Кіріспе

Жасыл шайдың түрлері

Құралы шай (; айтылуы) – әрбір жапырағы жеке-жеке кішкентай домалақ түйіршікке оралған шай түрі. Ағылшын тіліндегі атауы, оқ-дәріге ұқсас түйіршіктердің сыртқы келбетінен немесе қытай тіліндегі "құрал" сөзімен дыбыстас фразадан шыққан. Осылай жапырақты домалап пішіндеу әдісі көбінесе жасыл шайға (Қытайдан тыс жерлерде ең көп кездесетін түрі) немесе улун шайына қолданылады. Құралы шай өндірісі Тан әулетінің 618-907 жылдарына дейін барып жетеді. Ол Тайваньға алғаш рет 19 ғасырда әкелінді. Жапырақтарды құралы шайына айналдыру үшін алдымен қуратып, содан кейін бумен пісіріп, домалақ пішінге келтіріп, кептіреді. Бұрын әрбір жапырақ қолмен оралғанмен, қазіргі таңда ең жоғары сапалы құралы шайлардан басқа барлығы машинамен оралады. Орау жапырақтарды қаптау және сақтау кезінде физикалық зақымданудан қорғайды, сондай-ақ олардың дәмі мен хош иісін сақтауға көмектеседі. Бұған қоса, улун шайының кейбір түрлерін тиісінше күтіп, уақыт-уақыт қуырып отырса, ондаған жылдар бойы сақтауға болады. Шаидың сапасы әріптік-сандық жүйемен бағаланады, 3505AAA – ең жоғары, ал 9375 – салыстырмалы түрде төмен сапалы деп есептеледі.

Этимология

Мандарин тілінде оқ-дәрі шайы zhū chá (珠茶; сөзбе-сөз "інжу шайы" немесе "мұнажық шайы"; боба шайымен шатастырмау керек) деп аталады. Ағылшын тіліндегі терминнің шығу тегі шайдың нағыз оқ-дәріге ұқсас сыртқы түрінен болуы мүмкін: ирекесіз пішінді, сұрғылт, қара түсті ұсақ кесектер, ертедегі мылтықтарда жарылғыш зат ретінде қолданылған. Атау, ыстық суға салынғанда дөңгелек жапыраққа айналып "жарылатын" қасиетінен де туындауы мүмкін. Тағы бір түсіндірме, шайдың дәмі түтінді болуы мүмкін. Сонымен қатар, ағылшын тіліндегі термин "жаңа демалған" деген мағына беретін қытай тіліндегі gāng pào de (剛泡的) фразасына ұқсас дыбысталуынан да шыққан болуы мүмкін.

Пісіру әдістері

Шай пісіру әдістері шай түріне және жеке талғамға қарай әртүрлі болғанымен, әрбір стақан суға 1 шай қасық жапырақты шай салу ұсынылады. Осы шай үшін судың оптималды температурасы – аралығында. Алғашқы және екінші пісіру үшін жапырақтарды шамамен бір минуттай демдеу керек. Шай пісірмес бұрын, ыдыстарды жылыту үшін қолданылатын шай кесесін немесе шайданды құмырасын ыстық сумен шаю да ұсынылады. Дұрыс пісірілген кезде, осы шайдың түсі сары болады.

Магриб елінде қолдану

Батырма шай Магриб аймағына экспортталады, онда ол Солтүстік Африканың дәстүрлі минт шайын дайындау үшін қолданылады. Магрибтік шай ішу рәсімі – кез келген әлеуметтік жиынның, көршіге қарапайым сапардан бастап, жоғары лауазымды тұлғалармен өткізілетін сәнді кештерге дейін маңызды бөлігі болып табылады. Минт шайы батырма шайды қайнату кезінде минт, қант немесе бал қосып дайындалады.