Кіріспе

Йозеф Ричард Фрингс (6 ақпан 1887 – 17 желтоқсан 1978) – католик шіркеуінің неміс кардиналы. Ол 1942 жылдан 1969 жылға дейін Кельн архиепископы болып қызмет етті. Нацизмге қарсы католиктердің қарсылығындағы маңызды тұлға саналған ол 1946 жылы Папа Пий XII-нің қаулысымен кардинал дәрежесіне көтерілді.

Ерте өмір және діни қызметке тағайындалуы

Фрингс Нойс қаласында тоқу өнеркәсібімен және өндіріспен айналысқан Генрих пен Мария (құрметті аты Сельс) Фрингстің сегіз баласының ағасы болып дүниеге келді. 1887 жылдың 10 тамызында крещениеден өтті. 1905 жылдан кейін Мюнхен, Инсбрук, Фрайбург және Бонн қалаларында католик теологиясын оқыды. 1910 жылдың 10 тамызында дін қызметкеріне бекітілді. Алғашқыда 1913 жылға дейін Кёльн Zollstock-та капеллан болып жұмыс істеді, содан кейін 1915 жылға дейін Римге білім алу сапарымен барды. 1916 жылы Фрайбургте теология ғылымының докторы дәрежесін алды. 1915-1922 жылдары Кёльн Фюлингенде пастор болып қызмет етті. Содан кейін 1922-1924 жылдары Нойс қаласындағы жетімдер үйінің директоры болды. 1937 жылға дейін Кёльн Браунсфельдте пасторлық қызмет атқарды. Сосын Бенсбергтегі архиепископ семинариясын басқарды. Лени Рифенштальдың автобиографиясында айтуынша, Фрингс Ватиканнан католиктік фильм түсіруді тапсыру үшін оған жүгінген. Шіркеу оның "Көк жарық" фильміне, әсіресе оның мистикалық элементтеріне әсерленген. Бірақ Рифеншталь кейін Адольф Гитлерге де ұсынған себеппен (сәтті болмаған) осы ұсыныстан бас тартты: ол фильм түсіруге тапсырыс қабылдамайды.

Кёльн архиепискобы

1942 жылғы 1 мамырда ол күтпеген оқиғамен Кельн архиепискобы болып тағайындалды, және 1969 жылы отставкаға шыққанға дейін осы лауазымды атқарды. Фрингс епископтық киелену рәсімін Германиядағы Апостольдық нунций архиепископ Чезаре Орсенигодан Кельн соборында алды. Ұлттық-социалистік режим неміс баспасөзіне киелену рәсімдерін жариялауға тыйым салған еді; сондықтан Кельн тұрғындары жаңалықты бір-біріне жеткізу үшін шағын жеке жарнамалар жариялай бастады. Дегенмен, халықаралық баспасөзге осы туралы хабарлауға рұқсат берілді. Фрингс еврейлерді қудалауды "himmelschreiendes Unrecht" (аспанға шақыратын әділетсіздік) деп сипаттады. Оның халыққа танымал болуы оны бірнеше рет жазалаудан сақтап қалды. Бірақ Гестапо, ішінде дін қызметкерлері бар бірнеше құпия хабаршылардың көмегімен, оны тығыз бақылауда ұстады. Фрингстің киеленуі католиктердің өздерін-өздері бекітуінің көрсеткіші болды. Ол өз уағыздарында қуғынға ұшыраған халықтарды қолдап, мемлекеттік репрессияға қарсы сөйледі. 1944 жылғы наурыз айында Фрингс негізсіз тұтқындауларға, нәсілдік қуғынға және мәжбүрлі ажырасуға шабуыл жасады. Сол күзде ол Кельн және айналасындағы еврейлерді депортациялауға қарсы Гестапоға наразылық білдірді. 1943 жылы неміс епископтары еврейлерге қатысты білгендері туралы Гитлермен тікелей және бірлесіп қақтығысу мәселесін талқылады. Фрингс өзінің епархиясына басқалардың өмірге құқығын бұзуға қарсы ескерту жолдаған пасторлық хат жазды, тіпті "біздің қанымыздан емес" және соғыс уақытында да, және уағыздарында "ешкімнің мүлкін немесе бейкүнә адамның өмірін оның шетелдік нәсілге жататындығы үшін алуға құқығы жоқ" деді.

