Жапон философиясы: Шиинто, буддизм, таосизм, конфуцианство және батыс ойларының әсері. Нара және Хэйан дәуірлеріндегі философиялық өзгерістер туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон философиясының шолуы
Overview about the Japanese philosophy
Жапон философиясы тарихи түрде жергілікті синтоизм және буддизм, даосизм және конфуциандық сияқты континенттік діндердің қосылуынан қалыптасқан. Бұрын қытай және үнді философиясының күшті ықпалында болған, мысалы Митогаку және Дзен сияқты, қазіргі жапон философиясының көп бөлігі Батыс философиясының да ықпалымен дамып келеді.
Japanese philosophy has historically been a fusion of both indigenous Shinto and continental religions, such as Buddhism, Taoism and Confucianism. Formerly heavily influenced by both Chinese philosophy and Indian philosophy, as with Mitogaku and Zen, much modern Japanese philosophy is now also influenced by Western philosophy.
Ежелгі және ортағасырлық ой
Жапонияда феодализм толыққанды орнағанға дейін буддизм жапондық ой-сананың бағытын анықтады. Принц Шотоку саяси жолмен енгізген будда мәдениеті Нара дәуірінде "елді қорғау" идеясы ретінде қалыптасты. Хэйан дәуірі (794–1185) басталғанда, "елді қорғау" идеясының орнына миккё деп аталатын эзотерикалық буддизм кеңінен тарады. Дегенмен, "дүниенің ахырында буддизм құлдырайды" деген сенімге байланысты пессимизм күш алған ақсүйектер дәуірінің соңында, "Таза жер" қозғалыстары "осы өмірдегі уайым-қайғыдан" арылу үшін "келешек өмірге" үміттенуді қанағаттандырды. Камакура дәуірінде (1185–1333) самурайлар класы билікке келгенде, жаңадан билікке ие болған тапқа (самурайларға) арналған "жаңа" буддизм пайда болды.
Before feudalism was firmly established in Japan, Buddhism occupied the mainstream of Japanese thought. The Buddhist culture introduced politically by Prince Shōtoku was completed as the "making a country safe" thought in the Nara period. When the Heian period (794–1185) began, in substitution for the "making a country safe thought", a form of esoteric Buddhism collectively known as mikkyō became widespread. However, in the late noble era when pessimism was popular due to the "belief that Buddhism will decline during the latter days of this world", the Pure Land movements spread out encouraging anticipation of a "future life" as a means to cope with desperation over "life in this world". During the Kamakura period (1185–1333) when government dominated by the samurai class began, a “new” Buddhism for the newly risen class (samurai) appears.
Буддизмнің Жапонияға келуі және алғашқы әсері
Ежелгі Жапонияда буддизмнің пайда болуы ұлттық құрылыс пен биліктің ұлттық орталықтандырылуымен тығыз байланысты. Принц Шотоку және Сога әулеті ежелгі жапон дінін қолдаған Мононобе әулетімен күресіп, жеңіске жетті және заң кодекстері жүйесі мен буддизмді біріктірген ұлттық басқару жоспарын жасады. Сога әулетімен ынтымақтасқан Императрица Суйконың регенті болған Принц Шотоку "шетелдік" буддизмді терең түсінді және буддизмді пайдалану арқылы ұлттық саясатты тұрақтандыруды жоспарлады. Ұлттық бейбітшілік пен қауіпсіздік буддизмнің күші арқылы келді деген ой "елді қорғау" деп аталады. Нара дәуірінде, әсіресе Император Шьому тұсында, бүкіл елде Кокубун-дзи және Кокубун-ни-дзи храмдары салынды, ал Нарада Тодай-дзи ғибадатханасы мен Дайбуцу орнатылды. Мемлекеттік буддистік саясат Нара дәуірінде өзінің шыңына жетті, бұл Тан әулетінен келген Цзяньчжэньнің Тодай-дзи ғибадатханасына императорлық қасиетті орнату платформасын әкелгенімен дәлелденеді.
In ancient Japan, the arrival of Buddhism closely relates to the national construction and the national centralization of power. Prince Shōtoku and the Soga family fought and overcame the Mononobe family, who had handled the ancient Japanese religion, and elaborated a plan for national governance based on the unification of the legal codes system and Buddhism. While cooperating with the Soga family, Prince Shōtoku, who was the regent of the Empress Suiko, showed a deep understanding in "foreign" Buddhism, and planned to stabilize national politics through the use of Buddhism. The thought that national peace and security came through the power of Buddhism is called the "making a country safe" thought. In the Nara period, in particular the times of Emperor Shōmu, the Kokubun ji temples and Kokubun ni ji temples were erected throughout the whole country and Tōdai ji Temple and the Daibutsu were erected in Nara. The Buddhist policy of the state reached its apex during the Nara period, as evidenced by Jianzhen of the Tang dynasty bringing an imperial ordination platform to Todai ji Temple,
Нара буддизмі тек "елді қорғау" ойымен шектелсе, Хэйан буддизмі ұлттық бейбітшілік пен қауіпсіздікке ғана емес, сонымен қатар жеке дүниелік пайдаға да әкелді. Хэйан буддизмінің жақтастары тауларда жиі қатаң аскетикалық тәжірибелер, дұғалар мен сиқырлар орындағандықтан, бұл буддизм миккё деп аталды. Буддистік монах Кукай Қытай сарайына дипломатиялық миссия барысында қытайлық эзотерикалық буддизмді үйреніп, жапон буддизмін қытайлық эзотерикалық буддистік тәжірибелермен біріктіре отырып, жапондық Шингон буддизмін құрды. Сондай-ақ Қытайға саяхат жасаған буддистік монах Сайчо қытайлық Тендай сектасының тәжірибелерін үйреніп, Лотос сутрасының ілімі жапон буддизмінің негізгі доктринасы болуы керек деп талас жүргізді. Хэйан дәуірінің соңында Хэйан буддизмінің дүниелікке бағытталғандығы буддистік монахтарды "күнәлі дәуір" деп жариялауға итермеледі, онда осы өмірде құтылу мүмкін емес деп есептелді, сондықтан өлімнен кейін буддалардың жұмағына қайта тууға ұмтылыс пайда болды. Сонымен қатар, "Бұл дүниенің соңғы күндері буддизм құлдырайды" деген жаңа ой Таза жер қозғалысының пайда болуына әкелді. Бұл қозғалыстың жетекшісі Таза жер буддизмін ұстанған Куя болды, ол Амитабхаға сенуді уағыздады және барлық адамдар, тек буддистік монахтар ғана емес, буддистік жұмаққа жете алады деп үйретті.
