Кіріспе

Касима ғибадатханасы (鹿島神宮) – Жапонияның Касима қаласында, Ибараки префектурасында, Солтүстік Канто аймағында орналасқан Синто ғибадатханасы. Ол жекпе-жектің қамқоршы құдайларының бірі – Такемикадзучиге (武甕槌大神) арналған. Кендзюцу және кендо додзёларында "Такемикадзучи но Оками" деген жазуы бар ілгіш ту жиі ілінеді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бұл ғибадатхана Синто иерархиясындағы ең маңызды үш императорлық ғибадатхананың бірі саналды, қалғандары – Исе ғибадатханасы (伊勢神宮 Ise Jingū) және Катори ғибадатханасы (香取神宮 Katori Jingū). Жаңа жыл қарсаңында, қаңтардың 1-ден 3-іне дейін, Касима ғибадатханасына бүкіл Жапониядан 600 000-нан астам адам келеді. Бұл Ибараки префектурасында жаңа жылдық қажылыққа баратын адамдар арасында ең көп келінетін екінші ғибадатхана.

Кіріспе

Касима ғибадатханасы Ибараки префектурасының оңтүстік-шығысындағы Касима үстіртінің жоғарғы бөлігінде, Китаура көлі мен Касима шығанағының қиылысында және сонымен қатар жақын жерде орналасқан Катори ғибадатханасына тікелей байланысты. Бұл ғибадатхана Жапон семсершілігінің Касима Шинто риу (鹿島新当流) мектебінің отаны. Жапон тарихындағы ең көрнекті семсер шеберлерінің бірі Цухара Бокуден (塚原 卜伝) ғибадатханаға жиі келіп, Муша шугё (武者修行) кезеңіндегі тәжірибесі мен Теншин Шоден Катори Шинто риу (天真正伝香取神道流) есімді мектептің үйлесімі арқылы дамытқан. Касима ғибадатханасының қазына үйінде Фуцу но Митама семсері (布都御魂剣) деп аталатын ұлттық қазына мәртебесіндегі үлкен семсер сақталған. Хонден (негізгі ғибадатхана ғимараты), Хайден (намаз залы) және Ромон мұнарасының қақпасы – бәрі де Эдо дәуірінде салынған және ұлттық маңызды мәдени мүліктерге жатады. Бұл қақпа Жапониядағы ең ірі үш киелі қақпаның бірі болып есептеледі. Орман жолының бойында бұғыларға арналған қоршау да бар. Касима ғибадатханасының бұғылары да, Нараның бұғылары да құдайлардың елшілері саналады, сондықтан олар тығыз байланыста.

Қасиетті құдай

Касима Оками (鹿島大神) – негізгі құдайдың ресми атауы және Такемиказучи (武甕槌大神) ретінде танылады. Кейбір тарихи мәтіндерде ол сондай-ақ күркіраған дауылдың ұлы құдайы деп те аталады. Аңыз бойынша, Изанаги өзінің ұлы, от құдайы Кагуцучидің басын, анасын өртегені үшін жаза ретінде шапты. Ол осы әрекетті жасағанда, қылынан тамған қан төмендегі тастарға тиіп, бірнеше ками тудырды, олардың екеуі – Такемиказучи және Катори ғибадатханасының құдайы Фуцунуши (経津主神) болды. "Нихон Шоки" бойынша, Такемиказучи – император Джимму Яматоны жаулап алуға аттанғанда оған қылыш сыйлаған құдай, осы себепті ғибадатхана оның қамқоршысы саналады. Дегенмен, "Нихон Шоки" мен "Кодзики" ешқайсысында бұл ғибадатхана туралы еске алу жоқ, ал ең ерте жазба деректердің бірі – "Хитачи Фудоки" Касима но Окамиді Такемиказучимен байланыстырмайды.

