Кіріспе

Вила-Нова-де-Сан-Педроның Кастросы – Португалияның Эстремадура аймағындағы Лезирия-ду-Тежу муниципалитетіндегі Азамбуханың Вила-Нова-де-Сан-Педро азаматтық округінде орналасқан халколиттік археологиялық ескерткіш. Ол, қамалданған қонысында мыңдаған жебе ұштарының табылуымен маңызды, бұл адамдардың халколит дәуірінде қоныстанғандығымен байланысты. Бұл ескерткіш, Торрес-Ведрас муниципалитетіне жақын орналасқан Замбуджаль қалашығымен байланысты, ол ұзақ жылдар бойы қамтылған қала болған. "Қалалық" қоныстану кезеңі б.з.д. 2600-1300 жылдары аралығында болды және оңтүстік-шығыс Испаниядағы Лос-Миларес және Эль-Аргар қоныстарымен бір дәуірде болды.

Сәулет

Ауылдық жер, қамалдың қираған қалдықтары басымдық танытатын шағын төбеде орналасқан, ал солтүстік, шығыс және батыс жағынан Рибейра де Алкоентр, Рибейра до Карраскаль және Рибейра до Масука (сәйкесінше) өзендерімен кесіліп өтеді.

VNSP I

Бұл аймақтың алғашқы тұрғындары б.з.д. 2700 жыл шамасында бекіністер салуды бастағаны анықталды, ал Хердаде де Замбуджальдың Долмені орталық рөл атқарды, өте күрделі жоспары мен өмірі барысында алты рет қайта жаңартылған. Бұл мәдениеттер өздерінен мәдениеттерінің көптеген іздерін қалдырды: әсемделген тостағандар, саз балшықтан жасалған жарты ай пішіндер, тақта таяқшалар және кейбір археоастрономдар нақты күнтізбелер деп санайтын тақташа мүсіндер. Бірақ археологиялық деректерде басқа топтармен, әсіресе Лос Миллареспен байланыс іздері де кездеседі. Бекіністе тұрған адамдардың экономикасы ауыл шаруашылығы мен мал өсіруге негізделген, бұл айналағы жазықтарға өте қолайлы болды.

VNSP II

Алайда, сауда көбірек қызығушылық тудырды: алғашқы қоныс аударушылар өздерімен бірге қызыл түсті қыш ыдыстарды әкелді, олар кейінгі керамикадан нәзік, әдемі безендірілген және олардың дамыс өркениеттермен байланысын көрсетеді (олар мұндай сапамен өндіре алмаған нәрсе). Шамамен 2200 ж.б.д. Бекер халқының келуімен жергілікті мәдениет жаңа даму кезеңіне енді, ол Бекер халқының жерлеу салтын сақтай отырып, басқа дәстүрлермен біріктірді. Бұл аймақта Бекер халқының болуы осы мәдениеттің екінші даму фазасына да әкелген болуы мүмкін. Топтар арасындағы мәдени алмасу жиі болды, олардың ықпалы 1000 километрден астам қашықтыққа тарады, мысалы, Францияның Лангедок аймағындағы Трейльдерде болғандай. Бұл мәдениеттермен байланысты жергілікті артефакттар, мысалы, Пальмела жебе ұштары немесе қоңырау пішіндес ыдыстар, Иберия түбегінің батыс жартысында кеңінен таралған, бұл олардың осы аймақта пайда болғанын көрсетеді. Б.з.д. 1900 жылдан кейін Пиреней түбегінде орталықтандыру азайды, нәтижесінде осы артефакттардың көптеген түрлері Богемияға дейін таралды. 1800 ж.б.д. кейін Оңтүстік Иберияда (әсіресе Эль-Аргарда) қола дәуірі технологияларының пайда болуымен Вила-Нова-де-Сан-Педроның кастро мәдениетінің ықпалы бірте-бірте төмендеді. Соңында, шамамен 1300 ж.б.д., ол іштен жылтыратылған қыш ыдыстармен байланысты кең мәдениетке бірікті, оған Португалияның көп бөлігі және Атлантикалық қола дәуірі мәдениеттері кірді.

Қазба жұмыстары

Бұл орын 1936 жылы Рапосо тарапынан табылды, ал 1937 жылы Португалия археологтары қауымдастығының (Associação dos Arqueólogos Portugueses) қолдауымен қазба жұмыстары басталды. 1941-1948, 1949-1954, 1959 және 1960-1967 жылдар аралығында Афонсу ду Пачо қазба жұмыстарын басқарды. 1961 жылы Ұлттық ғимараттар мен ескерткіштердің бас дирекциясы (Direcção Geral dos Edifícios e Monumentos Nacionais - DGMEN) Ұлттық ескерткіштер қызметі (Serviços de Monumentos Nacionais) бөлімімен бірлесіп зерттеулер жүргізді. 1985 жылы Витор Мануэль дос Сантос Гонсалвестің рұқсатымен осы орында жаңа археологиялық зерттеулер жүргізілді.