Мариус Петипа: Француз-Ресейлік Балетмейстер және Хореограф

Кіріспе

Француз-орыс балет бишісі және хореографы (1818–1910)

Мариус Иванович Петипа (Мариус Иванович Петипа), туған Виктор Мариус Альфонс Петипа (11 наурыз 1818 – 14 шілде 1910 [ескі стиль бойынша 1 шілде 1910]), француз және орыс балет бишісі, педагог және хореограф. Петипа – балет тарихындағы ең ықпалды балетмейстерлер мен хореографтардың бірі. Мариус Петипа Санкт-Петербург императорлық театрларының бірінші балетмейстері қызметін ұзақ жылдар атқарғанымен белгілі. Ол 1871 жылдан 1903 жылға дейін осы лауазымда болды, Императорлық балеттің (қазіргі Мариинский балеті) балетмейстері және бас хореографы болды. Петипа елуден астам балет қойды, олардың кейбіреулері оның түпнұсқасына сәйкес, одан шабыттанған немесе қайта құрастырылған нұсқаларда сақталған. Оның ең танымал шығармалары: «Фараонның қызы» (1862); «Дон Кихот» (1869); «Баядерка» (1877); «Талисман» (1889); «Ұйқыдағы ханшайым» (1890); «Щелкунчик» (Лев Ивановпен бірлесіп хореографиялаған) (1892); «Флораның оянуы» (1894); «Кавалерия тоқтауы» (1896); «Раймонда» (1898); «Маусымдар» (1900) және «Арлекиннің миллиондары» (сонымен қатар «Арлекинада» деп те аталады) (1900). Петипа басқа хореографтардың көптеген туындыларын қайта жаңғыртты. Оның көптеген қайта жаңғыртулары осы шығармалардың кейінгі қойылымдарының көпшілігіне негіз болды. Петипаның ең танымал қайта жаңғыртулары: «Корсар», «Жизель», «Ла Эсмеральда», «Коппелия», «Жақсы қадағаланбаған қыз» (Лев Ивановпен), «Кішкентай дөңгелек ат» және «Лебедь көлі» (Лев Ивановпен).

Ерте мансап

1847 жылы Петипа сол кездегі Ресей империясының астанасы Санкт-Петербургтегі Император театрларының премьер-дансері лауазымын қабылдады. Француз бишісі Эмиль Гредлу кеткеннен кейін премьер-дансеур лауазымы бос қалды, ал Петипа көп ұзамай Ресейге көшіп барды. 1847 жылдың 5 маусымында [О. С. 24 мамыр 1847] жиырма тоғыз жасар Петипа империяның астанасына келді. 1848 жылы Петипаның әкесі Санкт-Петербургке көшіп, сол жерде Императорлық балет мектебінде 1855 жылы қайтыс болғанға дейін Classe de perfection сабағын оқытты. Оның дебюті үшін Император театрларының директоры Александр Гедеонов Петипаға және балетмейстер Пьер Фредерик Малеверньеге Жозеф Мазильердің 1846 жылы Париж операсында алғаш рет сахналанған атақты балет Пакитаның алғашқы ресейлік қойылымын жасауға тапсырыс берді. Балеттің премьерасы Санкт-Петербургте 1847 жылдың 8 қазанында [O. S. 26 қыркүйек 1847] өтті. Балеттің басты рөлін балерина Елена Андреянова, ал Петипаның өзі Люсьен д’Эрвилли рөлін ойнады. Келесі маусымда Петипа мен оның әкесі Мазильердің 1840 жылғы «Ле Диабль амурекс» балетін қайта жандандырды, ол 22 ақпанда «Сатанелла» деген атпен премьераланды. Балет бишісі Андреянова басты рөлді, ал Петипа Фабио рөлін сомдады. Петипа Санкт-Петербургке келген кезде Императорлық балет 1842 жылы Императорлық астанада қонақ балерина ретінде айналысқан Мари Тальонидің кетуінен кейін көпшілік арасында танымалдылығының едәуір төмендеуін бастан кешірді. Пакита мен Сатанелла қойылымдары компанияға белгілі бір бедел мен назар аударуды әкелді. Балет сыншысы Рафаэль Зотов: «Біздің сүйікті балет тобымыз Пакита мен Сатанелланың қойылымдарымен қайта туылды, ал оның керемет қойылымдары компанияны бұрынғы даңқ пен жалпы сүйіспеншілік деңгейіне қайтарып отырды». 1849 жылдың қысында француз балетмейстері Жюль Перро Санкт-Петербургке келді, ол Санкт-Петербургтегі Император театрларының бас балетмейстері лауазымына қабылданды. Оған бас әріптесі, итальян композиторы Чезаре Пугни еріп жүрді, ол Император театрларының балет композиторы етіп тағайындалды, бұл лауазым оны үшін арнайы құрылған. Перидің көптеген қойылымдарында басты рөлдерді билеуден басқа, Петипа компаниямен ескі шығармаларды репетициялады және Перроға қайта жаңғыртуларды (мысалы, 1850 жылы Жизель және 1858 жылы Ле Корсаре) сахналауға көмектесті. Бұл уақытта ол сол кездегі Еуропадағы ең әйгілі хореограф болған адамнан көп нәрсе үйренді. Петипа осы кезеңде өзінің жеке шығармаларын жасамағанымен, әртүрлі опералар үшін көптеген билерді сахналады, ал кейде Перроның ескі шығармаларын қайта жаңғырту үшін билерді қайта қарады. 1850 жылы Петипаның тұңғыш баласы, Мариус Мариусович Петипа (1850–1919) есімді ұлы дүниеге келді. Анасы Мари Тереза Бурдин, Петипаның қысқа уақытқа дейін қарым-қатынаста болған, бала туылғаннан кейін бес жыл өткен соң қайтыс болды. 1876 жылы Петипа балерина Любовь Савицкаяға үйленді, ол Петипаға үйленер алдында олардың тұңғыш баласын дүниеге әкелді. Олардың алты баласы болды: Надежда Мариусовна Петипа (1874–1945), Евгения Мариусовна Петипа (1877–1892), Виктор Мариусович Петипа (1879–1939), Любовь Мариусовна Петипа (1880–1917), Мари Мариусович Петипа (1884–1922) және Вера Мариусовна Петипа (1885–1961). Көп балалы Петипа 70 жасқа толғанда үлкен отбасының басшысы болды, оның немерелері, енесі және асырап алған балалары болды. Ол патша қазынасының есебінен жақсы қамтамасыз етілгенімен, бай емес еді және қатаң түрде өзінің қаражаты шегінде өмір сүрді. Ол күнделікті шығыстарын журналдарда, сондай-ақ театрдың кассалық квитанцияларын қадағалады. Ол өзінің жомарттығымен танымал болды, әрқашан балаларына және немерелеріне сыйлықтар береді, және репетиция кезінде бишілер үшін шай немесе түскі ас сатып алатын. 1880 жылдары Петипа ескі шығармаларын қайта жаңғыртуды үнемі жүргізді. 1880 жылы ол балерина Евгения Соколова үшін Мазильердің «Корсарий» балетын қайта жаңғыртты, ал 1881 жылы ол балерина Екатерина Вазем үшін Мазильердің «Пакита» балетын қайта жаңғыртты. Бұл қойылым үшін Петипа атақты Paquita Grand pas classique, сондай-ақ Paquita Pas de trois (немесе Minkus Pas de trois) және Mazurka des enfants (Балалар Mazurka) әндерін қосты, барлығы да Minkus музыкасына. Paquita Grand pas classique – Петипаның ең танымал ойын-сауық түрлері, және бүгінде бүкіл әлемдегі балет топтарының репертуарына кіреді. 1884 жылы Петипа романтикалық шедеврдің ең соңғы қайта жаңғыруы деп саналатын Гизельді сахналады, ал 1885 жылы Артур Сент-Леонның Коппелиясының жаңа нұсқасын шығарды, бұл одан кейін сахналанған барлық нұсқалардың негізі болды. Петипа 1880 жылдары көптеген жаңа шығармаларды сахналады, оның ішінде 1881 жылы «Зорайя» және 1881 жылы Мәскеудегі Үлкен театрдың салтанатты галасына, Александр III патшаның тәж киюіне арналған «Түн мен Күн» (Nuit et Jour) шығармалары бар. Петипа 1883 жылы «Пигмалион, немесе Кипр мүсіні» (Pygmalion, ou La Statue de Chypre) және 1886 жылы «Күйеуге сыйлық» (L'Offrandes à l'Amour) шығармаларын да сахналады. 1885 жылдың соңында атақты итальян балеринасы Вирджиния Зукки екі жылдық келісімшартқа отырып, Санкт-Петербургтік Императорлық балетке келді, ол Петипаның «Фараонның қызы» балетінің қайта жаңғыруында дебют жасады. Бірнеше аптадан кейін Зукки Павел Гердттың арнайы қойылымы үшін Петипа мен Лев Ивановтың сахналаған Пол Тальонидің 1864 жылғы «Жақсы қорғалмаған қыз» балетінде Лиз рөлінде пайда болды. Петипа/Ивановтың «Жақсы қорғалмаған қыз» қойылымы Санкт-Петербург балетінің репертуарында көп жылдар бойы сақталды, Матильда Кшессинская және Ольга Преображенская сияқты белгілі балериналарға пайдалы құрал болды. 1886 жылы Петипа Зукки үшін Жюль Перроның «Эсмеральда» балетін қайта жаңғыртты, бұл оның осы шығарманың ең соңғы қайта жаңғыруы деп есептеледі. Оның өнері үшін Петипа Риккардо Дригоның музыкасына «Эсмеральданың алтылық биін» қосты, бұл Зуккидің драма мен мимге қабілетін көрсетуге мүмкіндік берген драматикалық би болды. Зуккидің 1887 жылғы ақпан айындағы арнайы қойылымы үшін Петипа Делибтің опереттасы «Король сказал» негізінде «Корольдің бұйрығы» (L'Ordre du Roi) балетын сахналады. Балет 1886 жылдың 26 ақпанында [О. С. 14 ақпан 1886] премьера болғанда Пепита рөлінде Зукки зор табысқа ие болды. Дегенмен, көптеген сыншылар балеттің әлсіз либреттосы мен сахналық безендірілуіне шағымданып айтты. Петипа кейінірек 1900 жылы Императорлық отбасы және олардың арнайы қонағы, Кайзер Вильгельм II үшін Гермитаж театрында өткен арнайы қойылым үшін «Корольдің бұйрығынан» алынған «Дюпре шәкірттері» (Les Élèves de Dupré) балетін сахналады. 1885 жылға қарай жиырма жеті жасар Петипа ауыр экземаға шалдыққандай көрінді. Оның ауруынан туған күйзеліс балетмейстерді қатты шаршатып, жұмыстан ұзақ уақытқа қалып қоюға мәжбүр етті. 1881 жылы, жаңа таж киген Ресей императоры Александр III Иван Всеволожскийді Санкт-Петербургтік Император театрларының директоры етіп тағайындады. 1885 жылы жаңа директор Императорлық Ұлы Каменный театрына сәулетшілерді тексеруге жіберді, олар ғимараттың қауіпсіз екенін анықтады. Жаңаруға миллиондаған рубль жұмсаудың орнына директор балет және опера компанияларын Санкт-Петербургтік Императорлық Мариин театрына көшіруге бұйрық берді, бұл оркестр мен опера әншілеріне театрдың акустикасы нашар болғандықтан ұнамады. Жаңа театрға көшудің құрметіне 1886 жылдың ақпанында Петипа/Минкус шығармасы «Сиқырлы дәрілер» (Les Pilules magiques) қосылған салтанатты гала-қойылым жоспарланды. Шығармада...