While Nara Buddhism followed only the "making a country safe" thought, Heian Buddhism brought not only national peace and security but also the personal worldly profit. Because practitioners of Heian Buddhism frequently performed severe ascetic practices, incantations and prayers in the mountains; this Buddhism came to be called mikkyō. Kūkai, a Buddhist monk, learned Chinese esoteric Buddhism while on a diplomatic mission to the Chinese court, and combined Japanese Buddhism with Chinese esoteric Buddhist practices to form Japanese Shingon Buddhism. Saichō, a Buddhist monk who also journeyed to China, learned the practices of the Chinese Tendai sect and argued that the teachings of the Lotus Sutra should be the core of Japanese Buddhism. By the late Heian era, the earthly focus of Heian Buddhism led Buddhist monks to declare a "sinful age" wherein the possibility of relief in this world was denied and therefore a trend of looking for reincarnation to the Buddhists' paradise after death arose. Additionally, the new thought that "Buddhism will decline during the latter days of this world" led to the rise of the Pure Land movement. This movement, spearheaded by Kūya, a follower of Pure Land Buddhism, preached faith to the Amitābha and taught that all people could reach the Buddhist paradise, not just Buddhist monks.
Камакура буддизмі
Хэйан дәуірінің соңында пайда болған Жодо сектасының ықпалындағы Жодо діні, Амитабханың мейірімділігі арқылы құтқарылуға сенеді және оның күшімен жеңілдік табуға ұмтылады. Буддизмнің Жодо сектасын негіздеген Хонен, басқа аскетикалық тәжірибелерді толығымен тастады. Ол шәкірттеріне Амитабхаға сенуді және "наму амида бутсу" деп шын ниетпен дұға етуді үйретті, осылайша олар жұмаққа жетеді деп сендірді. Оның шәкірті Шинран, Таза Жер Буддизмін құрған, Хоненнің ілімін толыққанды жүзеге асырып, толық тәуелділікті уағыздады. Сонымен қатар, Шинран Амитабханың құтқаруына ең лайықты адам – өзінің дүниелік және құштарлық қылмысын сезінетін қылмыскер екенін айтты. Иппен, Джишу сектасын негіздеген, "әуенді діни биді" бастады. Тәуелді Жодо дініне қарама-қарсы, Дзен Буддизмі Дзен медитациясы арқылы рухани оянуға ұмтылады. Эйсай Қытайда Ринзай сектасын оқыды. Ол шәкірттеріне қиын мәселелер қойып, оларды шешуге көмектесті, осылайша олар өздерінен-өздері ағартуға жетеді. Ринзай Дзені Камакура дәуіріндегі жоғары самурайлардың арасында кең қолдауға ие болды. Доген Қытайда Сото сектасын оқыды. Эйсайға қарама-қарсы, ол шын ниетпен отырып медитация жасау (дзадзен) арқылы ағартуға жететінін уағыздады. Сото Дзені жергілікті самурайлар қолдады. Ничирен Буддизмінің көптеген мектептері (жапонша: 法華系仏教) дін қызметкері және ұстаз Ничиренды өздерінің негізін қалаушысы деп есептейді. Оның ілімінде ол, өзінің пікірінше, "Лотос Сутрасының" жоғарылығын баса көрсетті. Ол өмір бойы Будда болуға жетуді жақтады және буддалық ілімдерді түсіндіруді, Заңның соңғы күніндегі маппо үшін дұрыс тәжірибе деп санады. Оның маңызды еңбектерінің бірі – "Рисшо Анкоку Рон" (Елдің тыныштығы үшін дұрыс ілімді орнату туралы). "Наму Мёхо Ренге Кё" мантрасын жатқа айту, бүгінгі күнге дейін барлық Ничирен Буддизмі мектептері мен ұйымдарының орталық практикасы болып табылады.
