Кіріспе
Католик шіркеуі басшысының инвиститурасы – Папаның инаугурациясы, Римдік ритуал бойынша тойланатын, бірақ Византиялық ритуал элементтері бар Римдік шіркеудің литургиялық қызметі. Папа Иоанн Павел I-нің инаугурациясынан бері, бұрынғы 820 жылдық (1143–1963) папалық тәж кигізу рәсімі енгізілмейді. Бұл салтанат 11 ғасырда тәж кигізу рәсімі түрінде қалыптасты. Папа Николай II (1059–1061) тұсында басталып, 1963 жылға дейін папалық инаугурация кезінде қолданылатын басқа да рәсімдермен бірге, папаның инаугурациялық рәсімінің бір бөлігі болды. Папа Павел VI, соңғы тәж кигізілген немесе паптық тиара қолданған папа, Екінші Ватикан соборының екінші сессиясының соңындағы рәсімде тиарасын қолданудан бас тартты. Ватиканда жиырмадан астам тиара сақталады. Павел VI-ның тиарасы Вашингтондағы Пәк Тұжырымның Ұлттық Киелі Орындағы базиликасының криптінде орналасқан. Кішкентай тиара әр жыл сайын Киелі Петірдің мүсініне оның қасиетті күнінде символдық түрде тәж кигізу үшін қолданылады. Папа Иоанн Павел I сегіз ғасырдан астам уақыттан бері тәж кигізусіз қызметін бастаған алғашқы папа болды.
Papal inauguration is a liturgical service of the Catholic Church within Mass celebrated in the Roman Rite but with elements of Byzantine Rite for the ecclesiastical investiture of a pope. Since the inauguration of Pope John Paul I, it has not included the 820 year old (1143–1963) papal coronation ceremony. It was in the 11th century that the inauguration took the form of a coronation. Along with other ceremonies used at papal inaugurations, a coronation became part of a pope's inauguration ritual from the time of Pope Nicholas II (1059–1061) until 1963. Pope Paul VI, the last pope to be crowned or to use a papal tiara, abandoned the use of his tiara in a ceremony at the end of the second period of the Second Vatican Council. Over twenty tiaras are held in the Vatican. That of Paul VI is in the crypt of the Basilica of the National Shrine of the Immaculate Conception in Washington, D. C.
A small one is still used to symbolically crown a statue of Saint Peter on his saint's day every year. The first pope for over eight centuries to inaugurate his pontificate without a coronation was Pope John Paul I.
Тақ таққа отырғызудан бас тарту
Папа Павел VI, папалық тиараны кимейтін немесе пайдаланатын соңғы папа, Екінші Ватикандық Кеңестің екінші сессиясының соңында тиарасын қолданудан бас тарды және оны сатудан түскен ақшаны қайырымдылыққа беретінін жариялады; оны АҚШ-тағы католиктер сатып алды және қазір Вашингтондағы Пәк Концепция Ұлттық Киелі Орын Базиликасында сақталады. Павел VI тиара кимеуге шешім қабылдаса да, оның 1975 жылғы апостолдық конституциясы *Romano Pontifici Eligendo* өзінің ізбасарлары үшін «таждыру» рәсімін қарастыра берді. Алайда, 1978 жылдың тамызында өткен конклавта сайланған Иоанн Павел I қарапайым рәсімді қалап, Паптық рәсімдер шебері Виргилио Ноэге қолданылған инаугурация рәсімін жасауды тапсырды. «Инаугурациялық мисса» аясында өткен рәсімнің ең маңызды бөлігі – жаңа папаның иығына паллийді жабу және кардиналдардың адалдық сертін қабылдау болды. Оның ізбасары Иоанн Павел II де бұрынғы папасы енгізген өзгерістерді сақтап, оған қосымшалар жасады. Инаугурациялық мисса Иоанн Павел I-нің кезіндегідей кешкі емес, таңертең өткізілді. Папалық тиарамен таждыруға сілтеме жасап, Иоанн Павел II: «Бұл паптардың уақытша билігінің символы деп дұрыс емес есептелетін рәсім мен затқа қайта оралудың уақтысы емес», – деді. 1996 жылғы *Universi Dominici Gregis* апостолдық конституциясында Иоанн Павел II «паптық қызметтің салтанатты инаугурациясы» рәсімін өткізу керектігін белгіледі, бірақ оның формасын нақтыламады, оны әр папаның шешуіне қалдырды.