In 1847, Petipa accepted the position of premier danseur to the Imperial Theatres of St. Petersburg, at that time the capital of the Russian Empire. The position of premier danseur had become vacant upon the departure of the French danseur Emile Gredlu, and Petipa soon relocated to Russia. On 5 June 1847 [O. S. 24 May 1847] the twenty nine year old Petipa arrived in the imperial capital. In 1848 Petipa's father also relocated to St. Petersburg, where he taught the Classe de perfection at the Imperial Ballet School until his death in 1855. For his début, the director of the Imperial Theatres Alexander Gedeonov commissioned Petipa and the Ballet Master Pierre Frédéric Malevergne to create the first Russian production of Joseph Mazilier's celebrated ballet Paquita, first staged at the Paris Opéra in 1846. The ballet premiered in St. Petersburg on 8 October 1847 [O. S. 26 September 1847] with the Prima ballerina Yelena Andreyanova in the title rôle and Petipa himself in the largely mimed rôle of Lucien d’Hervilly. The following season Petipa and his father staged a revival of Mazilier's 1840 ballet Le Diable amoureux (The Devil in Love), which premiered under the title Satanella on 22 February 1848 [O. S. 10 February 1848]. The prima ballerina Andreyonova performed the title rôle, with Petipa in the rôle of Fabio. At the time Petipa had arrived in St. Petersburg, the Imperial Ballet had experienced a considerable decline in popularity with the public since the 1842 departure of Marie Taglioni, who had been engaged in the Imperial capital as guest ballerina. The productions of Paquita and Satanella brought about a measure of prestige and attention for the company. Critic Raphael Zotov reflected, "Our lovely ballet company was reborn with the productions of Paquita and Satanella, and its superlative performances placed the company again at its former level of glory and universal affection." In the winter of 1849, the French Ballet Master Jules Perrot arrived in St. Petersburg, having accepted the position of premier maître de ballet of the St. Petersburg Imperial Theatres. He was accompanied by his chief collaborator, the prolific Italian composer Cesare Pugni, who was appointed Ballet Composer of the Imperial Theatres, a position created especially for him. Aside from dancing the principal rôles in many of Perrot's productions, Petipa rehearsed older works with the company and assisted Perrot in staging revivals (such as Giselle in 1850, and Le Corsaire in 1858), all the while learning a great deal from the man who was at that time the most celebrated choreographer in Europe. Although Petipa did not create his own original works during this period, he nevertheless staged many dances for various operas, and on occasion revised dances for Perrot's many revivals of older works. By 1850 Petipa's first child, a son named Marius Mariusovich Petipa (1850–1919) was born. His mother, Marie Thérèse Bourdin— with whom Petipa had a brief liaison—died five years after the birth of their child. In 1876 Petipa married the ballerina Lyubov Savitskaya, who before she married Petipa had given birth to their first child. Together, they had six children: Nadezhda Mariusovna Petipa (1874–1945), Evgeniia Mariusovna Petipa (1877–1892), Victor Mariusovich Petipa (1879–1939), Lyubov Mariusovna Petipa (1880–1917), Mariy Mariusovich Petipa (1884–1922), and Vera Mariusovna Petipa (1885–1961). With so many children, Petipa stood at the head of a large family by the time he had reached his 70s, having many grandchildren, in laws, and god children. Although he was well provided for at the expense of the Imperial treasury, he was not rich, and lived strictly within his means. He kept track of all of his living expenses in journals, as well as box office receipts at the theatre. He was well known for his generosity, always lavishing presents upon his children and grandchildren, and was known to purchase tea or lunch for the dancers during a rehearsal. Throughout the 1880s Petipa staged revivals of older works with increasing regularity. In 1880 he revived Mazilier's Le Corsaire for the ballerina Eugenia Sokolova, and in 1881 he revived Mazilier's Paquita for the Prima ballerina Ekaterina Vazem. For this production Petipa added the celebrated Paquita Grand pas classique, as well as the Paquita Pas de trois (or Minkus Pas de trois) and the Mazurka des enfants (Children's Mazurka), all to the music of Minkus. The Paquita Grand pas classique is among Petipa's most celebrated divertissements, and is today included in the repertories of ballet companies all over the world. In 1884 Petipa staged what is considered to be his definitive revival of the romantic masterwork Giselle, and in 1885 he mounted a new production of Arthur Saint Léon's Coppélia, a revision which would serve as the basis for nearly every version staged thereafter. Petipa staged many new works as well throughout the 1880s, including Zoraiya in 1881 and Nuit et Jour (Night and Day), a work produced by Petipa and Minkus especially for the celebration gala held at the Moscow Bolshoi Theatre in honor of the coronation of Tsar Alexander III. Petipa also staged Pygmalion, ou La Statue de Chypre (Pygmalion, or the Statue of Cyprus) in 1883 and L'Offrandes à l'Amour (The Sacrifices to Cupid) in 1886. In late 1885 the great Italian ballerina Virginia Zucchi began her two year engagement with the St. Petersburg Imperial Ballet, making her debut in a revival of Petipa's The Pharaoh's Daughter. A few weeks later Zucchi appeared as Lise in a revival of Paul Taglioni's 1864 version of La Fille Mal Gardée, staged for the benefit performance of Pavel Gerdt by Petipa and Lev Ivanov. The Petipa/Ivanov production of La Fille Mal Gardée would be retained in the repertory of the St. Petersburg Ballet for many years, serving as a useful vehicle for such noted ballerinas as Mathilde Kschessinskaya and Olga Preobrajenska. In 1886 Petipa mounted a revival of Jules Perrot's La Esmeralda especially for Zucchi, a production that is considered to be his definitive revival of that work. For her performance, Petipa interpolated the famous La Esmeralda pas de six to the music of Riccardo Drigo, a dramatic pas d'action that allowed Zucchi to display her incomparable flair for drama and mime. For Zucchi's benefit performance in February 1887, Petipa staged the ballet L'Ordre du Roi (The King's Command), a work based on Delibes' operetta Le roi l'a dit. Zucchi scored an enormous success in the principal rôle of Pepita when the ballet premiered on 26 February 1886 [O. S. 14 February 1886]. Nevertheless, many critics complained that the ballet had a weak libretto and mise en scène. Petipa would later stage an abridgement of L'Ordre du Roi as Les Élèves de Dupré (The Pupils of Dupré) in 1900 for a special performance given at the Theatre of the Hermitage for the Imperial Family and their special guest, Kaiser Wilhelm II. By 1885 the now sixty seven year old Petipa began to experience what appeared to be a severe case of eczema. The pain and suffering caused by his illness began to debilitate the Ballet Master a great deal, forcing him to be absent from work for long periods. In 1881, the newly crowned Russian Emperor Alexander III appointed Ivan Vsevolozhsky director of the St. Petersburg Imperial Theatres. In 1885 the new director prompted the inspection of the Imperial Bolshoi Kamenny Theatre by architects who found the building to be unsafe. Rather than spend millions of roubles on renovations, the director ordered that both the ballet and opera companies be relocated to the Imperial Mariinsky Theatre of St. Petersburg, much to the chagrin of the orchestra and opera singers who found the theatre's acoustics to be weaker. In honor of the relocation to the new theatre, a lavish gala performance was planned for February 1886, which included the Petipa/Minkus work Les Pilules magiques (The Magic Pills). The work included three danced tableaux: the first took place in a cave inhabited by sorceresses, while the second included various card games brought to life through dance. The third and final tableau was known as The Kingdom of the Laces in which a Grand divertissement of national dances from Belgium, England, Spain and Russia was performed.