The Jōdo faith, which affected by the Jodo sect of the late Heian period, relies on salvation through the benevolence of Amitābha, and is going to be relieved by its power. Hōnen, who initiated the Jodo sect of Buddhism, abandoned other ascetic practices entirely. He preached his pupils to believe in Amitabha and to earnestly pray "namu amida butsu", and so they would go to the paradise. His pupil, Shinran who initiated Pure Land Buddhism, thoroughly carried out Honen's teaching and preached the absolute dependence. In addition, Shinran advocated that an object of the relief of the Amitabha was a criminal who was aware of a worldly and desirous criminal oneself. Ippen, who initiated the Jishu sect, began "the chanting religious dance". As contrast with dependent Jōdō faith, Zen Buddhism attempts to be spiritually self awakened by Zen meditation. Eisai learned the Rinzai sect in China. He gave pupils a difficult problem and he made them solve it, and so they would be enlightened by themselves. Rinzai Zen was supported widely by the upper samurai class in the Kamakura period. Dōgen learned the Sōtō sect in China. Oppose to Eisai, he preached enlightenment by earnest sitting meditation (zazen). Soto Zen was supported by the local samurais. Most schools of Nichiren Buddhism (Japanese: 法華系仏教 ) refer to the priest and teacher Nichiren as their founding father. In his teachings he underlined the, to his mind, supremacy of the Lotus Sutra. He advocated the attainment of Buddhahood during one's lifetime and regarded his interpretation of the Buddhist teachings as the correct form of practice for the Latter Day of the Law mappō. One of his major treatises is the "Rissho Ankoku Ron" (On Establishing the Correct teaching for the Peace of the Land). The chanting of the Mantra "Namu Myōhō Renge Kyō" is to this day the central practice to almost all Nichiren Buddhist schools and organisations.
Ерте заманғы ой
Жапонияның ежелгі және орта ғасырлық ой-пікірлері буддизммен тығыз байланысты болса, ал Жапонияның жаңа заманғы ой-пікірлері негізінен конфуциандық немесе неоконфуциандық болды, оны Токугава сёгунаты ресми оқу үшін белгіледі. Бұған қоса, рационалды конфуциандық бағыт Кокугаку, Рангаку және Эдо кезеңінің ортасынан кейін ресми емес, халықтық ойды дамытуға түрткі болды.
Whereas the ancient and medieval thought of Japan was tied closely to Buddhism, the early modern thought of Japan was mainly Confucianism or Neo Confucianism, which was designated for official study by the Tokugawa shogunate. In addition, rational Confucianism stimulated Kokugaku, Rangaku and the non official popular thought after the middle Edo period.
Конфуцийшілдік
Эдо дәуірінде конфуциандық оқу ресми түрде бекітілді. Конфуцийшілдіктің түрлі мектептері кеңінен таралды. Чжу Си мектебінің конфуцийшілдік ұстанымы отбасыны феодалдық тәртіптей құрметтеді, белгілі бір әлеуметтік жағдайларды сақтады. Хаяши Разан Чжу Си мектебінің конфуцийшілдігін Токугава шогунатының теориялық негізі деп санады. Азаматтық басқару принципі арқылы Конфуцийге арналған Юсима Сейдо құрылды. Кансей реформалары кезінде Чжу Си мектебінің конфуцийшілдігі Токугава шогунатымен одан да нығайтылып, ресми мәртебе алды. Бұған қоса, Чжу Си мектебінің конфуцийшілдік ойлары императорға құрмет көрсету және Токугава дәуірінің соңында шетелдіктерді қууды жақтаған саяси қозғалысқа зор әсер етті. Чжу Си мектебінің конфуцийшілдігінен өзгеше, практикалық этиканы бағалаған Ван Янмин мектебі Токугава шогунатының әлеуметтік-саяси жағдайларына сын айтқандықтан үнемі қадағаланып, қысымға ұшырады. Конфуций мен Менцийдің түпнұсқа мәтіндерінің нақты мағынасын зерттеген үшінші мектептер пайда болды. Ямага Соко өзінің философиясын конфуцийлік этикаға негіздеді және самурайларды ең жоғары топ деп есептеді. Ито Цзиньсай Конфуцийдің «рен» ұғымына назар бөлді, оны басқа адамға деген махаббат, ал «ақиқатты» – таза ниет деп түсіндірді. Сонымен қатар, ежелгі қытай классикасын жан-жақты зерттеу нәтижесінде Огю Сорай Конфуцийдің бастапқы рухы – әлемді басқару және халқыны құтқару екенін айтты.
In the Edo period, Confucianism was the authorised study. Various schools of neo Confucianism were popular. The Zhu Xi school of neo Confucianism respected family like feudal order which upheld fixed social positions. Hayashi Razan assumed the Zhu Xi school of neo Confucianism to be the theoretical basics of the Tokugawa shogunate. Through the principle of civilian government, Yushima Seidō dedicating to Confucius was established. By the Kansei Reforms, the Zhu Xi school of neo Confucianism were still more strengthened and authorized by the Tokugawa shogunate. In addition, the thought of a school of the Zhu Xi school of neo Confucianism gave big influence to the political movement advocating reverence for the Emperor and the expulsion of foreigners of the late Tokugawa era. In contrast with the Zhu Xi school of neo Confucianism, the Wang Yangming school of neo Confucianism respecting practical ethics was consistently monitored and oppressed by the Tokugawa shogunate because of its criticisms against the socio political conditions under the Tokugawa shogunate. The third schools of neo Confucianism took consideration into the real intentions of original texts by Confucius and Mencius. Yamaga Sokō established his philosophy on Confucian ethics, and assumed the samurai to be the highest class. Itō Jinsai paid attention to "ren" of Confucius and he respected "ren" as the love for another person and "truth" as pure consideration. In addition, deriving from his substantial studies of ancient Chinese classics, Ogyū Sorai insisted that the original Confucian spirit is to rule the world and to save a citizen.