Though Paul VI decided not to wear a tiara, his 1975 apostolic constitution Romano Pontifici Eligendo continued to envisage a "coronation" ceremony for his successors. However, Pope John Paul I, elected in the August 1978 conclave, wanted a simpler ceremony, and commissioned Virgilio Noè, the Papal Master of Ceremonies, to design the inauguration ceremony that was used. Taking place in the context of a "Mass of Inauguration", the high point of the ceremony was the placing of the pallium on the new pope's shoulders, and the receiving of the obedience of the cardinals. His successor, Pope John Paul II, followed suit, maintaining the changes made by his predecessor, though with additions. The Mass of inauguration was celebrated, not in the evening, as for John Paul I, but in the morning. Referring in his inauguration homily to coronation with the papal tiara, John Paul II said: "This is not the time to return to a ceremony and an object considered, wrongly, to be a symbol of the temporal power of the Popes." In his 1996 apostolic constitution Universi Dominici Gregis, John Paul II laid down that a "solemn ceremony of the inauguration of a pontificate" should take place, but did not specify its form, which he left to each pope to decide.
Заманауи ашылу рәсімі
Қазіргі уақытта төрт папа таққа отыру рәсімін тәж киюсіз өткізді: Иоанн Павел I, Иоанн Павел II (екеуі де 1978 жылы), Бенедикт XVI (2005) және Франциск (2013). Қазіргі заманғы папалық инаугурация, Иоанн Павел I үшін қолданылған үлгіден дамыған, Месса кезінде (әдетте Киелі Петір алаңында) өтеді және жаңадан сайланған папаға ең жоғары кардинал-диаконның паллийді, папаның жалпыға бірдей билігінің символын, ресми түрде табын етуін қамтиды. Рим папасы Бенедикт XVI бұл өзгерістерді сақтап қана қоймай, төменде түсіндірілгендей, бұрынғы құрмет көрсету рәсімін де қысқартты. Бұл рәсімде әрбір кардинал жеке-жеке жаңа папаға «құрмет және бағыну актісін» қайталайтын, конклавта жаңа сайланған папаға берген антты еске түсіретін. Рәсімде кейбір дәстүрлі католиктердің дәлелсіз айтуынша, Иоанн Павел I-ден бұрын папалар берген деген Папа антты беру жоқ. Олар оның болмауына сын қояды, ал кейбір седевакантист топтары осы анттың және символдық тиараның жоқтығына байланысты қазіргі паптардың заңдылығын мойындамайды.
Бенедикт XVI-ның инаугурациясы
Папа Бенедикт XVI 2005 жылғы 19 сәуірде сайланғаннан кейін, 2005 жылғы 24 сәуірде өзінің инаугурациясын тойлады. Бұған дейін, 2005 жылғы 20 сәуірде, сайланған күнінен кейін папалық инаугурация үшін жаңа процедуралар бекітілген болатын. Салтанатты рәсім папа мен кардиналдардың Әулие Петірдің қабіріне, Әулие Петір базиликасының жоғары алтарының астында бас иіп, оған құрмет көрсетуімен және дұғаларын сұрауымен басталды. Католик догмасына сәйкес, папалар – Римдегі шіркеудің алғашқы басшысы Әулие Петірдің мұрагерлері. Папа Бенедикт: «Мен Апостол келген жерден келіп отырмын», – деді. Папа мен кардиналдар жаңа папаға көмек сұрап, «Laudes Regiæ» әні орындалғанда, процессиямен Әулие Петір алаңындағы инаугурациялық миссаға қатысты.
Палиум мен Балықшының сақинасын алу
Папа паллий мен Балықшының сақинасын алды. Кардинал Хорхе Медина, кардинал протодиакон, Папаға паллийді ресми түрде табыс етті. Қолданылған паллий бұрынғы Папалардың паллийінен өзгеше болды: ол ежелгі омофорионға (Шығыс епископтары осы күнгейін қолданып келеді) дерлік толық ұқсас ерте нұсқа; стандартты архиепископтық паллийден кеңірек, бірақ қазіргі омофориондай кең емес; ұзындығы 2,4 метр, қара жібек ұштары бар жүннен тігілген. Онда архиепископтардың паллийіне орнатылатын қара түсті алты крест орнына бес қызыл жібек крест болды. Папа Бенедикт өзінің паптығы кезеңінде өзінің тікелей ізашарларына ұқсас паллийді қолданды, бірақ одан ұзынырақ, кеңірек тілімімен және алты қызыл крестпен. Паллий табыс етілгеннен кейін және Балықшының сақинасы ұсынылмас бұрын, кардинал Стивен Ким Сухван, ең жоғары дәрежедегі кардинал діни қызметкер ретінде, жаңа Папа үшін ресми дұға оқыды.