Орыс балетінің алтын дәуірі

Ресей империясының кеш жамылған шағында Санкт-Петербург балеті жоғары білімді көрермендер алдында гүлденді. Сол кездегі әлемдегі ең бай адам болған Ресей императорының қазынасы Императорлық балет, опера және Императорлық балет мектебіне (қазіргі Ваганова академиясы) жыл сайын миллиондаған рубль жұмсады. Әр жаңа маусымда Петипа жаңа, көп актілі үлкен балет қоюға, түрлі операларға би бөлімдерін хореографиялауға, сондай-ақ сарайдағы қойылымдар, патшалық үйлену тойлары сияқты шаралар үшін галалар мен дивертисменттер дайындауға міндетті болды. Балеттің мұндай ортада өркендеуінің нәтижесінде XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында орыс балетінің алтын ғасыры деп есептелетін кезең пайда болды. Бұл дәуір маңызды өзгеріспен бірге келді: 1886 жылы Людвиг Минкус зейнеткерлікке шыққаннан кейін режиссер Иван Всеволожский жаңа туындыларға музыканы әртараптандыру мақсатында Балет композиторының лауазымын жойды. Петипа 1888 жылы ежелгі Римде өтетін "Ла Вестале" атты алып балетын ұсынды, ол келіп қонақ болған итальян балеринасы Елена Корнальбаның пайдасына қойылды. Балетке музыканы белгілі музыка сыншысы Михаил Иванов жазды. Келесі жылы Иван Всеволожский Императорлық балет пен итальяндық операның бас дирижері Риккардо Дригоға Петипаның "Ле Талисман" балетіне музыка жазуды тапсырды, ол да Корнальба үшін қойылды. Балет үлкен жетістікке ие болмаса да, Дригоның музыкасы замандас сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Режиссер Всеволожский ұлы композитор Петр Ильич Чайковскийге Петипаның "Ұйқыдағы сұлу қыз" балетіне музыка жазуды тапсырды, оның премьерасы 1890 жылдың 15 қаңтарында [ескі стиль бойынша 3 қаңтар 1890 жыл] өтті. Бұл балет Петипаның хореография шедеврлерінің бірі болып есептелді. "Ұйқыдағы сұлу қыз" соншалықты танымал болды, 1903 жылдың сәуіріне дейін 100 рет қойылды, бұл оны Императорлық балет репертуарындағы ең танымал туындылардың біріне айналдырды, Петипаның "Фараонның қызынан" кейін екінші орынды иеленді. Петипаға 1892 жылы тері ауруы – пемфигустың ауыр түрі анықталды. Бұл аурудың салдарынан туындаған тұрақты ауырсыну мен қышыма Петипаны Императорлық балеттің 1892–1893 жылдарғы театрлық маусымында хореографиядан бас тартуға мәжбүр етті. Тарихтан белгілі болғандай, Чайковскийдің Императорлық балет үшін екінші туындысы – "Жақсылық" балетін сахналау жауапкершілігі Императорлық театрдың екінші балетмейстері Лев Ивановқа жүктелді. "Жақсылық" балетінің хореографиясын кім жасағанына қатысты көптеген дереккөздер бір-біріне қайшы келеді. Кейбіреулер Петипа балеттің барлық сахналық қойылымын жасады немесе ол тек Ивановтың жұмысын бақылады деседі. "Жақсылық" балеті 18 желтоқсан 1892 жылы [ескі стиль бойынша 6 желтоқсан 1892 жыл] Мариинский театрында Чайковскийдің "Иоланта" операсымен бірге екі рет қойылды. Көптеген сыншылар бұл туындыны балет деп санамады, себебі ол тым көп көңілді тамашаға бөлді, ал балеринаның рөлі соңғы сахнадағы Grand Pas de deux-ға дейін қысқартылды. Сыншылар сондай-ақ Ивановтың хореографиясы қарапайым екенін айтты, тек бірнеше үзінділер ғана Ивановтың басқа туындылардан Петипаның билерінің хореографиясын еліктеуінің арқасында сәтті болды. Осы үзінділердің бірі – Valse des flocons de neige (Қарлы шашақтардың вальсі), ол Петипаның 1879 жылғы "La Fille des Neiges" (Қарлы қыз) балетінің вальсіне ұқсас деп айтылды. Петипаның ауруы оны 1892–1893 жылдар маусымының басым бөлігінде жұмыс істеуге кедергі келтірді. Осы кезеңде ұлы итальяндық биші және педагог Энрико Чечетти Лев Ивановқа балеттерді сахналауда және репетицияларда Петипаның орнын басуға көмектесе бастады. 1893 жылы Петипа Чечетти мен Ивановтың Барон Борис Фитинхоф Шеллдің музыкасына қойылған "Сұлулық" балетінің сахналық қойылымын қадағалады. Басты рөлге итальян балеринасы Пьерина Легнани дебют жасады, ал премьера кешінде, 1893 жылдың 15 желтоқсанында [ескі стиль бойынша 3 желтоқсан 1893 жыл], оның техникасы мен орындау шеберлігі сенсация тудырды, сыншылар мен балет әуесқойлары оны өз ұрпағының ең ұлы балеринасы деп атады. Соңғы актіде ол балериналар ешқашан орындамаған өнерін көрсетіп, көрермендерді таң қалдырды: 32 fouettés en tournant. Петипа бұл жұлдызды балеринаға қатты ғашық болғандықтан, оған сирек берілетін Prima ballerina assoluta атағын тағайындады, және келесі сегіз жыл ішінде Петипа оның таланты үшін арнайы көптеген жаңа балеттер қойды. Петипа ұзақ аурудан кейін Риккардо Дригоның музыкасына қойылған "Флораның оянуы" атты бір актілі балетпен хореографияға оралды. Балеттің премьерасы 1894 жылдың 9 тамызында Петергоф сарайында өтті. Петипа бұл балетті патша Александр III-нің қызы, Ұлы княгиня Ксенияның Ұлы князь Александр Михайловичке үйленуіне арнап сахналады. Балет тез арада Мариинский театрына көшірілді. 1893 жылы Чайковский қайтыс болды, ал 1894 жылдың ақпанында Мариинский театрында оның құрметіне гала-кеш өткізілді. Осы шара үшін Лев Иванов Чайковскийдің "Аққу көлінен" екінші көріністі, алғаш рет Мәскеуде 1877 жылы қойылған, сахнаға шығарды. Гала-кеш сәтті өтті, "Аққу көлінен" алынған үзінді бағдарламадағы ең сәтті туынды болды. Жақын арада толық көлемді балетті 1894–1895 жылдар маусымында қайта қоюға шешім қабылданды, онда Иванов екінші және төртінші көріністерді, ал Петипа бірінші және үшінші көріністерді сахналады. Риккардо Дриго Петипаның нұсқауларына сәйкес Чайковскийдің 1877 жылғы партитурасын қайта жаңартуға, ал Чайковскийдің інісі Модест балеттің сюжетін қайта жазуға кірісті. Премьера 1895 жылдың 27 қаңтарында [ескі стиль бойынша 15 қаңтар 1895 жыл] Легнанидің Одетта/Одилль рөліндегі өнертабысымен өте сәтті өтті, және Петипа мен Ивановтың нұсқасында "Аққу көлі" барлық балеттердің ең ұлыларының біріне айналды, классикалық балерина мен кордебалет үшін соңғы сынақ болып қала берді.

During the twilight of Imperial Russia, the ballet of St. Petersburg flourished before a public that possessed a high level of connoisseurship. The treasury of the Russian Emperor—who was at that time the wealthiest person on Earth—lavished millions of rubles a year on the Imperial Ballet, opera, and the Imperial Ballet School (today known as the Vaganova Academy of Russian Ballet). Each new season required that Petipa create a new multi act Grand ballet, that he choreograph the dance sections for various operas, and that he prepare galas and divertissements for court performances, royal nuptials, etc. With the ballet thriving in such an environment, the late 19th and early 20th centuries saw what is considered to be the golden age of Russian ballet. This era coincided with an important change: upon the retirement of Ludwig Minkus in 1886, the director Ivan Vsevolozhsky abolished the official post of Ballet Composer in an effort to diversify the music supplied for new works. Petipa presented his colossal grand ballet set in ancient Rome La Vestale in 1888, which was staged for the benefit performance of the visiting Italian ballerina Elena Cornalba. The ballet was set to the music of the composer Mikhail Ivanov, a noted music critic. The next year, Ivan Vsevolozhsky commissioned the Italian Riccardo Drigo—principal conductor of the Imperial Ballet & Italian Opera—to compose the score for Petipa's Le Talisman, also staged for Cornalba. Although the ballet was not a success Drigo's score was much praised by contemporary critics. The director Vsevolozhsky commissioned the great composer Pyotr Illyich Tchaikovsky to compose the score for Petipa's The Sleeping Beauty, which premiered on 15 January 1890 [O. S. 3 January 1890]. The ballet proved to be one of Petipa's masterpieces of choreography. The Sleeping Beauty proved to be so popular that by April 1903 it had been performed 100 times, making it one of the most popular works in the Imperial Ballet's repertory, second only to Petipa's The Pharaoh's Daughter. Petipa was diagnosed with a severe case of the skin disease pemphigus in 1892. The constant pain and itching brought on by this disease caused Petipa to refrain from choreography for the Imperial Ballet's entire 1892–1893 theatrical season. It has been widely accepted by history that the responsibility of staging Tchaikovsky's second work for the Imperial Ballet The Nutcracker, fell to the Imperial Theatre's second Ballet Master Lev Ivanov. With regard to who was ultimately responsible for the choreography for The Nutcracker, many sources contradict one another. Some claim either that Petipa was responsible for staging the entire ballet or that he merely supervised Ivanov's progress. The Nutcracker premiered 18 December 1892 [O. S. 6 December 1892] on a double bill with Tchaikovsky's opera Iolanta at the Mariinsky Theatre. Many critics of the day considered the work to not even be a ballet at all, with far too much emphasis on spectacle, something made all the more unsuccessful since the ballerina's role was reduced to a Grand Pas de deux in the final scene. The critics also complained that Ivanov's choreography was banal, with only a few passages succeeding simply because Ivanov imitated the choreography of Petipa's dances from other works. One such passage mentioned in reviews was the Valse des flocons de neige (Waltz of the Snowflakes), which was said to be almost identical to a waltz from Petipa's 1879 ballet La Fille des Neiges (The Daughter of the Snows). Petipa's illness kept him from working for nearly all of the 1892 1893 season. It was during this time that Enrico Cecchetti, the great Italian dancer and teacher, began to assist Lev Ivanov in substituting for Petipa in the staging of ballets and rehearsals. In 1893 Petipa supervised Cecchetti and Ivanov's staging of the ballet Cinderella, set to the music of Baron Boris Fitinhof Schell. The Italian ballerina Pierina Legnani made her début in the title role, and on the evening of the premiere, 15 December 1893 [O. S. 3 December 1893], her perfection of technique and execution caused a sensation, with critics and balletomanes hailing her as the supreme ballerina of her generation. In the last act she astounded the audience by performing a feat never before executed by any Ballerina: 32 fouettés en tournant. Petipa was so enamored with the stellar ballerina that he bestowed upon her the rarely held title of Prima ballerina assoluta, and over the course of the next eight years, Petipa staged many new ballets especially for her talents. Petipa returned to choreography from his long infirmity with the one act Le Réveil de Flore (The Awakening of Flora), set to the music of Riccardo Drigo. The ballet had its premiere on 9 August 1894 [O. S. 28 July 1894] at Peterhof Palace. Petipa staged Le Réveil de Flore in honor of the wedding of Tsar Alexander III's daughter, the Grand Duchess Xenia to the Grand Duke Alexander Mikhailovich. The ballet was soon transferred to the Mariinsky Theatre. In 1893 Tchaikovsky died, and in February 1894 a gala was given in his honor at the Mariinsky Theatre. For the occasion Lev Ivanov mounted the second scene from Tchaikovsky's Swan Lake, first produced in Moscow in 1877. The gala was a success, with the excerpt from Swan Lake being the biggest success on the program. It was soon decided that a revival of the full length work would be staged for the 1894–1895 season, with Ivanov staging the second and fourth scenes and Petipa staging the first and third scenes. Riccardo Drigo would revise Tchaikovsky's 1877 score in accordance with Petipa's instructions, and Tchaikovsky's brother Modeste would revise the ballet's scenario. The premiere on 27 January 1895 [O. S. 15 January 1895] with Legnani in the dual rôle of Odette/Odile was a triumph, and in Petipa and Ivanov's version Swan Lake would go on to become one of the greatest of all ballets, remaining one of the ultimate tests for the classical ballerina and the corps de ballet.