Кокугаку мен Рангаку
Эдо дәуірінің ортасында ежелгі жапондық ой-сана мен мәдениетін зерттейтін Кокугаку, буддизм немесе конфуциандық сияқты шетелдік идеяларға қарсы кең танымал болды. Токугава сёгунатының Сакоку саясатының арқасында Эдо зиялылары Батыс өркениетімен тікелей байланысқа түсе алмады, сондықтан Рангаку, яғни голланд білімі, Батысқа ашылатын жалғыз терезе болды. Эдо дәуірінің орта кезеңінде Кокугаку ұлтшылдыққа негізделген позитивистік конфуциандық әсерлерге ие болып, халыққа кеңінен танылды. Кокугаку ежелгі жапондық ой-сана мен мәдениетін, соның ішінде «Коджики», «Нихон Шоки» және «Манъёсю» сияқты еңбектерді жан-жақты зерттеді. Олар конфуциандық пен буддизмнен өзгеше Жапонияның түпнұсқалық моральдық мәдениетін ашуға ұмтылды. Камо но Мабучи «Манъёсюді» зерттеумен айналысып, еркектік пен төзімділік рухын білдіретін «масурао бури» деп атады және осы жинақты таза әрі қарапайым деп бағалады. «Коджикиді» зерттеу барысында Мотори Норинага жапон әдебиетінің мәні «моно но аварэ» арқылы көрінетінін, яғни заттармен байланысқанда туындайтын табиғи сезімдерді білдірді. Ол қытайлық (конфуциандық/буддистік) «Кара рухының» орнына жапондық «Ямато рухын» жоғары бағалады. Оның пікірінше, Кокугаку «Шинто» жолын ұстанған жөн. Кокугакуны зерттеу нәтижесінде Хирата Ацутане ұлтшыл мемлекеттік синтоизмді, императорға адалдықты, конфуциандық пен буддизмді жоюды жақтады. Бұл Токугава сёгунатының құлауына және Мейдзи реставрациясына ықпал етті. Эдо дәуірінің Сакоку кезеңінде Батыспен тікелей байланыс болмады, бірақ Рангаку Киохо реформалары кезінде Қытайдан қытай тіліне аударылған Батыс кітаптарын импорттауға ынталандыру арқасында кең танымал болды. Маэно Рётаку мен Сугита Генпаку голланд тіліндегі «Тафель Анатомиясын» жапон тіліне аударды. Голланд білімі Токугава дәуірінің соңына қарай британдық, француздық және американдық зерттеулер сияқты басқа да Батыс зерттеулеріне тарады. «Жапондық рух, Батыс өркениеті» қағидасы Сакума Шёзанның «Шығыс этикасы және Батыс технологиясы» деген тікелей айғағымен толыққанды түріне келді. Такано Чоэй мен Ватанабе Казан Сакокуты қатаң сынағандықтан Токугава сёгунаты тарапынан қысымға ұшырады.
In the middle of the Edo period, Kokugaku, the study of ancient Japanese thought and culture, became popular against foreign ideas such as Buddhism or Confucianism. By the Sakoku policy of the Tokugawa shogunate, Edo intellectuals could not have any positive contact with Western civilization, and so Rangaku, Dutch learning, was the only window to the West. In the middle days of the Edo period, Kokugaku became popular while being influenced by positivist Confucianism with nationalism as a background. Kokugaku positively studied ancient Japanese thought and culture, including "Kojiki", "Nihon Shoki" and "Man'yōshū", and they aimed at excavating original moral culture of Japan which was different from Confucianism and Buddhism. Kamo no Mabuchi wrestled with the study of "Manyoshu" and called "masurao buri" for masculine and tolerant style, and he evaluated the collection as pure and simple. Through his study of the Kojiki, Motoori Norinaga argued that the essence of the Japanese literature came from "mono no aware" which were natural feelings to occur when you contacted an object. He respected Japanese "Yamato spirit" instead of Chinese (Confucianism / Buddhism) "Kara spirit". According to him, Kokugaku should pursue the Japanese old way of "Shinto". Through his study of Kokugaku, Hirata Atsutane advocated nationalistic State Shinto, the obedience to the Emperor and abolition of Confucianism and Buddhism. It was a driving force to the end of the Tokugawa shogunate and the Meiji Restoration. In the Sakoku period of the Edo period, there was no direct contact with the West, but Rangaku became popular by encouraging importation of Western books translated in Chinese from China during the Kyōhō Reforms. Maeno Ryotaku and Sugita Genpaku translated the Dutch "Tafel Anatomie" into Japanese. Dutch learning unfolded to other Western studies such as British, French and American studies by the late Tokugawa era. The manner of "Japanese spirit, Western civilisation" was completed by Sakuma Shōzan’s straightforward expression, "Eastern ethics and Western technology". Because Takano Chōei and Watanabe Kazan criticized Sakoku strictly, they were oppressed by the Tokugawa shogunate.
Халықтық ой
Эдо дәуірінде самурайлар, саудагерлер және ғалымдар жеке мектептер ашып, белсенділік танытты. Олардың ойлары үстем феодалдық тәртіпке сын болды. Ишида Байган конфуциандық, буддизм және синтоизмді синтездеп, халыққа арналған практикалық философияны құрды. Ол адалдық пен үнемділіктің нәтижесі ретінде саудада жақсы жұмыс істеуді ұсынды. Андо Шоеки табиғат әлемін барлық адамдардың егіншілікпен айналысып, жасандылықсыз өздерін-өздерімен қамтамасыз ететін идеалды қоғам деп атады. Ол феодалдық таптық айырмашылықтар мен байлар мен кедейлер арасындағы теңсіздікке негізделген заңды қоғамды сынады. Ниномия Сонтоку адамдар өмір сүрулеріне көмектескен жақсылықтарға өз жақсылықтарымен жауап беруі керек деп талап етті.
