Кіріспе

Pima County, Arizona аймағындағы NHL орны, Titan Missile Museum, сондай-ақ Air Force Facility Missile Site 8 немесе Titan II ICBM Site 571-7 деп белгілі, АҚШ-тың Аризона штатындағы Тусон қаласының оңтүстігінде орналасқан бұрынғы ICBM (континенттер аралық баллистикалық зымыран) орны. Ол 1963 жылы салынды және 1984 жылы қолданыстан шығарылды. Қазір бұл мұражайды коммерциялық емес Аризона ғарыш-аэронавтикалық қоры басқарады және оған шахтадағы инертті Titan II зымыраны, сондай-ақ бастапқы ұшыру құрылыстары кіреді. 1994 жылы ол Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Бұл – Соғық соғыстың соңғы кезеңінен сақталған жалғыз Titan II кешені. Елдегі келушілер толығымен сақталған ICBM-ді көре алатын жалғыз орын осы.

Жер асты құрылғылары

Жер асты нысандары үш деңгейлі ұшыруды басқару орталығынан, зымыран мен оған қатысты жабдықты қамтитын сегіз деңгейлі шахтадан, кабельдік жолдар (кіру туннельдері), жарылысқа төзімді бөгеулер және кіру порталы мен жабдықтар лифтісінен тұрады. Кешен темір бетоннан салынған, кейбір жерлерде қабырғалары 2 метрге дейін жетеді, ал 3 тонналық жарылыс есіктері түрлі бөлімдерді сыртқы ортадан және бір-бірінен қорғайды. Шахтаның жоғарғы деңгейі зымыран шахтасының есіктерін көруге мүмкіндік береді. 3-қабатта үлкен дизель генераторы орналасқан. 7-деңгей ұшыру шахтасының ең төменгі бөлігіне қол жеткізуді қамтамасыз етеді. "Жарылыс есіктерінен әрі" аясында келушілерге зымыранның тікелей астында тұруға рұқсат беріледі. 8-деңгей, жер астынан 43 метр тереңдікте, жанармай сорғыларын орналастырады.

Титан II зымыраны

Силоның ішінде орналасқан 31 метрлік "Титан II" зымырасы оқ-дәрісіз де, отыныз да, сондықтан оны келушілерге қауіпсіз көрсетуге болады. АҚШ пен КСРО арасындағы келісімге сәйкес, сило есіктері жартылай ашылуына тосқауыл қойылған. Зымыраға орнатылған макет қайта кіру құралындағы айқын тесік, оның қауіпсіз екенін көрсетеді. Қолдау көрсету құрылыстарының барлығы бастапқы жабдықтарымен толық сақталған күйде. Сило 1963 жылы пайдалануға берілді және 1984 жылы президент Рейганның 1981 жылы жарияланған қару жүйелерін жаңғырту бағдарламасы аясында "Титан II" зымырандарын қолдан тоқтату саясатының бөлігі ретінде деактивацияланды. Ел бойынша барлық операциялық "Титан II" силостары қиратылды, оның ішінде Канзас штатының Уичита қаласындағы Макконнелл әуе базасының маңындағы 18 нысан, Арканзас штатының Литтл-Рок әуе базасының жанындағы 17 нысан (бір қосымша нысан бұрынғы апат салдарынан немесе ядролық емес жарылыстан жөндеуге келмейтіндей зақымдалған) және Дэвис-Монтан әуе базасы мен Тусон маңындағы тағы 17 нысан, осы біреуін қоспағанда. Қазір ол Ұлттық тарихи ескерткіш.

Жүктеме және оқ-дәрі

Титан II – АҚШ пайдаланған ең ірі құрлықта орналасқан ядролық зымыран. Зымыранның 9 мегатонналық (9000 килотонналық) қуаты бар бір W53 жарылыс ұшымен жабдықталған. Ұшырылған кезде, Ұлттық басқару органының бұйрықтары үш алдын ала бағдарламаланған нысананың бірін анықтаған болар еді, олар қауіпсіздік мақсатында экипажға белгісіз болған. Қазір Титан зымыран мұражайы болып табылатын зымыран базасы (390-шы стратегиялық зымыран қанатының 571-7 кешені) жабылу кезінде "Екінші нысанаға" соққы беруге бағдарламаланған. Зымыранның компьютері үш нысананы сақтай алатын, ал таңдалған нысана Стратегиялық әуе қолбасшылығының бас штабымен анықталған. Таңдалған нысананы өзгерту үшін экипаж командирі ұшыру пультіндегі тиісті батырманы басса еді. Екінші нысана, ол бүгінге дейін құпия сақталып келеді, бірақ бұрынғы Кеңес Одағының шегінде деп есептелген, жер бетіндегі жарылыс ретінде белгіленген, бұл нысана совет зымыран базасы сияқты қоршалған нысан екенін көрсетеді. Нысаналар әуеден немесе жерден жарылысқа таңдалуы мүмкін, бірақ таңдау Стратегиялық әуе қолбасшылығымен жасалған.

Туристік жерлер

Титан зымыран мұражайы 1580 West Duval Mine Road, Sahuarita, I 19 тас жолында орналасқан. Мұражай алаңында келушілер орталығында сыйлық дүкені, шағын мұражай және сайт бойынша экскурсиялар ұйымдастырылған. Мұражайдың мақсаты – "Титан II" зымыранын "Қышқы соғыс" дәуірінің аясында көрсету. Ақылы экскурсияларға тапсырыс беруге болады, олар "Титан II" алаңының тарихы және бағдарламасы туралы білім береді, сондай-ақ кешеннің көптеген ерекшеліктерін жақыннан тамашалау мүмкіндігін ұсынады. Мұражайда отын сақтау контейнерлері мен оларға байланысты басқару машиналары, "Титан II" зымыранының қалпына келтірілген қозғалтқыштары және қайта кіру аппараты сияқты жәдігерлер бар. Жер астындағы экскурсиялар бақылау бөлмесін, кабельдік жолдарды (туннельдерді), шахта құрылысын, антенна мұнарасын және тағы да басқаларын қамтуы мүмкін. Қосымша ақпаратты мұражайдың веб-сайтынан алуға болады және брондау жасауға болады. Әйіне бірнеше рет ай сайын "жоғарыдан төменге" дейінгі кеңейтілген экскурсия ұйымдастырылады. Бұл экскурсияға дейін 5 сағат уақыт кетеді және максимум 6 адам қатыса алады. Алдын ала брондау міндетті. "Жоғарыдан төменге" экскурсиясы мүгедектерге қолайлы емес. 1996 жылғы "Жұлдыздар жолы: Бірінші байланыс" фильмінің бірнеше сахналары осы жерде түсірілді. Зымыран фильмдегі "Феникс" ғарыш кемесін ұшыру құралы ретінде бейнеленген, ол алғашқы варп прототипі болды.