ХХ ғасырдың басында

Петипа өзінің соңғы жылдарында ескі балеттерді қайта жаңғыртумен шұғылданды. 1895 жылдың қысында Петипа 1889 жылғы «Ле Талисман» және Сент-Леонның 1864 жылғы «Кішкентай дөңгелек ат» (Ла Цар Демуазель ретінде) балеттерінің сәнді қайта қоюларын ұсынды, екеуінде де Легнани басты рөлдерде ойнады. 20 ғасырдың басында Петипа тағы да бірнеше қайта қоюларды көрсетті: 1898 жылы «Фараонның қызы»; 1899 жылы «Эсмеральда», «Жизель» және «Корсар»; 1900 жылы «Баядер» және 1903 жылы «Король Кандавл». Бұл қайта қоюлар Петипаның осы туындыларына салған «соңғы нүктесі» болды. Петипа жаңа қойылымдарды да дайындады. Император Николай II-нің тәж киюіне арналған Мәскеудегі Императорлық Большой театрында өткен салтанатты шараларда Петипа Дригоның музыкасына жазылған бір актілі балет – «Ле Перль» балетін ұсынды, ол 1896 жылғы 29 мамырда [ескі стиль бойынша 17 мамыр 1896] гала-концертте үлкен жетістікке ие болды. «Ле Перль» – шынымен де балет à grand spectacle болды: ол Вердидің «Дон Карлос» операсынан алынған, биленіп орындалмаған «La Pérégrina» көрінісіне негізделген, оның хореографиясын Петипаның ағасы Люсьен жасауға тиіс болған. Балетте 200-ге жуық актерлік құрам үшін Петипаның ең әсем хореографиясы қойылды, барлығы Дригоның сахнадан тыс хормен сүйемелделген Вагнерлік музыкасына қойылды. 1896 жылы Петипа Санкт-Петербургтегі Императорлық театрларға қызмет еткеніне 50 жыл толуына орай арнайы қойылымға ие болды. Осы оқиғаға арналған Петипа өзінің ең сәнді балетінің бірін жасады: Перро ертегісіне негізделген, Пётр Шенктің музыкасына жазылған «Көксақал» балеті 1896 жылғы 20 желтоқсанда [ескі стиль бойынша 8 желтоқсан 1896] алғаш рет көрсетілді. Балетке әсем декорациялар жасалды. Көптеген сыншылар балетті әсемдік пен би үшін жасалған алып ақтау деп санады, бұл Пьерина Легнанидің басты рөлдегі Изаура рөлін тамаша орындауымен одан да айқын көрінді. Соңғы көрініс «Өткен, қазіргі және болашақ ғибадатханасы» атты үш бөлімнен тұратын астрологиялық дивертисменттен құралды. Болашақ ғибадатханасы сахнаны Легнани мен Николай Легаттың «Pas de deux électrique» биімен аяқтады, оған көрермендер зор қошамет көрсетті. «Көксақал» сынға ұшырағанына қарамастан, сыншылар жетпіс сегіз жасар Петипаның классикалық билерді жасаудағы шексіз қиялын бірауыздан мақтап, Еуропадағы ешбір хореографтың оған теңесе алмайтынын тағы бір рет дәлелдеді. 1898 жылғы 19 қаңтарда [ескі стиль бойынша 7 қаңтар 1898] сексен жасқа жуық Петипа өзінің ең ұлы балеттерінің бірі – Александр Глазуновтың музыкасына қойылған, Орта ғасырлардағы Венгрияда өтетін «Раймонда» балетін ұсынды, ол үлкен жетістікке ие болды. Петипаның балеттің соңғы актісінен алынған «Pas classique hongrois» биі оның ең әйгілі және ұзақ сақталған үзінділерінің біріне айналды, ал ол Легнаниге (басты рөлді орындаған) берген қиын хореографиясы классикалық балеринаның соңғы сынағының біріне айналды. Петипа өзінің соңғы шедеврі ретінде танымал болған «Ле Миллион д’Арлекин» (немесе «Арлекинада») балетін 1900 жылғы 23 ақпанда Эрмитаж театрында көрсетті, ол Дригоның музыкасына қойылған балеттік Арлекинада болды. «Арлекинаданы» Дриго мен Петипа жаңа императрица Александра Федоровнаға арнады, бұл шығарма Петипаның хореографиялық туындыларының соңғы жарқырауы болды.

Petipa would spend a great deal of his final years reviving older ballets. In the winter of 1895 Petipa presented lavish revivals of his 1889 Le Talisman, and Saint Léon's 1864 The Little Humpbacked Horse (as La Tsar Demoiselle), both with Legnani in the principal rôles. The turn of the 20th century saw Petipa present more revivals: The Pharaoh's Daughter in 1898; La Esmeralda, Giselle and Le Corsaire in 1899; La Bayadère in 1900 and Le Roi Candaule in 1903. These revivals would prove to be Petipa's "finishing touch" on these works. Petipa also mounted new works. For the celebrations held at the Moscow Imperial Bolshoi Theatre in honor of the coronation of Emperor Nicholas II, Petipa presented the one act ballet to Drigo's music, Le Perle, which proved to be the greatest success during the gala of 29 May 1896 [O. S. 17 May 1896]. Le Perle was truly a ballet à grand spectacle: based on the un staged danced scene La Pérégrina from Verdi's opera Don Carlos, which was to have been choreographed by Petipa's brother Lucien. The ballet featured some of Petipa's most grand choreography for a 200 member cast, all set to Drigo's Wagnerian score that boasted an off stage choir. In 1896 Petipa was given a benefit performance to celebrate 50 years in service to the St. Petersburg Imperial Theatres. For the occasion, Petipa created one of the most lavish ballets he ever staged: Bluebeard, based on the Perrault fairytale to the music of Pyotr Schenk, was given its premiere on 20 December 1896 [O. S. 8 December 1896]. The ballet was given a sumptuous production. Many critics felt that the ballet was merely a gargantuan excuse for spectacle and dances, something made all the more apparent with the spectacular showcasing of Pierina Legnani in the principal role of Ysaure. The final tableau consisted of a three part astrological divertissement titled The Temple of the Past, Present & Future. The Temple of the Future completed the scene with the Pas de deux éléctrique performed by Legnani and Nikolai Legat to a tremendous ovation from the audience. In spite of the criticisms of Bluebeard, the critics unanimously praised the seventy eight year old Petipa's seemingly limitless imagination in the creation of classical dances, proving once again that no other choreographer in Europe could claim to be his rival. On 19 January 1898 [O. S. 7 January 1898] the nearly eighty year old Petipa presented one of his greatest ballets, Raymonda, set in Hungary during the middle ages to the music of Alexander Glazunov, which premiered to great success. Petipa's Pas classique hongrois from the last act of the ballet would go on to be one of his most celebrated and enduring excerpts, with the challenging choreography he lavished onto Legnani (who danced the title rôle) becoming one of the ultimate tests of the classical ballerina. Petipa presented what would prove to be his final masterpiece on 23 February 1900 [O. S. 10 February 1900] at the Hermitage Theatre, Les Millions d'Arlequin (or Harlequinade), a balletic Harlequinade set to Drigo's music. Harlequinade was dedicated by both Drigo and Petipa to the new Empress, Alexandra Feodorovna, a work which would prove to be the last enduring flash of Petipa's choreographic oeuvre.