In the Edo period, private schools were opened by samurais, merchants and scholars who played an active part. Their thoughts were criticisms for the dominant feudal order. Ishida Baigan synthesized Confucianism, Buddhism and Shinto, and established practical philosophy for the masses. He recommended working hard at commerce as the effect of honesty and thrift. Ando Shoeki called nature's world the ideal society where all human beings engaged in farming and they lived self sufficiently without artificiality. He criticized a lawful society where there was feudal class discrimination and the difference between the rich and poor. Ninomiya Sontoku insisted that people must repay the virtues, which supported their existence, with their own virtue.
Соңғы заманауи ой
Ертедегі заманауи жапондық ой-пікір конфуциандық және буддизм негізінде дамыды, ал Мейдзи қайта жаралуынан кейін ағылшын ағартушылығы мен француздық адам құқықтары батыстық ой-сананың ықпалымен тез тарады. Қытай-жапон және Ресей-жапон соғыстарынан бастап жапон капитализмі қарқынды дамыды. Христиандық пен социализм де дамып, түрлі әлеуметтік қозғалыстармен байланысты болды. Бұған қоса, шетелдік білімге қарсы тұрып, ұлтшылдық ой-сана мен зерттеулер қалыптасты.
While the early modern Japanese thought developed in Confucianism and Buddhism, English Enlightenment and French human rights were prevalent after the Meiji Restoration had become rapidly affected by Western thought. From the time of Sino and Russo Japanese Wars, Japanese capitalism highly developed. Christianity and socialism also developed and became tied to various social movements. In addition, nationalistic thought and study were formed while being opposed to foreign study.
Ағартушылық дәуірі мен халық құқықтары
Мэйдзи қайта жаңғырту кезінде ағылшын және француз азаматтық қоғамы, әсіресе Англиядан утилитаризм мен әлеуметтік дарвинизм, Франциядан Жан Жак Руссоның халық егемендігі қағидалары енгізілді. Мейдзи дәуірінің басындағы ойшылдар Батыс азаматтық қоғамынан туындаған британдық ағартушылық құндылықтарын қолдады. Олар жапондық дәстүрлі билік пен феодализмді сынауға тырысты. Бірақ, соңында үкіметпен келісімге келіп, радикализмнен аулақ болған жоғарыдан жүргізілген жаңғыртуды қабылдады. 1873 жылы Мори Аринори Мейрокушаны құрды. Бұл мәдени бірлестікке жиналған адамдардың ортақ ерекшеліктері практикалық білімді маңызды санау, адамның мінез-құлқын іс жүзінде түсіну және елдің жағдайына сай үкімет нысанын қабылдау болды. Мори Аринори білім министрі ретінде ұлттық білім беруді ілгерілетуге атсалысты. Ниши Амане адамның мүддеге негізделген әрекеттерін жақтады. Като Хироюки әлеуметтік дарвинизмнің ықпалымен табиғи құқықтардан бас тартып, "күштінің тірі қалуы" принципін қолдады. Жапонияға британдық утилитаризмді таныстырған және табиғи құқықтарды жақтаған Фукузава Юкичи адам құқықтарының Көктаннан берілгенін есептеді. Ол өркениеттің дамуын адам рухының дамуы деп қарастырды және жеке адамның тәуелсіздігі елдің тәуелсіздігіне алып келеді деп санады. Фукузава үкіметті "ыңғайлылық үшін" құрылған деп ойлады және оның сыртқы түрі мәдениетке сәйкес болуы керек деді. Ол үкіметтің бір ғана идеалды түрі жоқ екенін айтты. Сонымен қатар, Жапонияның Ұлы державаларға қарсы континентке қарай сырттан басып кіруі керек екенін мәлімдеді. Мейрокуша мүшелері үкімет пен халықтың үйлесімділігін жақтағанмен, демократиялық ойшылдар Францияның радикалдық халық құқықтарын сіңіріп алып, Сацума көтерілісінен кейін Мейдзи олигархиясына қарсы ұлттық қарсылық пен революцияны ауызша қолдады. 1874 жылы Итагаки Тайсуке сайланған заң шығарушы орган құруды ұсынды. Бұл идея бүкіл елге "Азаттық және халық құқықтары" қозғалысы ретінде тарады. Уэки Эмори Итагакиге көмектесіп, радикалдық жобаны жасады. Руссоның ықпалымен Накаэ Чомин халық егемендігі мен жеке адамның бостандығы үшін күресті. Бірақ, жапон жағдайында парламенттік монархияның маңыздылығын атап өтті. Оның пікірінше, Императорлық Конституцияны Диета біртіндеп қайта қарауы керек. Мейдзи дәуірінің соңынан Тайшо дәуіріне дейін демократиялық тенденция буржуазиялық саяси сананың негізінде тарады. Бұл ағым Конституцияны қорғау және халықтық сайлау жүйесін енгізу үшін саяси қозғалыстарға әкелді. Йошино Сакудзо партиялық кабинеттік жүйе мен халықтық сайлауды жақтады. Ол биліктің кімге тиесілі екеніне тым мән бермеді, бірақ саяси мақсаттың халықтың бақытын, ал саяси шешімдердің халықтың ниеттерін көздеуі керек екенін айтты. Минобе Тацукичи билеушінің император емес, мемлекет екенін түсіндірді. Оның сөзіне қарағанда, император Мейдзи Конституциясы бойынша билігін жоғары орган ретінде ғана жүзеге асырады. Оның теориясы бастапқыда кеңінен қабылданып, кейіннен әскерилер мен оңшылдар тарапынан саяси қысымға ұшырады. 1911 жылы Хирацука Райчо Сейтошаны құрды. Ол әйелдердің өз құқықтарын оятуды және феминистік қозғалысты дамытуды талап етті. Йосано Акико жыныстық айырмашылықтарды жоққа шығарса, Райчо бала тәрбиелеуді аналық міндет деп атап, әйелдердің әйелдік қабілеттерін көрсетуіне мемлекеттік көмек көрсетуді қолдады. 1920 жылы Райчо Ичикава Фузаэ мен Оку Мумеомен бірлесіп әйелдер үшін жаңа бірлестік құрды. Олардың қызметі саяси жиналыстарда әйелдердің қатысуына қол жеткізгеннен кейін, ішкі жікке байланысты бірлестік тарап кетті. Кейін Ичикава жаңа бірлестік құрып, әйелдердің сайлау құқығы үшін күресті.