Тарих

Қасиетті жер туралы аңыз бойынша, Касима Цзиньгу аңыз император Джиммудың бірінші жылы, яғни б.з.д. 660 жылы құрылған. Бұл жапон тарихына дейінгі кезеңге жатады. Ғибадатхананы атаған ең көне жазбалар Асука кезеңіндегі Фудоки (風土記) Хитачи провинциясында кездеседі. Онда 649 жылы үлкен аспан құдайы Касима (香島の天の大神) аспаннан түскен жерде кобе (神戸), яғни жеке салт-дәстүр үйі қайта салынғаны айтылады. Бұл жер император Судзин, Ямато Такеру және император Тендзи заманынан бері діни рәсімдер мен фестивальдер өткізілген қасиетті орын болған. Бұл аймақ Ямато сарайымен тығыз байланысты болған Накатоми кланының ата-бабаларының бекінісі еді. Касима айналасындағы аймақ Тайка реформасынан кейін императорлық сарайдың шығыс Жапонияны бақылауын күшейту орталығына айналды. Қашима ками соғыс және су құдайы ретінде Солтүстік Жапонияның Емиси тайпаларына қарсы әскери науқандармен байланысты болды. Ғибадатхананың қазынасында Емиси көшбасшысы Атерииге тиесілі болған бір шелек сақталған. Нара дәуірінде Накатоми кланы беделді болып, атын Фудзивара деп өзгертті және Синто діни жүйесін қайта ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Хэйан дәуірінде Касима Цзиньгу ең жоғары дәрежеге ие болды. Синто иерархиясында Исе Ұлы киелі үйі және Касима киелі үйімен бірге алдыңғы қатарда тұрды. Енгишики жазбаларында ғибадатхана Хитачи провинциясының ішіномиясы ретінде көрсетілген. Фудзивара кланы Камакура кезеңінде күшінің көп бөлігін жоғалтса да, ғибадатхана жауынгерлер класы арасында жоғары мәртебе мен беделге ие болды және самурай үкіметтері мен жергілікті даймиолардың тұрақты қолдауын алды. Минамото но Йоритомо ғибадатханаға көптеген иеліктерді сыйлады, ал самурайлардың көптеген өкілдері діни қызметкерлікке кіріп, кейде жоғары лауазымдарға жетті. Эдо дәуірінің басында храм ғимараттары кеңінен қайта құрылды. 1605 жылы Токугава Иэясу бас храмды қайта құруға қаржы бөлді (қазіргі Оку но мия ғибадатханасының негізгі ғимараты), 1619 жылы Токугава Хидетада қазіргі басты ғибадатханаларды қайта салды, ал 1634 жылы Токугава Ёрифуса мұнара қақпасын салды. 1687 жылы ақын Мацуо Башо Касима ғибадатханасына сапар шегіп, өзінің хаибун саяхат журналында Касима Кико туралы жазды. Мейдзи қалпына келтіруінен кейін ғибадатхана мемлекеттік Синто қадір-қасиеттері жүйесінде 1-ші дәрежелі императорлық ғибадатхана болып тағайындалды. Екінші тори қақпасы 1968 жылы Мейдзи қалпына келтірудің 100 жылдығын атап өту үшін Касамадан граниттен қайта салынды. 1986 жылы ғибадатхананың аумағы Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 2011 жылғы Тохоку жер сілкінісінде ғибадатханаға орташа зиян келді. Бас тори қақпасы қирады, ал ғибадатхананың жолдарын қаптаған 64 тас шам құлап түсті. Негізгі ғимараттар қираған жоқ, бірақ құрылыстарды жөндеуге кеткен жалпы шығын 170 миллион иенді құрады. Жер сілкінісінен кейін аймақтың солтүстік-батыс бөлігінде осы жерде алғаш рет ауқымды археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Нара дәуірінен қалған көптеген заттар табылды.

Ұлы Императорлық Офуна фестивалі

Жылқы жылында 12 жылда бір рет өткізілетін бұл мереке Касима ғибадатханасының Такемикадзучи және Катори ғибадатханасының Фуцунуши есімді ұлы құдайларын құрметтеу үшін өткізіледі. Бұл фестиваль Касима мен Катори аймақтарындағы адамдар үшін зор мақтаныш пен мәртебе болып табылады және Жапониядағы ең ірі фестивальдердің бірі саналады. Келесі Ұлы Императорлық Офуна фестивалі 2026 жылы өтеді. Фестиваль Император Оджин тұсында басталған, бірақ Муромачи дәуіріндегі азаматтық соғыс кезінде бір рет тоқтатылған. 1870 жылы фестиваль дәстүрі қайта жаңғыртылып, императорлық мәртебе берілді. 1887 жылы фестивальдің 12 жылда бір рет, жылқы жылында өткізілуі шешілді. Бүгін Ұлы Императорлық Офуна фестивалі қыркүйек айының бірінші күні таңертең басталады және император сарайының шенеуніктері императордың құт-берекесін жеткізу үшін жіберіледі. Екінші күні таңертең Касима ғибадатханасынан микоши (көшірме ғибадатхана) Касумигаура көлінің кішігірім бөлігі – Китаура көлінің жағасымен портта күтіп тұрған үлкен қайыққа дейін жер арқылы жеткізіледі. Үлкен Рюто (龍頭) айдаһар бейнесімен әшекейленген қайық, содан кейін басқа түрлі-түсті қайықтар флотына (2002 жылы шамамен 90 қайық болды) қосылып, микошиді көлдің екінші жағына жеткізеді. Сол жерде микошиді негізгі фестиваль өтетін Катори ғибадатханасына апару үшін салтанатты шеру күтеді. Фестиваль аяқталғаннан кейін Ангу (行宮) деп аталатын арнайы уақытша құрылыс салынады және микоши үшінші күні түстен кейін негізгі ғибадатханаға қайтарылғанға дейін сонда жеткізіледі.