Император балетімен соңғы жылдары

Көптеген жетістіктерге қарамастан, Петипаның Императорлық балеттегі соңғы жылдары қиын болды. 20 ғасырдың басында классикалық би өнерінде жаңа жаңалықтар көріне бастады. Мұның бәрімен бірге, 1901 жылы осы лауазымға тағайындалған Императорлық театрлардың жаңа директоры Владимир Теляковскийпен Петипаның шиеленіскен қарым-қатынасы Балетмейстердің ақырына қарай катализатор болды. Теляковский Петипаның жұмысына деген наразылығын жасырмады, өйткені ол классикалық балет өнері оның кезінде тоқырап қалды деп санады және басқа хореографтар Императорлық балеттің басында мүмкіндік алғанын қалады. Тіпті сексен үш жасында, тері ауруы – пемфигустың ауыр түрінен туындаған тұрақты ауырсынуға қарамастан, қарт Маэстроның баяулау белгілері байқалмады, бұл Теляковскийді қатты ашуландырды. Теляковскийдің Петипаны «тақтан түсіру» әрекетінің бір мысалы – 1902 жылы Императорлық балеттің бұрынғы премьер-дансері Александр Горскийді 1869 жылғы Петипаның «Дон Кихот» балеті бойынша өз нұсқасын қоюға шақырған кезде болды. Горский 1900 жылы Петипаның түпнұсқасынан түбегейлі өзгеше нұсқада «Дон Кихоттың» толық қайта қаралуын жасап, Мәскеудің Императорлық Большой театрының Балетмейстері болып тағайындалған еді. Петипа бұл жаңа нұсқа Санкт-Петербург труппасы үшін қойылатынын білгенде ашуланды, өйткені ол балеттің қойылысы туралы ешқандай кеңес алған жоқ. Мариинский театрында Горскийдің қойылымының репетициясын бақылап отырған Петипа: «Біреу осы жас жігітке мен әлі өлмегенімді айтсыншы!» – деп айқайлағанын естіді. Петипаны тағы да қынжырлатқан жайт – Императорлық театрдың жаңадан тағайындалған режиссері Николай Сергеевке Ресей империясы бойынша саяхаттап, қартайған Балетмейстердің көптеген шығармаларын қоюға үлкен сома төленді. 1902 жылдың соңында Петипа «Аққарға мен жеті ер» ертегісіне негізделген балеттік бейімдеу жұмысын бастады, оны «Сиқырлы айна» деп атады. Петипа бұл жұмысты өзінің жеке пайдасына қойды, бұл Балетмейстер үшін «жартылай зейнеткерлікке шығу» болды. Балетті авангард композиторы Арсений Корешченконың музыкасына қойды. Балет 1903 жылдың 22 ақпанында Мариинский театрында бүкіл Императорлық отбасы мен Санкт-Петербургтің көптеген ақсүйектерінен тұратын көрермендер алдында көрсетілді. Қойылымда классикалық балетке жат киімдер мен сәнді декорациялар қолданылды. Осыған қарамастан, Петипа спектакль соңында көрермендердің ыстық ықыласын алды. «Сиқырлы айна» көрсетілді, бірақ ол жалпы сәтсіздікке ұшырады, бірақ Петипаның хореографиясы сын-пікірлерде есімдерін таба алмады. Көп ұзамай Петипаның орнына басқа біреу тағайындалатыны туралы қауесет тарады, ал Теляковский тіпті Санкт-Петербург газеті «Борс-Бюллетеньде» «Балет труппасы жаңа Балетмейстерге – Александр Горскийге үйренуі керек. Ол «Кішкентай дөңкірек жылқы» мен «Аққу көлі» қойылымдарын сахналамақ. Ол екі балетті де (Мәскеудің Үлкен театры үшін) мүлдем басқаша және әлдеқайда түпнұсқа түрде сахналады» деп мәлімдеді. Ақырында Горский Петипаның Балетмейстері лауазымына ие бола алмады. Бұл құрметті лауазымға кейін Михаил Фокин ие болды. Теляковский Петипаның келісімшарт бойынша Балетмейстер болып қалатынын білгендіктен, ол Балетмейстерді театрдан шығарып тастау үшін науқан бастады. 1902 жылы Теляковский Петипаның кастинг, репертуар және бишілерді тағайындау жөніндегі өкілеттіктерін алып тастау үшін Императорлық театрлардың ықпалды мүшелерінен тұратын комитет құрды, бірақ Теляковскийдің наразылығына қарамастан, комитет мүшелері Петипаны төраға етіп тағайындады. Көп ұзамай Теляковский Петипаны арнайы репетицияларға алу үшін кареттерді жібермей, оған әртүрлі балеттер үшін кастинг тізімдерін жібермей, тіпті Петипаға әртүрлі репетициялар туралы хабарламауды бастады, бұл ақпарат Балетмейстерге заңды түрде қажет болды. Алайда Петипаның жасы ұлғайып, денсаулығы нашарлағандықтан, ол директорға қарсы шығуға күші жетпеді. Петипа 1904 жылдың наурыз айында «Фараонның қызы» балетін Париж операсында (Палас Гарнье) қоюға шақырды, балет либреттосын жазған Жюль Анри Верной де Сент-Жорждың туыстары, бірақ оның денсаулығы оған жол бермеді. Теляковскиймен болған жағдайға және денсаулығының жағдайына қарамастан, Петипа әлі де жұмыс істей алды, өйткені ол Императорлық балет бишілерінен кеңес және жаттығу алу үшін үнемі шақырылды, тіпті ол өзінің ескі шығармаларындағы кейбір билерді қайта жөндеді. 1904 жылы Петипа ұлы Анна Павлованы «Жизель» мен «Пакитадағы» дебютіне дайындады. Петипаның күнделіктері оның қартайған денесінен қорқуын және оның өміріне көп уақыт қалмағанын көрсетеді. Осыған байланысты Балетмейстер өзінің барлық уақытын вариациялар мен әртүрлі нөмірлер жасауға, сондай-ақ өзінің ескі шығармаларындағы көптеген билерді қайта жөндеуге жұмсады. 1903 жылы Петипа 1868 жылғы «Ле Рой Кандаль» балетінің көптеген пастары үшін толыққанды жаңа хореография ұсынды. Осы қайта жаңарту үшін Петипа Агриппина Ваганова кейіннен әйгілі «Диана мен Актеон» па-де-де-іне айналған «Диананың пасы» жаңа нұсқасын жасады. Мұндай жұмыс Балетмейстерді күнделігіне «Мен тамашамын» деп жазуға итерді. Петипа содан кейін өзінің соңғы балетіне кірісті. Дригоның музыкасына қойылған «Гүлдің және көбелектің романы» Ольга Преображенскаяның айтуынша, «шағын шедевр» болды. Бұл жұмыс 1904 жылдың 5 ақпанында (ескі стиль бойынша 23 қаңтар) Императорлық Гермитаж театрында қойылуға жоспарланған, бірақ премьерадан екі апта бұрын директор Теляковский ресми түрде қойылымды Ресей-Жапон соғысының басталуына байланысты тоқтатты. Петипа үшін бұл соңғы тамшы болды, одан кейін ол театрға немесе репетициялар өтетін Императорлық балет мектебіне сирек келді. Императорлық сарай министрі, аристократ барон Фредерикс Петипаға «өмір бойы Балетмейстер» атағын берді және оған жылына 9000 рубль зейнетақы тағайындады.