In the Meiji Restoration, English and French civil society was introduced, in particular, utilitarianism and social Darwinism from England, and popular sovereignty of Jean Jacques Rousseau from France. The thinkers of the early Meiji period advocated the British Enlightenment values derived from Western civil society. They attempted to criticise Japanese traditional authority and feudalism. However they were finally in harmony with the government and accepted the modernization from the above without the radicalness. In 1873, Mori Arinori formed Meirokusha. The people who gathered in this cultural association had much in common with points such as regarding practical learning as important, catching human characteristics practically and assuming the form of government that accepted the conditions of a country an ideal. Mori Arinori promoted national education as Minister of Education. Nishi Amane affirmed a human behaviour based on interest. Katō Hiroyuki threw away natural rights under influence of social Darwinism, and instead advocated the survival of the fittest. Fukuzawa Yukichi, who introduced British utilitarianism to Japan and advocated natural rights, assumed that human rights were given by Heaven. He considered the development of the civilization to be the development of the human spirit, and it was assumed that one's independence led to independence of one country. Fukuzawa thought that government is for the "sake of convenience", and its appearance should be suitable to the culture. He said that there is no single ideal form of government. In addition, he insisted that Japan should have gone into the continent externally against the Great Powers. While members of Meirokusha finally advocated harmonization of the government and people, democratic thinkers absorbed radical people's rights from France and they supported national resistance and revolution verbally against the Meiji oligarchy after the Satsuma Rebellion. In 1874, Itagaki Taisuke introduced the establishment of the elected legislature. It spread nationwide as the Freedom and People's Rights Movement. Ueki Emori helped Itagaki and he drew up a radical draft. Strongly influenced by Rousseau, Nakae Chōmin argued for people's sovereignty and individual freedom. However, concerning the Japanese situation, he pointed out the importance of parliamentary monarchy. According to him, the Imperial Constitution should be gradually revised by the Diet. From the late period of Meiji to the Taishō era, a democratic trend spread as a background of bourgeois political consciousness. Its current led to political movements for safeguarding the Constitution and for the popular election. Yoshino Sakuzō argued for party cabinet politics and popular election. He did not deeply pursue who was the sovereign but he insisted the political goal aim for people's happiness and political decisions aim for people's intentions. Minobe Tatsukichi interpreted a sovereign as not an emperor but the state. According to him, an emperor only excises his power as the highest organ under the Meiji Constitution. Although his theory was widely acknowledged at first, he was politically suppressed by the military and the rightists afterwards. In 1911, Hiratsuka Raichō formed Seitosha. She asked for awakening of women's own right and development of feminist movement. While Yosano Akiko denied gender differences, Raicho emphasised motherhood raising a child and she acknowledged the official aids for women to demonstrate their feminine ability. In 1920, Raicho formed a new association for women with Ichikawa Fusae and Oku Mumeo. Soon after their activities were successful in getting women's participating at political addresses, the association fell apart due an internal schism. Later, Ichikawa formed a new one and continued a movement for female suffrage.
Христиандық пен социализм
Жапондық заманауилықтан туындаған әлеуметтік қайшылықтармен күрескен христиандар мен социалистер болды. Христиандық әлеуметтік қозғалыстар Қытай-Жапон және Ресей-Жапон соғыстарынан кейін белсенділік танытты, бұл капитализмді және оның қайшылықтарын жапон қоғамына әкелді. Көптеген жапон социалистері христиан гуманизмінің ықпалында болды, соның нәтижесінде христиандықпен тығыз байланыста болды. Токугава шогунаты тыйым салған христиан діні Мэйдзи дәуіріндегі көптеген зиялыларға әсер етті. Учимура Кандзо Бусидо мен христиандық рухты біріктіру үшін «екі Дж» тұжырымын жасады. Ол өзінің «Жапонияға» және «Исаға» қызмет етуге шақырылғанына сенді. Ол шіркеуден тыс қозғалысты жақтады. Ол Императордың білім беру жөніндегі жарлығын сынап, Ресей-Жапон соғысына қарсы сөйледі. Нитобе Инадзо квакер болған және жапон мәдениеті мен христиан дінін біріктіруге тырысты. Ол жапон мәдениетін шетелге таныстырды және Ұлттар Лигасының бас хатшысы болды. Джозеф Харди Нисима АҚШ-та дінтануды оқыды. Ол Киотода Дошиша университетін құрып, христиандық мінез-құлықты қалыптастырумен айналысты. Қытай-Жапон және Ресей-Жапон соғыстары кезінде Жапония өнеркәсіптік революция арқылы капитализацияға қол жеткізді, ал капитализмге қарсы социализм тарады. Алайда, 1900 жылғы қауіпсіздік полициясы заңымен әлеуметтік қозғалыстар басылды, ал 1910 жылғы мемлекеттік қаскөйлік оқиғасында социалистер әскерилер мен фашистік үкімет тарапынан қысымға ұшырады. Каваками Хажиме газетке кедейлік туралы мақалалар жазды. Ол бастапқыда кедейлікті шешу үшін жеке тұлғаны қайта жаңартуға баса назар аударды, бірақ кейіннен марксист болып, әлеуметтік мәжбүрлеу арқылы әлеуметтік қайта құруды ұсынды. Котоку Шусуи бастапқыда социализмді парламент арқылы іске асыруға тырысты, бірақ ол синдикалистік қозғалысқа қосылып, жалпы ереуіл арқылы тікелей әрекеттер жасауды талап етті. Ол 1910 жылғы мемлекеттік қаскөйлік оқиғаның бас ұйымдастырушысы ретінде өлім жазасына кесілді. Осуги Сакае анархизм мен синдикализм принциптерін қолдана отырып, жеке адамның бостандығын қорғады. Ол үкімет тарапынан қауіп ретінде қарастырылды және 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінен кейінгі тәртіпсіздікте әскери полициясы оны өлтірді.
