Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1861 жылғы Австрия империясының конституциясы
1861 constitution of the Austrian Empire
Ақпан патенті – 1861 жылғы 26 ақпанда патент хаттары түрінде жарияланған Австрия империясының конституциясы.
The February Patent was a constitution of the Austrian Empire promulgated in the form of letters patent on 26 February 1861.
Өмірбаян
Австрия империясында 1860-шы жылдардың басында маңызды конституциялық реформалар орын алды. 1840-1850 жылдардағы төңкерістер мен соғыстар ұлттық наразылық сезімін күшейтті. Италиядағы апатты соғыс Австрия бюрократиясы мен әскерінің әлсіздігін ашық көрсетті. Пруссия мен Германия Конфедерациясының артуы да алаңдаушылық тудырды. Император Франциск Иосиф I (1848-1916 жж.) империясын сақтап қалу үшін реформалар жасау қажеттігін түсінді. 1860 жылдың наурыз айында император жаңа мүшелер қосып, ірі қаржылық және заңнамалық мәселелер бойынша, соның ішінде жаңа конституция құруда кеңес беру құқығын беріп, Рейхсратты – императорлық кеңесті «күштендіруді» бастады. Парламент екі топқа бөлінді: неміс тілінде сөйлейтін және неміс тілінде сөйлейтін емес топтар. Неміс тілінде сөйлейтін тарап күшті орталық үкіметті жақтады, ал неміс тілінде сөйлейтін емес тарап (чехтер мен венгрлер) билікті штаттар арасында бөлуді талап етті. Франциск Иосиф жаңа конституцияда, «Қазан дипломында» (1860 жылдың 20 қазанында қабылданған) келісімге келуге тырысты. Диплом империяның қаржысына қатысты кеңейтілген өкілеттіктермен жүз мүшеден тұратын парламент құрды, бірақ әскери және заң шығару саласында билік берілмеді. Сонымен қатар, парламент Венгрия ішкі істеріне, империяға қатысты мәселелерден басқа, араласа алмады. Венгрияның ішкі істерін Венгрия диетасы басқарды. Бірақ жаңа парламент екі тарапқа да ұнаған жоқ. Мемлекеттік қаржы нашарлай берді, немістер диетаға берілген билікке қанағаттанбады, ал неміс тілінде сөйлейтін емес тарап императордың қолында қалған биліктің мөлшеріне көңілі толмады. Ішкі проблемалармен қатар, Австрия империясы сыртқы қысымға да тап болды, әсіресе Германия Конфедерациясының дамуына. Ғасырлар бойы Габсбургтер Германия мемлекеттерін бақылап келді. 1815 жылы Германия мемлекеттерінің конфедерациясы құрылғанда да Австрия ықпалын сақтап қалды. Шығыс Еуропада Пруссияның күшеюімен бұл ықпал қауіпке ұшырады. Император парламенттің кеңеюі мен орталықтандырылуын сыртқы билікке айналатын ішкі күшті алудың жолы деп қарады. 1860 жылдың соңында Антон Риттер фон Шмерлинг Мемлекеттік хатшы болып тағайындалғаннан кейін, ол Қазан дипломын қайта қарау жұмысын қолға алды.
In the Austrian Empire, the early 1860s were a period of significant constitutional reforms. The revolutions and wars of the late 1840s 1850s had created a national sense of discontent. The disastrous war in Italy demonstrated openly the weaknesses of the Austrian bureaucracy and army. The burgeoning influence of Prussia and the German Confederation was also a cause for concern. Emperor Francis Joseph I (r.1848 1916) saw that, if he was to maintain his empire, he must begin some reforms. In March 1860, the Emperor began a 'strengthening' of the Reichsrat, the imperial council, by adding new members and giving it advisory powers over major financial and legislative issues, including the formation of a new constitution. The parliament split into two parties, a native German speaking and a non German speaking side. The German side pushed for a stronger central government, but the non German side (Czechs and Hungarians) pushed for a division of power between the estates. Francis Joseph tried to formulate a compromise in the new constitution, the "October Diploma" (adopted 20 October 1860). The Diploma created a one hundred member parliament with extended powers over the empire's finances but no power over the military or legislation. Also, the Parliament did not have power over Hungary, except in matters that affected the entire empire. The Hungarian Diet controlled Hungarian internal affairs. The new Parliament did not please either side, however. State finances continued to fail; the Germans were not happy with the power given to the diets; and the non Germans were disappointed by the amount of power that remained in the Emperor's hands. In addition to continuing internal problems, the Austrian Empire was plagued by outside pressures, specifically the evolution of the German Confederation. For centuries, the Habsburgs had been in control of the German states. Even when the German Confederation of States formed in 1815, Austria maintained its influence. With the rise of Prussia in Eastern Europe, that influence was threatened. The Emperor saw the expansion and centralization of Parliament as a way to gain internal strength that would transfer into external power. When Anton Ritter von Schmerling became Secretary of State in late 1860, he took on the task of revising the October Diploma.