In spite of his vast accomplishments, Petipa's final years with the Imperial Ballet were difficult. By the turn of the 20th century new innovations in the art of classical dance began to become apparent. With all of this, Petipa's rocky relationship with the new director of the Imperial Theatres, Vladimir Telyakovsky, appointed to the position in 1901, served as a catalyst to the Ballet Master's end. Telyakovsky made no effort in disguising his dislike of Petipa's work, as he felt that the art of classical ballet had become stagnant under him, and felt that other choreographers should have a chance at the helm of the Imperial Ballet. But even at the age of eighty three, and suffering from the constant pain brought on by a severe case of the skin disease pemphigus, the old Maestro showed no signs of slowing down, much to Telyakovsky's chagrin. One example of Telyakovsky's efforts in his attempt to "de throne" Petipa came in 1902 when he invited Alexander Gorsky, former premier danseur to the Imperial Ballet, to stage his own version of Petipa's 1869 ballet Don Quixote. Gorsky had been engaged as Ballet Master to the Ballet of the Moscow Imperial Bolshoi Theatre, and in 1900 he mounted a complete revision of Don Quixote in a version radically different from Petipa's original. Petipa became furious when he learned this new version would be staged for the St. Peterburg troupe, as he had not even been consulted on the production of a ballet that was originally his creation. While watching a rehearsal of Gorsky's production at the Mariinsky Theatre, Petipa was heard yelling out "Will someone tell that young man that I am not yet dead?!". Petipa was further frustrated by the fact that the Imperial Theatre's newly appointed régisseur Nicholas Sergeyev was being paid large sums to travel throughout the Russian Empire and stage many of the ageing Ballet Master's works. In late 1902 Petipa began work on a ballet adaptation of the tale Snow White and the Seven Dwarfs titled The Magic Mirror. Petipa mounted the work for his own benefit performance, which was to mark a "semi retirement" for the Ballet Master. The ballet, set to the music of the avant garde composer Arsenii Koreshchenko, was given on 22 February 1903 [O. S. 9 February 1903] at the Mariinsky Theatre to an audience composed of the whole Imperial Family and many members of the St. Petersburg nobility. The production boasted bizarre décor and costumes that were considered to be unsuited for a classical ballet. In spite of this Petipa received a roaring ovation from the audience at the end of the performance. Le Miroir magique was given , and was considered to be an all around failure, though Petipa's choreography was not mentioned among the criticisms. Not long afterwards rumour began to circulate that Petipa was to be replaced, and Telyakovsky even made an announcement to the Stock Trade Bulletin, a St. Petersburg newspaper, that " the ballet company will have to get used to a new Balletmaster – Alexander Gorsky. He will stage his own versions of 'The Little Humpbacked Horse' and 'Swan Lake'. He has staged both ballets (for the Moscow Bolshoi Theatre) entirely differently and in a much more original manner." In the end Gorsky never succeeded Petipa as premier maître de ballet. The coveted post would later go to Mikhail Fokine. Telyakovsky knew that he could not legally end Petipa's employment, as he was still contracted as premier maître de ballet, so he began a campaign to drive the aging Ballet Master from the theatre. In 1902 Telyakovsky established a committee of influential members of the Imperial Theatres in an effort to take away Petipa's powers with regard to casting, repertory, and the appointment of dancers, though much to Telyakovsky's annoyance the members of the committee appointed Petipa chairman. Soon Telyakovsky began purposely not sending carriages to collect Petipa for particular rehearsals, or not sending him lists of casting for various ballets, and even not informing Petipa of various rehearsals taking place, information which the Ballet Master was legally required to have. Nevertheless, Petipa's advanced age and failing health left him with little energy to contest the director. Petipa was invited in March 1904 to stage The Pharaoh's Daughter at the Paris Opéra (the Palais Garnier) by relatives of Jules Henri Vernoy de Saint Georges, who wrote the ballet's libretto, but his health prevented him from it. Despite the situation with Telyakovsky and the condition of his health, Petipa still managed to work, as he was constantly sought out by the dancers of the Imperial Ballet for advice and coaching, and he even managed to revise some of the dances in his older works. In 1904 Petipa coached the great Anna Pavlova for her performances in Giselle and her début in Paquita. Petipa's diaries reflect the constant fear of his aging body, and that he had little time left to live. In light of this, the Ballet Master spent nearly every minute he could creating variations and various numbers, as well as reworking many of the dances in his older works. In 1903 Petipa presented completely new choreography for many of the pas in his 1868 ballet Le Roi Candaule. For this revival Petipa created a new version of the celebrated Pas de Diane that would later be transformed by Agrippina Vaganova into the famous Diane and Actéon Pas de Deux. Such work prompted the Ballet Master to write in his diaries "I am amazing." Petipa then set to work on what would prove to be his final ballet. La Romance d'un Bouton de rose et d'un Papillon to the music of Drigo was, according to Olga Preobrajenska, " a little masterpiece." The work was scheduled to be presented on 5 February 1904 [O. S. 23 January 1904] for a performance at the Imperial Theatre of the Hermitage, but the director Telyakovsky abruptly cancelled the performance only two weeks before the premiere, the official explanation being the outbreak of the Russo Japanese War. For Petipa this was the final straw, and soon afterwards he was rarely seen at the theatre or at the Imperial Ballet School where rehearsals were held. The minister of the Imperial Court, the aristocrat Baron Fredericks gave Petipa the title "Ballet Master for life", and granted him a yearly pension of 9,000 roubles.

Қалған жылдары және өлімі

Петипа өзінің соңғы композициясын 1905 жылғы 17 қаңтарда күнделігінде тіркеді: ол Чезаре Пуньнидің музыкасына арналған вариация, ескі балеттен – La Danseuse en voyage балетінің Prima ballerina Ольга Преображенскаяға арналған. Петипа осы жазбаның қасына "Аяқталды!" деп жазды. Петипа 1907 жылға дейін Санкт-Петербургте қалды. Дәрігерлердің кеңесімен ол отбасымен бірге Оңтүстік Ресейдегі Ялтаға кетті, ондағы ауа оның денсаулығына жақсы әсер етті. Көп ұзамай Петипа отбасы Қырымдағы Гурзуф курортында қоныс тепті, және балетмейстер өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. 1907 жылы Петипа күнделігіне: "Мен балет труппасын құрғанымды айта аламын, оның жөнінде барша: Санкт-Петербургте бүкіл Еуропадағы ең ұлы балет бар" деп жазды. Петипа 1910 жылғы 14 шілдеде (ескі стиль бойынша 1 шілдеде) тоқсан екі жасында қайтыс болды және үш күннен кейін Санкт-Петербургтегі Александр Невский монастыріна жерленді.

Жұмыстардың белгіленуі

1891 жылы Петипаның көптеген түпнұсқа балеттері, қайта қойылғандары және опералардан билері Владимир Степанов жасаған би жазуы әдісімен жазыла бастады. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін Императорлық балеттің режиссері Николай Сергеев қолдағы нотациялармен Ресейден шығып кетті. 1930 жылдары Сергеев классикалық би өнеріне ең маңызды үлес қосты, нотацияланған хореографияларды пайдаланып Петипаның "Ұйқыдағы сұлу қыз", оның "Жизельдің" шешімді нұсқасы, Императорлық балеттің қойлымдары бойынша "Коппелия" және Лондонның Вик Уэллс балеті (кейін Корольдік балет) үшін "Бұлақ сығушыны" сахналады.

