Кіріспе

Коммутативті сақина Евклидтік бөлініспен

Математикада, әсіресе сақиналар теориясында, Евклидтік домен (сонымен қатар Евклидтік сақина деп аталады) – бүтін сандардың Евклидтік бөлінісін жалпылауға мүмкіндік беретін Евклидтік функциямен жабдықталған интегралдық домен. Бұл жалпыланған Евклидтік алгоритмді бүтін сандар сақинасындағы Евклидтің бастапқы алгоритмі сияқты көптеген мақсаттарда қолдануға болады: кез келген Евклидтік доменде, кез келген екі элементтің ең үлкен ортақ бөлгішін есептеу үшін Евклидтік алгоритмді қолдануға болады. Атап айтқанда, кез келген екі элементтің ең үлкен ортақ бөлгіші болады және оларды сызықтық комбинация түрінде жазуға болады (Безоу тождестігі). Сондай-ақ, Евклидтік домендегі әрбір идеал негізгі болады, бұл арифметиканың негізгі теоремасының тиімді жалпылануын білдіреді: әрбір Евклидтік домен – бірегей факторлау домені. Евклидтік домендер класын негізгі идеалдық домендер (PID) класымен салыстыру маңызды. Кез келген PID, Евклидтік доменнің (немесе тіпті бүтін сандар сақинасының) ұқсас «құрылымдық қасиеттеріне» ие, бірақ Евклидтік бөлу үшін нақты алгоритм белгілі болған жағдайда, ең үлкен ортақ бөлгіштерді және Безоу тождестігін есептеу үшін Евклидтік алгоритмді және кеңейтілген Евклидтік алгоритмді қолдануға болады. Атап айтқанда, бүтін сандарды және бір айнымалыдағы полиномдарды Евклидтік бөлудің тиімді алгоритмдерінің болуы компьютерлік алгебрада маңызды рөл атқарады. Сондықтан, R интегралды домен болған жағдайда, R-дің Евклидтік функциясы бар екенін білу өте пайдалы: атап айтқанда, бұл R-дің PID екенін білдіреді. Дегенмен, егер «көзге көрінетін» Евклидтік функция болмаса, R-дің PID екенін анықтау, әдетте, Евклидтік домен екенін анықтаудан гөрі әлдеқайда оңай мәселе. Евклидтік домендер келесі кластық кіріктірулер тізбегінде кездеседі:

Қасиеттері

R домен және R-де f Евклид функциясы болсын: R – негізгі идеалдық домен (PID). Шындығында, егер I – R-дің нөлдік емес идеалы болса, онда I \ {0} жиынындағы f(a)-ның ең кіші мәніне ие кез келген a элементе I-нің генераторы болады. Осыған сәйкес, R сондай-ақ бірегей факторлау домені және Нотер сақинасы болып табылады. Жалпы негізгі идеалдық домендерге қатысты, факторлаудың болуы (яғни R атомдық домен) Евклид домендерінде дәлелдеу өте оңай: егер Евклид функциясы f (EF2) шартын орындаса, онда x-ті f(x)-тан артық бірлік емес факторларға жіктеу мүмкін емес, сондықтан x-тен бастап, қайта-қайта жіктелетін факторларды ыдырату, әрине, өзіндік элементтерге жіктеуге әкеледі. Егер f (EF2) шартын орындаса, онда керісі де дұрыс, және f өзінің ең кіші мәнін дәл R-дің өзіндік элементтерінде алады. Егер Евклидтік бөлу алгоритмдік болса, яғни, бөліндіні және қалдықты есептеуге алгоритм болса, онда кеңейтілген Евклид алгоритмі бүтін сандардағыдай анықталады. Егер Евклид домені өріс болмаса, онда оның келесі қасиетке ие a элементе бар: кез келген x элементі a-ға бөлінбесе, онда x = ay + u түрінде жазылады, мұнда u – бірлік, ал y – элемент. Бұл a-ны f(a) мүмкіндігінше кішірек бірлік емес деп таңдау арқылы жүзеге асырылады. Бұл ерекше қасиет кейбір негізгі идеалдық домендердің Евклид домендері еместігін көрсету үшін қолданылуы мүмкін, өйткені барлық PID-лерде бұл қасиет жоқ. Мысалы, d = −19, −43, −67, −163 үшін, сақинасы бүтін сандар Евклид емес PID болып табылады, бірақ d = −1, −2, −3, −7, −11 жағдайлары Евклид. Алайда, Q-ның көптеген шекті кеңейтулерінде тривиальды сынып тобы бар бүтін сандар сақинасы Евклидтік болады (ол міндетті түрде өріс нормасының абсолюттік мәніне қатысты емес; төмендегіге қараңыз). Егер кеңейтілген Риман гипотезасы орындалса, егер K – Q-ның шекті кеңейтімі болса және K-ның бүтін сандар сақинасы шексіз көп бірліктері бар PID болса, онда бүтін сандар сақинасы Евклидтік болады. Атап айтқанда, бұл тривиальды сынып тобы бар толық нақты квадраттық сандар өрістеріне қатысты. Сонымен қатар (ERH болмай тұрып), егер K өрісі Q-ның Галуа кеңейтімі болса, тривиальды сынып тобы және бірлік ранкі үштен үлкен болса, онда бүтін сандар сақинасы Евклидтік болады. Бұл сандар өрісі Q-ға қатысты Галуа болса, оның сынып тобы тривиальды болса және кеңейту 8-ден жоғары дәрежелі болса, онда бүтін сандар сақинасы міндетті түрде Евклидтік болады.