Салтанатты рәсімнен кейін
Ассадан кейін, Папа Бенедикт Киелі Петір базиликасының ішінде, бас құрбандық алтарының алдында өзінің инаугурациясына келген түрлі делегацияларды қарсы алды. Келесі күндері ол Римнің басқа да маңызды базиликаларын аралады. 2005 жылғы 25 сәуірде, Киелі Петірде инаугурацияланғаннан кейін бір күн өткен соң, ол Рим шіркеуінің екінші негізін қалаушысына құрмет көрсетіп, Сан-Паоло-фуори-ле-Мура базиликасына барды. 7 мамырда ол Қасиетті Иоанн Латеран архибазиликасын қабылдады – өзінің кафедралық шіркеуін. Кейін сол күні кешке ол Санта-Мария-Маджоре базиликасында Марияның "Salus Populi Romani" иконасына құрмет көрсетті.
Францисктің инаугурациясы
Папа Франциск өзінің папалық инаугурациясын 2013 жылдың 19 наурызында, 13 наурызда сайланғаннан кейін, Қасиетті Жозефтің мерекесінде атап өтті. Ол епископ болған кезден бері қолданып жүрген митрасын киді. Оның шапқасы митраға үйлесімді болды. Ол Бенедикт XVI қолданған пасторлық таяқты пайдаланды. Папа Франциск әндер мен діни рәсімдерді қарапайым етіп өткізді. Кардинал Тимоти Доланның сөзіне қарағанда, оның діни рәсімдерді өзі шырқамауының себебі – оның бір ғана өкпесінің болуы. Франциск алдымен Санкт-Петер базиликасындағы апостол Петрдің қабіріне түсті, онда Шығыс Католик шіркеулерінің патриархтары мен бас архиепископтарымен бірге дұға жасады. Содан кейін паллий және Балықшы сақинасы екі дияконмен қабірден көтеріліп, процессияда әкелінді. Кардиналдар коллегиясының деканы Анджело Содано оған алтынмен жалатылған күмістен жасалған Балықшы сақинасын табыс етті, бұл оның алдыңғыларының алтын сақиналарынан ерекшеленді. Алты кардинал, әр дәрежеден екеуінен, Кардиналдар коллегиясының атынан Папа Франциске адалдықтарын білдірді. Алты кардинал: Джованни Баттиста Ре және Тарцизио Бертоне кардинал-епископтарды, Жоахим Мейснер мен Жозеф Томко кардинал-пресвитерлерді, ал Ренато Рафаэле Мартино мен Франческо Марчисано кардинал-диякондарды ұсынды.
Литургиялық кітап
Папа Иоанн Павел I және Иоанн Павел II понтификаттарының салтанатты түрде басталуында арнайы рәсімдер қолданылды. 2005 жылғы 20 сәуірде Папа Бенедикт XVI Жохан Павел II басшылығымен Жоғарғы Паптың діни тойлаулар кеңсесі дайындаған тұрақты рәсімді бекітті. Бұл шіркеудің ресми діни кітабы ретінде Ordo Rituum pro Ministerii Petrini Initio Romae Episcopi (Рим епискобының Петр қызметін бастауына арналған рәсімдер реті) деген атпен жарияланды. Папаның салтанатты рәсімдер шебері, архиепископ Пьеро Марини, оны Екінші Ватикан соборынан кейін папалық діни рәсімдерге енгізілген діни реформалардың бір бөлігі деп сипаттады. Ordo тек салтанатты түрде басталу миссасының ғана емес, сонымен қатар Рим епискобының тақтысы – Римнің кафедралық соборы және католик шіркеуінің бас базиликасы болып табылатын Латеран базиликасындағы таққа отыру миссасының рәсімін де қамтиды. Бұл базилика Петер соборынан да жоғары тұр. Папалар әдетте понтификаттың салтанатты түрде басталуынан кейін бірнеше күн ішінде Латеран базиликасын иеленеді. Қызметтен кетуіне аз уақыт қалғанда, Папа Бенедикт XVI бірқатар өзгерістер енгізді: қасиеттілік жоқ рәсімдер мисса кезінде емес, миссадан бұрын немесе миссасыз өтеді; әрбір кардиналдың жеке құрмет көрсетуі қайта жаңартылды; музыканы таңдау мүмкіндігі кеңейтілді; және Сен-Поль-за-Мюрами және Санта-Мария-Маджоре базиликаларын иелену мерзімі салтанатты түрде басталудан кейінгі екі немесе үш аптамен шектелмейді.