Ресей

Императорлық Большой Каменный театр, Санкт-Петербург
Пакита (возобновление, по Ж. Мазилье). Постановка Фредерика Малеверня. Музыка Эдуарда Дельдевеза и Людвига Минкуса. 8 октября 1847 [О. С. 26 сентября 1847]. Le Diable amoureux (Сатанелла) (возобновление, по Ж. Мазилье). Постановка Жана Петипа. Музыка Наполеона Анри Ребера, Франсуа Бенуа и Константина Лиадова. 22 февраля 1848 [О. С. 10 февраля 1848]. Леда, или Швейцарская доярка (возобновление, по Ф. Тальони). Постановка Жюля Перро и Жана Петипа. Музыка Адальберта Гирова, Мишеля Карафа и Чезаре Пугни. 16 декабря 1849 [О. С. 4 декабря 1849]. Жизель (возобновление, по Жану Коррали и Ж. Перро). Постановка Жюля Перро. Музыка Адольфа Адама и Чезаре Пугни. 7 февраля 1850 [О. С. 26 января 1850]. Le Corsaire (возобновление, по Ж. Мазилье). Постановка Жюля Перро. Музыка Адольфа Адама и Чезаре Пугни. 24 января 1858 [О. С. 12 января 1858]. Женитьба во время регентства. Музыка Чезаре Пугни. 30 декабря 1858 [О. С. 18 декабря 1858]. Венецианский карнавал (па-де-де для Амалии Феррарис). Музыка Чезаре Пугни на тему Никколо Паганини. 24 февраля 1859 [О. С. 12 февраля 1859]. Парижский рынок. Музыка Чезаре Пугни. 30 апреля 1859 [О. С. 23 апреля 1859]. La Somnambule (возобновление, по Жану Пьеру Аумеру). Музыка Фердинанда Герольда и Чезаре Пугни. 21 декабря 1859 [О. С. 19 декабря 1859]. Le Dahlia Bleu (Синий георгин). Музыка Чезаре Пугни. 24 апреля 1860 [О. С. 12 апреля 1860]. Дочь фараона. Музыка Чезаре Пугни. 30 января 1862 [О. С. 18 января 1862]. Красавица Ливана, или Дух гор. Музыка Чезаре Пугни. 24 декабря 1863 [О. С. 12 декабря 1863]. La Danseuse en voyage (возобновление, по Ж. Перро). Музыка Чезаре Пугни. 16 ноября 1865 [О. С. 4 ноября 1865]. Флорида. Музыка Чезаре Пугни. 22 января 1866 [О. С. 10 января 1866]. Фауст (возобновление, по Ж. Перро). Музыка Джакомо Паницца, сэра Майкла Эндрю Косты, Николо Баджетти и Чезаре Пугни. 19 ноября 1867 [О. С. 7 ноября 1867]. Король Кандавл. Музыка Чезаре Пугни. 31 октября 1868 [О. С. 17 октября 1868]. Катерина (возобновление, по Жюлю Перро). Музыка Чезаре Пугни. 13 ноября 1870 [О. С. 1 ноября 1870]. Две звезды. Музыка Чезаре Пугни. 12 января 1872 [О. С. 31 января 1871]. La Camargo. Музыка Людвига Минкуса. 29 декабря 1872 [О. С. 17 декабря 1872]. Le Papillon (возобновление, по М. Тальони). Музыка Жака Оффенбаха и Людвига Минкуса. 19 января 1874 [О. С. 7 января 1874]. La Naïade et le Pêcheur (возобновление, по Ж. Перро). Музыка Чезаре Пугни. 7 ноября 1874 [О. С. 27 октября 1874]. Разбойники. Музыка Людвига Минкуса. 6 февраля 1875 [О. С. 26 января 1875]. Приключения Пелея. Музыка Людвига Минкуса и Лео Делиба. 30 января 1876 [О. С. 18 января 1876]. Сон в летнюю ночь. Музыка Людвига Минкуса и Феликса Мендельсона. 26 июля 1876 [О. С. 14 июля 1876]. La Bayadère (Баядерка). Музыка Людвига Минкуса. 4 февраля 1877 [О. С. 23 января 1877]. Роксана, красавица Черногории. Музыка Людвига Минкуса. 10 февраля 1878 [О. С. 29 января 1878]. Снежная девушка. Музыка Людвига Минкуса. 19 января 1879 [О. С. 7 января 1879]. Frisac, или Двойная свадьба. Музыка Людвига Минкуса, аранжированная на темы Джакомо Мейербера, Джузеппе Верди, Винченцо Беллини и Джоаккино Россини. 23 марта 1879 [О. С. 11 марта 1879]. Млада. Музыка Людвига Минкуса. 14 декабря 1879 [О. С. 2 декабря 1879]. La Fille du Danube (возобновление, по Ф. Тальони). Музыка Адольфа Адама и Людвига Минкуса. 8 марта 1880 [О. С. 24 февраля 1880]. Зорая, или Мавританка в Испании. Музыка Людвига Минкуса. 13 февраля 1881 [О. С. 1 февраля 1881]. La Vivandière (Маркитенка) (возобновление, по А. Сент-Леону). Музыка Чезаре Пугни. 20 октября 1881 [О. С. 8 октября 1881]. Pâquerette (возобновление, по А. Сент-Леону). Музыка Франсуа Бенуа и Людвига Минкуса. 22 января 1882 [О. С. 10 января 1882]. Пигмалион, или Статуя из Кипра. Музыка князя Никиты Трубецкого. 23 декабря 1883 [О. С. 11 декабря 1883]. Коппелия (возобновление, по А. Сент-Леону). Музыка Лео Делиба. 7 декабря 1884 [О. С. 25 ноября 1884]. Le Diable à Quatre (La Femme capricieuse) (возобновление, по Ж. Мазилье). Музыка Адольфа Адама, Чезаре Пугни и Людвига Минкуса. 5 февраля 1885 [О. С. 23 января 1885]. La Fille Mal Gardée (La Précaution inutile) (возобновление, по Полю Тальони). Постановка Льва Иванова и Вирджинии Зукки. Музыка Петера Людвига Гертеля, Фердинанда Герольда и Чезаре Пугни. 27 декабря 1885 [О. С. 15 декабря 1885]. Императорский Мариинский театр, Санкт-Петербург
Les Pilules magiques (Волшебные пилюли). Музыка Людвига Минкуса. 21 февраля 1886 [О. С. 9 февраля 1886]. L’Ordre du Roi (Приказ короля). Музыка Альберта Визентини, аранжированная на темы Иоганна Штрауса II, Лео Делиба, Даниэля Обера, Жюля Массне и Антона Рубинштейна. 26 февраля 1886 [О. С. 14 февраля 1886]. La Esmeralda (возобновление, по Ж. Перро). Музыка Чезаре Пугни. 29 декабря 1886 [О. С. 17 декабря 1886]. Fiametta (возобновление, по А. Сент-Леону). Музыка Людвига Минкуса. 18 декабря 1887 [О. С. 6 декабря 1887]. La Vestale (Весталка). Музыка Михаила Иванова. 1 марта 1888 [О. С. 17 февраля 1888]. Le Talisman (Талисман). Музыка Риккардо Дриго. 6 февраля 1889 [О. С. 25 января 1889]. Спящая красавица. Музыка Петра Ильича Чайковского. 15 января 1890 [О. С. 3 января 1890]. Nénuphar (Кувшинка). Музыка Николая Кроткова. 23 ноября 1890 [О. С. 11 ноября 1890]. Kalkabrino. Музыка Людвига Минкуса. 25 февраля 1891 [О. С. 13 февраля 1891]. La Sylphide (возобновление, по Ф. Тальони). Музыка Жана Мадлена Шнейцхоффера и Риккардо Дриго. 31 января 1892 [О. С. 19 января 1892]. Щелкунчик. Постановка Петипа и Льва Иванова. Музыка Петра Ильича Чайковского. 18 декабря 1892 [О. С. 6 декабря 1892]. Cendrillon (Золушка). Постановка Льва Иванова и Энрико Чекети под руководством Петипа. Музыка барона Бориса Фитингофа Шелля. 17 декабря 1893 [О. С. 5 декабря 1893]. Лебединое озеро (возобновление, по Ж. Рейзингера). Постановка Льва Иванова. Музыка Петра Ильича Чайковского в редакции Риккардо Дриго. 27 января 1895 [О. С. 15 января 1895]. The Little Humpbacked Horse (Конёк-Горбунок) (возобновление, по А. Сент-Леону). Музыка Чезаре Пугни и Риккардо Дриго. 18 декабря 1895 [О. С. 6 декабря 1895]. La Halte de la cavalerie (Кавалерийская остановка). Музыка Иоганна Армшеймера. 2 февраля 1896 [О. С. 21 января 1896]. Barbe bleue (Синяя борода). Музыка Петра Шенка. 20 декабря 1896 [О. С. 8 декабря 1896]. Раймонда. Музыка Александра Глазунова. 19 января 1898 [О. С. 7 января 1898]. The Magic Mirror (Волшебное зеркало). Музыка Арсения Корещенко. 22 февраля 1903 [О. С. 9 февраля 1903]. Другие площадки в России
L’Étoile de Grenade (Гранатовая звезда). Музыка Чезаре Пугни. 21 января 1855 [О. С. 9 января 1855]. Дворец великой княгини Елены Павловны, Санкт-Петербург. La Rose, la Violette et le Papillon (Роза, Фиалка и Бабочка). Музыка князя Петра Георгиевича Ольденбургского. 20 октября 1857 [О. С. 8 октября 1857]. Имение князя Петра Георгиевича Ольденбургского, Царское Село. Terpsichore (Терпсихора). Музыка Чезаре Пугни. 28 ноября 1861 [О. С. 16 ноября 1861]. Императорский театр, Царское Село. Titania (Титания). Музыка Чезаре Пугни. 30 ноября 1866 [О. С. 18 ноября 1866]. Дворец великой княгини Елены Павловны, Санкт-Петербург. L’Amour bienfaiteur (Благодетельный Амур). Музыка Чезаре Пугни. 18 марта 1868 [О. С. 6 марта 1868]. Для учеников Императорской балетной школы, Санкт-Петербург. L’Esclave (Рабыня). Музыка Чезаре Пугни. 11 мая 1869 [О. С. 29 апреля 1869]. Императорский театр, Царское Село. Дон Кихот. Музыка Людвига Минкуса. 26 декабря 1869 [О. С. 14 декабря 1869]. Императорский Большой театр, Москва. Trilby (Трильби). Музыка Юли Гербера. 6 февраля 1870 [О. С. 25 января 1870]. Императорский Большой театр, Москва. Ariadne (Ариадна) (возобновление, по Ж. Рейзингера). Музыка Юли Гербера. 26 декабря 1878 [О. С. 14 декабря 1878]. Императорский Большой театр, Москва. La Nuit et le Jour (Ночь и день). Музыка Людвига Минкуса. 30 мая 1883 [О. С. 18 мая 1883]. Императорский Большой театр, Москва. Для коронации...