Бала асырап алу
1861 жылғы 26 ақпанда Австрия императоры Франц Иосиф I жариялаған Ақпан патенті "1861 жылғы императорлық конституция" ретінде қабылданды. Ол бұрынғы Қазан дипломның, яғни "Мемлекеттің өзгертілмейтін негізгі заңының" қайта қаралуы ретінде жарияланды. Ақпан патенті Австрия империясында екі палаталы императорлық парламент құрды, ол Рейхсрат деп аталды, оның жоғарғы палатасын император тағайындады, ал төменгі палата мүшелері жанама сайлау арқылы сайланды. Жоғарғы палата мүшелері өмір бойына тағайындалды және оларға тәж мұрагері, көрнекті епископтар, ақсүйек отбасыларының басшылары және ірі тұлғалар кірді. 343 мүшелі төменгі палатаға диеталардан делегаттар жіберілді, олардың ішінде 120-ы Венгриядан, 20-сы Венециядан, ал 203-і Венгрияға кірмейтін сословиялардан болды. Император төменгі палатаның қызметін жоғарғы палатаға өзінің жақтастарын көбірек тағайындау арқылы тежеп тұруға мүмкіндік алды. Жаңа парламенттің өкілеттігі "үлкен" және "кіші" бөлімдерге бөлінді. "Үлкен" бөлімге империяның, соның ішінде Венгрияның барлық мәселелері кірді. "Кіші" бөлімде сословиялардың мәселелері қарастырылды. Фактически, ол Венгрияға кірмейтін жерлерде диеталардың функциясын алмастырды. Венгрия диетасы қажет болған жағдайда "кіші" парламентпен бірге жұмыс істей берді. Ақпан патенті Парламентке бұрынғыдан гөрі көбірек шешім қабылдау құқығын берді, бірақ ол әлі де императорға толық бағынышты болды. Екінші жағынан, император Парламенттің келісімінсіз саяси және әскери шешімдер қабылдауға, ал Парламент отырыс үстінде болмаған кезде, егер "төтенше жағдай" туса, қалаған шешімін қабылдауға құқылы болды. Ақпан патенті әйелдерді саяси қатысудан ашық түрде шеттетуге және ерлерге санақ бойынша сайлау құқығын беруге бағытталды.
On 26 February 1861 the February Patent, a letters patent issued by Austrian Emperor Franz Joseph I, was adopted as the "Imperial Constitution of 1861." It was proclaimed as a revision of the previous October Diploma, the "Irrevocable Fundamental Law of the State." The February Patent established in the Austrian Empire a bicameral imperial parliament, still called the Reichsrat, with an upper chamber appointed by the emperor and an indirectly elected lower chamber. The members of the upper chamber were appointed for life and included the crown prince, prominent bishops, heads of noble families, and great citizens. Delegates sent from the diets comprised the 343 member lower chamber, with 120 representatives from Hungary, 20 from Venetia, and 203 from the remaining non Hungarian estates. The Emperor could check the actions of the lower chamber by appointing more of his supporters to the upper chamber. The responsibilities of the new Parliament were divided into a 'greater' and a 'lesser' section. In the 'greater' section were matters that affected the empire as a whole, including Hungary. The 'lesser' section was for matters in the estates. Essentially, it superseded the function of the diets in non Hungarian lands. The Hungarian Diet could function alongside the 'lesser' Parliament if needed. Under the February Patent, the Parliament had more decision making power than it had before, but it was still completely subject to the Emperor. On the other hand, the Emperor could make political and military decisions without the Parliament's consent and could make any decision he wanted whenever the Parliament was not in session, if it might be an 'emergency.' The February Patent explicitly excluded women from political participation, and established a census suffrage for men.
Күші жойылды
Империяның мажар халқы жаңа жүйемен ынтымақтастық жасаудан бас тартты, тіпті қазан айындағы дипломатиялық жарлықта жасалған прогрессивті өзгерістерге де мойын бұрмады, себебі ол жарлық Венгрияның тәуелсіздігін толығымен шектеуді көздеген еді. Төменгі палатаға неміс және румын делегаттары ғана қатысты. Бұл қарсылық императорлық парламенттің мақсатына – империяның әртүрлі бөліктерін орталық өкілдік орган арқылы біріктіруге – елеулі нұқсан келтірді. 1865 жылдың қыркүйегінде император Франц Иосиф ақпандық патентті күштен шығарды. Австриялық немістер наразылық білдірді, ал чехтар, славяндар және поляктар қуанып, өздерінің автономиялық бағдарламаларын іске асыруға кірісті. 1867 жылдың 17 ақпанында Венгрия Корольдігінің Конституциясы қайта жаңғыртылды, және мәселелер 1867 жылғы келісімге қарай жылдам шешілді. Рейхсрат өз бастамасымен ақпандық патентке түзетулер енгізетін бірнеше заңдарды қосты, сондай-ақ осы заңдардың, келісімнің және Цислейтнияның жаңа Конституциясының бірдей күшке енуі керектігін қабылдады.
The empire's Magyar population refused to cooperate in the new system, resiling from the more liberal changes made in the October Diploma which in fact still wanted to restrain the sovereignty of Hungary. Only German or Romanian delegates from Hungarian lands attended the lower house. This resistance severely undermined the purpose of the Imperial Parliament—to unify the diverse parts of the empire through representation in a central body. In September 1865, Emperor Francis Joseph suspended the February Patent. The Austrian Germans protested, but the Czechs, Slavs, and Poles were delighted and pressed forward with their autonomous programs. On 17 February 1867, the Constitution of the Kingdom of Hungary was effectively restored, and matters progressed speedily towards the Compromise of 1867. Of its own accord, the Reichsrath added some laws which amended the February Patent, and decided that these laws, the Compromise, and the revised Constitution of Cisleithania, should come into force at the same time as a whole.