It was Christians and socialists who struggled with social contradictions derived from Japanese modernity. Christian social movements were active after the Sino and Russo Japanese Wars, which brought capitalism and its contradiction to Japanese society. Many Japanese socialists were influenced by Christian humanism, and in that point they were deeply associated with Christianity. Christianity, banned by the Tokugawa shogunate, influenced many Meiji intellectuals. Uchimura Kanzō developed "two Js" to unite Bushido and Christian spirit. He believed that his calling was to serve "Japan" and "Jesus". He argued for the nonchurch movement. He challenged the Imperial Rescript on Education and spoke against the Russo Japanese War. Nitobe Inazō was a Quaker and attempted to unite Japanese culture and Christianity. He introduced Japanese culture abroad and he became secretary general of the League of Nations. Joseph Hardy Neesima studied theology abroad in the United States. He established Doshisha University at Kyoto and he was engaged in Christian character building. About the time of Sino and Russo Japanese wars, Japan succeeded in capitalization through the industrial revolution as soon as socialism spread against capitalism. However, the social movements were suppressed by the security police law of 1900, and finally in the High Treason Incident of 1910 socialists were pressed by the military and the fascist government. Kawakami Hajime wrote articles about poverty in a newspaper. He emphasized personal remodeling to solve poverty at first, however, later he became a Marxist and he argued for social remodeling by social compulsion. Kōtoku Shūsui originally attempted to realize socialism through the Diet, however he became a unionist and he argued for a direct action by a general strike. He was executed as the mastermind of the high treason incident of 1910. Osugi Sakae argued for individual freedom using the principles of anarchism and unionism. He was seen as a threat by the government and was assassinated by military police in the disorder following the 1923 Great Kantō earthquake.
Жапондықтың дамуы
Мәдениет дәуірі, христиандық және социализм Мэйдзи қайта жаралуынан бері жапондық ой-санаға әсер етті. Жапон саяси мәдениеті мен ұлттық дәстүрге басымдық беру, батыстықтандыруға қарсы реакция ретінде пайда болды. Бұл үрдістің идеологиялық жағы империализмді және милитаризмді/фашизмді заңдыландыру болды. Токутоми Сохо либералды демократия мен популизмді жапондық батыстықтандыруға қарсы жариялаған журнал шығарды. Алайда, Куга Кацунан саяси роль атқаруға тиіс буржуазияға көңілі толмады. Ол ұлттық сезімді қайта жаратуға және күшейтуге ұмтылды, бірақ ол тар көзқарасты ұлтшыл емес еді. Ол әскерилерді сынап, парламенттік үкімет жүйесі мен сайлау құқығын кеңейтуді ұсынды. Мэйдзи қайта жаралуынан кейін жапон үкіметі Шинто дінін қорғады және оны ерекше дін ретінде емес, мемлекеттік Шинто ретінде қарастырды. Үкімет Шинтоны қасиетті императормен тығыз байланыстырып, мемлекеттік басқару құралы ретінде пайдаланды. Мемлекеттік Шинто, Шинто дінінің жеке секталарынан айқын түрде ерекшеленді. Мемлекеттік Шинтоны қалыптастыру және Білім беру туралы императорлық жарлықты жариялау – идеологиялық мемлекеттік басқарудың үлгісі болды. Мэйдзи мемлекеттілігі ұлттық егемендікті қайта жаратуға тырысып, Қытай-Жапон және Ресей-Жапон соғыстары арқылы империализм мен колониализмді жүзеге асырды. Алайда, оның милитаристік тенденциясы ультраұлтшылдыққа ұласты. Кита Икки заибацуды, жоғары лауазымды мемлекет қайраткерлерін және саяси партияларды таратуды, император мен халықпен тікелей байланыс орнату үшін үкімет құруды жақтады. Янагита Кунио жапон халық ауыз әдебиетін зерттеуде алдыңғы қатарлы ғалым болды. Ол саяси көшбасшылар мен зиялылар емес, қара халыққа "жомин" деген ат берді. Басқа халық ауыз әдебиетін зерттеушілер: Минаката Кумагусу, Янаги Мунейоси және Орикучи Шинобу. Соғысқа дейінгі Жапонияда неміс философиясы ынтамен зерттелді және таныстырылды. Алайда, Мэйдзидің соңынан Тайшо кезеңіне дейін Киото мектебі батыс ойларын шығыс ойларымен, мысалы Дзен буддизмімен үйлестіруге тырысты. Нисида Китаро Дзен мен батыс ойларын біріктіру арқылы өзіндік ой-сана құрды. Оның ой-пікірлері Нисида философиясы деп аталады. Ол субъективтілік пен объективтілік арасында қарама-қарсылық жоқ, таза тәжірибеде талап етті. Оның онтологиясы абсолюттілік ештен туындады. Ватсуджи Тетсуро батыстың өзімшіл жекелейлігін сынады. Оның этикасы адамдар оқшауланған емес, байланысты өмір сүреді дейді. Ол жеке және әлеуметтік тұлғалар өздерінің жекелігі мен әлеуметтік мүшелігін сезінуі керек деп сақты. Ол сонымен қатар "Климат және мәдениет" еңбегімен де танымал, онда табиғи орта мен жергілікті өмір салты арасындағы қатынасты зерттеді.