Imperial Bolshoi Kammeny Theatre, St. Petersburg
Paquita (revival, after J. Mazilier). Staged with Frédéric Malevergne. Music by Edouard Deldevez and Ludvig Minkus. 8 October 1847 [O. S. 26 September 1847]. Le Diable amoureux (as Satanella) (revival, after J. Mazilier). Staged with Jean Petipa. Music by Napoléon Henri Reber, François Benoist and Konstantin Liadov. 22 February 1848 [O. S. 10 February 1848]. Léda, ou la Laitière Suisse (revival, after F. Taglioni). Staged with Jules Perrot and Jean Petipa. Music by Adalbert Gyrowetz, Michele Carafa and Cesare Pugni. 16 December 1849 [O. S. 4 December 1849]. Giselle (revival, after Jean Coralli and J. Perrot). Staged with Jules Perrot. Music by Adolphe Adam and Cesare Pugni. 7 February 1850 [O. S. 26 January 1850]. Le Corsaire (revival, after J. Mazilier). Staged with Jules Perrot. Music by Adolphe Adam and Cesare Pugni. 24 January 1858 [O. S. 12 January 1858]. Un Mariage sous la Régence. Music by Cesare Pugni. 30 December 1858 [O. S. 18 December 1858]. La Carnaval de Venise (pas de deux for Amalia Ferraris). Music by Cesare Pugni on a theme by Niccolò Paganini. 24 February 1859 [O. S. 12 February 1859]. Le Marché des parisien. Music by Cesare Pugni. 30 April 1859 [O. S. 23 April 1859]. La Somnambule (revival, after Jean Pierre Aumer). Music by Ferdinand Hérold and Cesare Pugni. 21 December 1859 [O. S. 19 December 1859]. Le Dahlia Bleu. Music by Cesare Pugni. 24 April 1860 [O. S. 12 April 1860]. The Pharaoh's Daughter. Music by Cesare Pugni. 30 January 1862 [O. S. 18 January 1862]. La Beauté du Liban, ou l’Esprit des montagnes. Music by Cesare Pugni. 24 December 1863 [O. S. 12 December 1863]. La Danseuse en voyage (revival, after J. Perrot). Music by Cesare Pugni. 16 November 1865 [O. S. 4 November 1865]. Florida. Music by Cesare Pugni. 22 January 1866 [O. S. 10 January 1866]. Faust (revival, after J. Perrot). Music by Giacomo Panizza, Sir Michael Andrew Costa, Niccolò Bajetti and Cesare Pugni. 19 November 1867 [O. S. 7 November 1867]. Le Roi Candaule. Music by Cesare Pugni. 31 October 1868 [O. S. 17 October 1868]. Catarina (revival, after Jules Perrot). Music by Cesare Pugni. 13 November 1870 [O. S. 1 November 1870]. Les Deux étoiles. Music by Cesare Pugni. 12 January 1872 [O. S. 31 January 1871 1872]. La Camargo. Music by Ludwig Minkus. 29 December 1872 [O. S. 17 December 1872]. Le Papillon (revival, after M. Taglioni). Music by Jacques Offenbach and Ludwig Minkus. 19 January 1874 [O. S. 7 January 1874]. La Naïade et le Pêcheur (revival, after J. Perrot). Music by Cesare Pugni. 7 November 1874 [O. S. 27 October 1874]. Les Brigands. Music by Ludwig Minkus. 6 February 1875 [O. S. 26 January 1875]. Les Aventures de Pélée. Music by Ludwig Minkus and Léo Delibes. 30 January 1876 [O. S. 18 January 1876]. Le Songe d’une nuit d’été. Music by Ludwig Minkus and Felix Mendelssohn. 26 July 1876 [O. S. 14 July 1876]. La Bayadère. Music by Ludwig Minkus. 4 February 1877 [O. S. 23 January 1877]. Roxana, la beauté du Monténégro. Music by Ludwig Minkus. 10 February 1878 [O. S. 29 January 1878]. La Fille des Neiges. Music by Ludwig Minkus. 19 January 1879 [O. S. 7 January 1879]. Frisac, ou la Double Noce. Music arranged by Ludwig Minkus from the airs of Giacomo Meyerbeer, Giuseppe Verdi, Vincenzo Bellini and Gioacchino Rossini. 23 March 1879 [O. S. 11 March 1879]. Mlada. Music by Ludwig Minkus. 14 December 1879 [O. S. 2 December 1879]. La Fille du Danube (revival, after F. Taglioni). Music by Adolphe Adam and Ludwig Minkus. 8 March 1880 [O. S. 24 February 1880]. Zoraïa, ou la Maure en Espagne. Music by Ludwig Minkus. 13 February 1881 [O. S. 1 February 1881]. La Vivandière (as Markitenka) (revival, after A. Saint Léon). Music by Cesare Pugni. 20 October 1881 [O. S. 8 October 1881]. Pâquerette (revival, after A. Saint Léon). Music by François Benoist and Ludwig Minkus. 22 January 1882 [O. S. 10 January 1882]. Pygmalion, ou La statue de Chypre. Music by Prince Nikita Trubestkoi. 23 December 1883 [O. S. 11 December 1883]. Coppélia (revival, after A. Saint Léon). Music by Léo Delibes. 7 December 1884 [O. S. 25 November 1884]. Le Diable à Quatre (as La Femme capricieuse) (revival, J. Mazilier). Music by Adolphe Adam, Cesare Pugni and Ludwig Minkus. 5 February 1885 [O. S. 23 January 1885]. La Fille Mal Gardée (as La Précaution inutile) (revival, after Paul Taglioni). Staged with Lev Ivanov and Virginia Zucchi. Music by Peter Ludwig Hertel, Ferdinand Hérold and Cesare Pugni. 27 December 1885 [O. S. 15 December 1885]. Imperial Mariinsky Theatre, St. Petersburg
Les Pilules magiques. Music by Ludwig Minkus. 21 February 1886 [O. S. 9 February 1886]. L’Ordre du Roi. Music arranged by Albert Vizentini from the airs of Johann Strauss II, Léo Delibes, Daniel Auber, Jules Massenet and Anton Rubinstein. 26 February 1886 [O. S. 14 February 1886]. La Esmeralda (revival, after J. Perrot). Music by Cesare Pugni. 29 December 1886 [O. S. 17 December 1886]. Fiametta (revival, after A. Saint Léon). Music by Ludwig Minkus. 18 December 1887 [O. S. 6 December 1887]. La Vestale. Music by Mikhail Ivanov. 1 March 1888 [O. S. 17 February 1888]. Le Talisman. Music by Riccardo Drigo. 6 February 1889 [O. S. 25 January 1889]. The Sleeping Beauty. Music by Pyotr Ilyich Tchaikovsky. 15 January 1890 [O. S. 3 January 1890]. Nénuphar. Music by Nikolai Krotkov. 23 November 1890 [O. S. 11 November 1890]. Kalkabrino. Music by Ludwig Minkus. 25 February 1891 [O. S. 13 February 1891]. La Sylphide (revival, after F. Taglioni). Music by Jean Madeleine Schneitzhoeffer and Riccardo Drigo. 31 January 1892 [O. S. 19 January 1892]. The Nutcracker. Staged by Petipa and Lev Ivanov. Music by Pyotr Ilyich Tchaikovsky. 18 December 1892 [O. S. 6 December 1892]. Cendrillon (as Zolushka). Staged by Lev Ivanov and Enrico Cecchetti under the supervision of Petipa. Music by Baron Boris Fitinhof Schell. 17 December 1893 [O. S. 5 December 1893]. Swan Lake (revival, after J. Reisinger). Staged with Lev Ivanov. Music by Pyotr Ilyich Tchaikovsky in a revision by Riccardo Drigo. 27 January 1895 [O. S. 15 January 1895]. The Little Humpbacked Horse (as La Tsar Demoiselle) (revival, after A. Saint Léon). Music by Cesare Pugni and Riccardo Drigo. 18 December 1895 [O. S. 6 December 1895]. La Halte de la cavalerie. Music by Johann Armsheimer. 2 February 1896 [O. S. 21 January 1896]. Barbe bleue. Music by Pyotr Schenck. 20 December 1896 [O. S. 8 December 1896]. Raymonda. Music by Alexander Glazunov. 19 January 1898 [O. S. 7 January 1898]. The Magic Mirror. Music by Arseny Koreshchenko. 22 February 1903 [O. S. 9 February 1903]. Other venues in Russia
L’Étoile de Grenade. Music by Cesare Pugni. 21 January 1855 [O. S. 9 January 1855]. Palace of the Grand Duchess Elena Pavlovna, St. Petersburg. La Rose, la Violette et le Papillon. Music by Prince Pyotr Georgievich of Oldenburg. 20 October 1857 [O. S. 8 October 1857]. Estate of Prince Pyotr Georgievich of Oldenburg, Tsarskoye Selo. Terpsichore. Music by Cesare Pugni. 28 November 1861 [O. S. 16 November 1861]. Imperial Theatre, Tsarskoye Selo. Titania. Music by Cesare Pugni. 30 November 1866 [O. S. 18 November 1866]. Palace of the Grand Duchess Elena Pavlovna, St. Petersburg. L’Amour bienfaiteur. Music by Cesare Pugni. 18 March 1868 [O. S. 6 March 1868]. For students of the Imperial Ballet School, St. Petersburg. L’Esclave. Music by Cesare Pugni. 11 May 1869 [O. S. 29 April 1869]. Imperial Theatre, Tsarskoye Selo. Don Quixote. Music by Ludwig Minkus. 26 December 1869 [O. S. 14 December 1869]. Imperial Bolshoi Theatre, Moscow. Trilby. Music by Yuli Gerber. 6 February 1870 [O. S. 25 January 1870]. Imperial Bolshoi Theatre, Moscow. Ariadne (revival, after J. Reisinger). Music by Yuli Gerber. 26 December 1878 [O. S. 14 December 1878]. Imperial Bolshoi Theatre, Moscow. La Nuit et le Jour. Music by Ludwig Minkus. 30 May 1883 [O. S. 18 May 1883]. Imperial Bolshoi Theatre, Moscow. For the coronation gala of Emperor Alexander III and Empress Maria Fyodorvna. L’Offrande à l’Amour. Music by Ludwig Minkus. 3 August 1886 [O. S. 22 July 1886]. In honor of Empress Maria Fyodorovna. Imperial Theatre, Peterhof. Les Caprices du papillon. Music by Nikolai Krotkov. 17 June 1889 [O. S. 5 June 1889]. Imperial Theatre, Peterhof. For the wedding of Princess Alexandra of Greece to the Grand Duke Pavel Alexandrovich. La Forêt enchantée (revival, after Lev Ivanov). Music by Riccardo Drigo. 25 July 1889 [O. S. 13 July 1889]. Olga Island, Peterhof. Un conte de fées. Music by (?) Richter. 16 April 1891 [O. S. 4 April 1891]. For students of the Imperial Ballet School, St. Petersburg. Le Réveil de Flore. Music by Riccardo Drigo. 9 August 1894 [O. S. 28 July 1894]. Imperial Theatre, Peterhof. For the wedding of the Grand Duchess Xenia Alexandrovna to the Grand Duke Alexander Mikhailovich. La Perle. Music by Riccardo Drigo. 29 May 1896 [O. S. 17 May 1896], Imperial Bolshoi Theatre, Moscow. For the coronation gala of Emperor Nicholas II and Empress Alexandra Fydorovna. Les Noces de Thétis et Pélée (one act version of Les Aventures de Pélée). Music by Ludwig Minkus and Riccardo Drigo. 9 August 1897 [O. S. 28 July 1897], Olga Island, Peterhof. Les Ruses d'Amour (or The Trial of Damis). Music by Alexander Glazunov. 30 January 1900 [O. S. 17 January 1900]. Imperial Theatre of the Hermitage, Winter Palace, St. Petersburg. Les Saisons. Music by Alexander Glazunov. 20 February 1900 [O. S. 7 February 1900]. Imperial Theatre of the Hermitage, Winter Palace, St. Petersburg. Les Millions d'Arlequin. Music by Riccardo Drigo. 23 February 1900 [O. S. 10 February 1900]. Imperial Theatre of the Hermitage, Winter Palace, St. Petersburg. Les Elèves de Dupré (1 act version of L’Ordre du roi). Music by Riccardo Drigo, based on the pastiche arranged by Albert Vinzentini. 27 February 1900 [O. S. 14 February 1900]. Imperial Theatre of the Hermitage, Winter Palace, St. Petersburg. Le Cœur de la marquise. Music by Ernest Guiraud, with spoken verse by Frédéric Febvre. 7 March 1902 [O. S. 22 February 1902]. Imperial Theatre of the Hermitage, Winter Palace, St. Petersburg. La Romance d'un Bouton de rose et d'un Papillon. Music by Riccardo Drigo. Never premiered (scheduled to have premiered 5 February 1904 [O. S. 23 January 1904] at the Imperial Theatre of the Hermitage, Winter Palace, St. Petersburg).

Мәдени суреттер

Анна Павлова, Эмиль Лотеану фильмі; Петр Гусев сомдаған (1983).