ал терең мағынада, ол «Дикцияның тарихты ұмытпау үшін қажетті жауап ретінде түсінгенін» ашады. Ол сонымен қатар «Жоанна д'Арктің азаптары» атты француз тініз фильмінен алынған кадрды мәтінде не болып жатқанын түсіндіру үшін пайдаланады. Осылайша оқырмандар әңгіме мен фокус сенімділігі, мультимедиа және өнер, фотосуреттегі екіұштылық және шынайылық, көркем және ғылыми шығармалар арасындағы шекара туралы ойлана алады. Сыншылар кітапты әлеуметтік дискурс ретінде қарастырады, оның мақсаты – әлем оқырмандарына Жапон отарлау кезеңінің тарихы туралы хабарлау. Бұл жарақат сол кезеңдегі ұлтшылдық, патриархалдық күштер мен отаршылдықтың салдарынан туындады. Бұдан өзге, ол Азиялық американдықтардың мәдени сәйкестігі үшін күрескендерін де көрсетеді. Ча осы ерекше топтың мәселесіне назар аударуға тырысады, сонымен қатар, осындай тәжірибесі бар адамдарды өздерінің мәдени сәйкестігін табуға шақырады. «Дикция» өзінің бірегей баспа форматы мен типографиялық дизайнымен танымал, кітапта француз, корей, қытай тілдерінен аударылмаған сөздер, коллаж және фрагменттелген мәтін қолданылады. Кітаптың атауы ғана емес, оның көп бөлігі де диктант форматында жазылған. Чаның «Дикциясы» меланхолиядан аза тұтуға көшіп, көптеген жеке және саяси жарақаттар арқылы жұмыс істейді, бұл постмодернизмнің көрнекті туындысы.

Санаттар мен сын-пікірлер

Dictée алғаш рет 1982 жылы жарық көрген кезде орташа пікірлерге ие болды. Қазір Дикция феминистік немесе азиялық американдық зерттеулер курстарында оқытылатын жиі кездесетін туынды.

Тарихи контекст

Дикция негізінен екі кезеңді қамтиды: Кореяны жапондық отарлау (1910-1945) және Бостандық, бөліну және Корея соғысы (1945-1953). 1919 жылы Кореяның белсенді ұлтшылдары Кореяның тәуелсіздік декларациясын жазып, таратты және тәуелсіздік үшін үлкен демонстрация жоспарлады. Көптеген адамдарды демонстрацияға жинау үшін олар король Коджонның жерлеу рәсімін жапондықтарға қарсы наразылыққа айналдырды. "Тәуелсіздік декларациясын қолдаған демонстрациялар ел бойынша жылдам тарады. Кореяның 20 миллион халқының бір миллионнан астамы көшедегі шерулерге қатысқан деп есептеледі". Бұл қозғалыс 1 наурыз қозғалысы деп аталады. Әйелдер мен балалар полиция және әскерлер тарапынан ұрылып, өлтірілді. Ю Гуан Сун – Корея студенті және 1 наурыз қозғалысының ұйымдастырушысы болды. Ол "декларацияның көшірмелерін таратты және Сеулдің оңтүстігіндегі туған жерінде демонстрацияларға жетекшілік етті. Ол тұтқындалып, түрмеге қамалып, азапталды, бір жылдан кейін түрмеде қайтыс болды". Кеңес Одағы мен АҚШ қолдауымен екі түрлі үкімет құрылды, және олар құрылғаннан кейін бірнеше рет қақтығысқа түсті. 1950 жылдың 25 маусымында Корея соғысы басталды. Солтүстік Корея армиясы Қытайдың көмегімен, ал Оңтүстік Корея армиясы АҚШ-тың көмегімен Корея түбегінде соғыс бастады. Соғыс 1953 жылдың 27 шілдесінде аяқталды.