The Age of Enlightenment, Christianity and socialism have influenced Japanese thought since the Meiji Restoration. The emphasis on Japanese political culture and national tradition rose as a reaction against westernization. This trend has had an ideological side of legitimizing imperialism and militarism/fascism. Tokutomi Sohō published a magazine in which he argued for liberal democracy and populism against Japanese westernization. However, he was disillusioned with the bourgeois who should play a political part in Kuga Katsunan regarded Japanese political culture and national tradition very highly. He aimed for restoration and enhancement of national emotion; however, he was not a narrow minded nationalist. He criticized the military and argued for a parliamentary system of government and expansion of suffrage. After the Meiji Restoration, Japanese government protected Shinto and treated it not as a special religion but as State Shinto. The government closely related Shinto with the holy emperor, and they used Shinto as a tool for their state governance. State Shinto was clearly distinguished from private sects of the Shinto religion. It was a model of ideological state governance to form State Shinto and to promulgate the Imperial Rescript on Education. Meiji statism attempted to restore national sovereignty and pursued imperialism and colonialism through the Sino and Russo Japanese Wars. However, its militaristic trend developed to ultra nationalism. Kita Ikki advocated the exclusion of the zaibatsu, senior statesmen and political parties and the establishment of government for direct connection with the emperor and the people. Yanagita Kunio was at the forefront of study of Japanese folklore. He named members of the general public who are not political leaders and intellectuals as “jomin”. Other folklorists are Minakata Kumagusu, Yanagi Muneyoshi and Orikuchi Shinobu. In pre war Japan, German philosophy was eagerly studied and introduced. However, from the late Meiji to Taishō period, Kyoto School attempted to harmonize Western thought with Eastern thought such as Zen Buddhism. Nishida Kitaro established an original thought by fusion of Zen and Western thought. His thought is called Nishida philosophy. He insisted on pure experience in which there is no opposition between subjectivity and objectivity. His ontology derived from absolute nothingness. Watsuji Tetsuro criticized Western selfish individualism. His ethics says human beings are not in an isolated existence but related existence. He insisted that individual and social beings should be aware of their own individuality and social membership. He is also well known as his Climate and Culture in which he studied the relationship between the natural environment and local lifestyle.
Қазіргі жапон философиясы
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген академиялық философтар Континенттік философия және американдық философия туралы кітаптар жариялады. Олардың ішінде Омори Шозо, Ватару Хиромацу, Ясуо Юаса және Такаки Йошимото марксизм, феноменология және аналитикалық философияның ықпалымен түпнұсқалық еңбектер жазды. Омори Шозо өзінің «өкілдік монизмі», «қос бейнелеу» және «тілдік жандану» тұжырымдарына негізделген ерекше монистік эпистемологиясын құрды. Ватару Хиромацу «әлемнің көп субъектілі онтологиялық құрылымы» теориясын дамытты. Ясуо Юаса Мерло-Понтидің ықпалымен және қытай медицинасындағы дене бейнесінен шабыттандырылып, жаңа дене теориясын ұсынды. Такаки Йошимото өзінің «ортақ иллюзия теориясы» және жапон мәдениетіне арналған философиялық эсселерімен танымал. Бүгінде Коджин Каратани (әдебиет теориясы), Хитоси Нагай (солипсизм), Шигеки Ноя (аналитикалық философия), Масахиро Мориока (өмір философиясы), Мотоёси Ирифуджи (аналитикалық философия) сияқты ғалымдар жапон академиясының көрнекті философтары саналады.
After World War II, many academic philosophers have published books on Continental philosophy and American philosophy. Among those, Ōmori Shōzō, Wataru Hiromatsu, Yasuo Yuasa and Takaaki Yoshimoto created original works under the influence of Marxism, phenomenology and analytic philosophy. Ōmori Shōzō created a unique monist epistemology based on his concepts of "representation monism", "double depiction", and "language animism". Wataru Hiromatsu developed his theory of "multi subjective ontological structure of the world". Yasuo Yuasa advanced a new theory of the body influenced by Merleau Ponty and the body image found in Chinese medicine. Takaaki Yoshimoto is famous for his "shared illusion theory" and various philosophical essays on Japanese culture. Today, such scholars as Kojin Karatani (literary theory), Hitoshi Nagai (solipsism), Shigeki Noya (analytic philosophy), Masahiro Morioka (philosophy of life), Motoyoshi Irifuji (analytic philosophy) are considered to be characteristic philosophers in the Japanese academy.