Кардинал

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гитлер мен нацизмге қарсы күрескен Фрингс соғыстан кейін неміс епископтары конференциясының төрағасы болып тағайындалды және кардинал атағын алды. Римнің талап еткен дін қызметкерлерінің бейтараптығына қарамастан, ол Христиан-демократиялық одаққа (ХДС) қосылды. Бұл қадам Рейн аймағындағы көптеген католиктерге (соның ішінде дін қызметкерлеріне) үлгі болды, олар бұрын конфессияаралық партияға сынды көзбен қараған және Орталық партияның орнына ХДС-ты қолдауға көшті. Фрингс Римнің қысымына көніп, бірнеше айдан кейін ХДС-тан шықса да, оның ашық қолдауы Католик Орталық партиясының ығысуына және бірте-бірте әлсіреуіне себеп болды деп есептеледі. Германияның әскери оккупациясы кезінде Фрингс нацистік соғыс қылмыскерлерін қорғауға белсенді түрде араласты. Ол соғыс қылмыстарына қатысты сот процестеріне, әсіресе Дахау процесіне қарсы наразылық білдірді, оларды жеңімпаздардың әділдігі деп есептеді. Әскери губернатор Люциус Д. Клейге жолдаған хатында ол Ландсберг түрмесінде АҚШ әскери билігі тарапынан атқарылған кейбір сотталған соғыс қылмыскерлерінің кінәсіз екенін мәлімдеді. Фрингс фельдмаршал Вильгельм Лист және Крупптар сияқты бірнеше соғыс қылмыскерлерінің жақтаушысы болды. Жалпы, Фрингс "қылмыскерлерді әділетке тарту идеясының өзіне қатысты қарсы болды" делінеді. Оның епископтық ұраны – "Pro hominibus constitutus", латын тілінде "Адамдар үшін тағайындалған" деген мағынаны білдіреді. 1946 жылғы 18 ақпандағы консисторияда Папа Пий XII Фрингсті Сан-Джованни а Порта-Латинаның кардинал-қасиетшісі болып тағайындады. 1945 жылдан 1965 жылға дейін ол неміс епископтары конференциясының төрағасы қызметін атқарды. 1948 жылы ол босқындар мәселесі бойынша "жоғарғы қорғаушы" болып тағайындалды. Фрингс Марияның Көкке Көтерілуі догматының ынталы жақтаушысы болды және оның жариялануына 1950 жылғы 1 қарашада қатысты. Папа Пий XII оның қатысуын және тиісті Апостольдық конституцияға қол қоюын – Munificentissimus Deus – бағалады. 1954 жылы кардинал Фрингс Кельн архиепископтығы мен Токио архиепископтығы арасында епархиялық құдалықты бастады, бұл Католик шіркеуіндегі алғашқы архиепископтық серіктестіктердің бірі болды. 1958 жылы ол "Мисереор" әлеуметтік көмек ұйымын құрды. 1961 жылы құрылған "Адвениат" көмек ұйымы да оның бастамасымен жұмыс істеді. Кардинал Фрингс – Кельн архиепископтарының арасында Кельннің құрметті азаматы атағын алған жалғыз адам, ол 1967 жылы болды. Сол жылы ол сонымен қатар өзінің туған қаласы Нойста құрметті азамат атанды. Қазіргі Кельн архиепископтарының резиденциясы орналасқан көше Кардинал Фрингс көшесі деп аталды.

Екінші Ватикан кеңесі

Екінші Ватикандық собордың алдында Фрингс Генуяда "Das Konzil auf dem Hintergrund der Zeitlage im Unterschied zum ersten vatikanischen Konzil" ("Қазіргі заман аясында бірінші Ватикандық собордан өзгешелігі") деген тақырыпта баяндама жасады. Кейіннен Папа Иоанн XXIII бұл баяндаманың мәтінін алған соң, Фрингсті Ватиканға қабылдауға шақырды. Кардинал Фрингс, Папаның өзінің баяндамасын ұнатқанына күмәнданып, кейіннен Эссен епископы болған доктор Хьюберт Лютеге, әзіл-қалжыңмен Кёльш диалектісінде: "Hängen se m'r doch ens dat ruude Mäntelsche üm, wer weiß ob et nit dat letzte Mohl is" ("Маған қызыл пальтоны қайтадан иығыма ораңыз, кім біледі, бұл соңғы рет болмас па?") деді. Бірақ Папа Фрингстің қолжазбасын оқығаннан кейін оны жылы күшті қарсы алды. Жақында бұл баяндаманы Фрингстің *peritus*-ы (теологиялық кеңесшісі), Джозеф Ратцингер, болашақ Папа Бенедикт XVI жазғаны анықталды. Фрингс Екінші Ватикандық соборға (1962–1965 жж.) қатысты және он прелат кеңесінің төрағалық кеңесінің мүшесі болды. Ол кеңестің ашылу сессиясының регламенті туралы ("бірінші жалпы жиналыстың") сөйлеген сөзінде, кеңес комиссияларын құру туралы шешім қабылдамас бұрын кеңес әкелерінің "бір-бірін тану" уақытын сұрады, сондай-ақ курия жасаған жоспарларды іске асыруды кейінге қалдырды. Көбінесе Ратцингер жазған, прелаттың тым консервативті және авторитарлық деп есептеген Киелі Офис туралы оның сөзі үлкен әсер етті және нәтижесінде оның Діни доктрина жөніндегі Конгрегация ретінде қайта ұйымдастырылуына әкелді.

Зейнеткерлік және өлім

1963 жылы Фрингс КВ-дегі К. Сент-В. Арминия Боннның құрметті филистері атанды және 1967 жылғы 3 мамырда А. В. Райнштейннің құрметті мүшесі болды – бұл католик студенттік бауырластық, католик неміс студенттік бірлестіктерінің Картель одағының мүшесі. 1969 жылы ол жасының қалыпты деңгейден асқандығына байланысты архиепископтығының басқаруынан қанағаттанды. Ол көру қабілетін бірте-бірте жоғалтып, ақырында толық соқыр болды. Фрингс 1978 жылы 91 жасында Кёльн қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Кельн соборындағы архиепископтық мазарда жерленді. Оның ізбасары Жозеф Хёффнер болды.

Мұра

1979 жылы 8 желтоқсанда 1964 жылы Фрингс құрған Бонндағы архиепископтық Беуэль гимназиясы Кардинал Фрингс гимназиясы деп аталды. 1996 жылы Фрингстің туған қаласы Нойс қаласында Кардинал Фрингс қоғамы құрылды. Қоғамның мақсаты – кардиналдың өмірі мен қызметін ғылыми тұрғыдан зерттеу және осы білімді кең жұртшылыққа тарату. 2000 жылы 12 тамызда Кардинал Фрингс қоғамының тапсырысымен Фрингс ескерткіші орнатылды. Оны шараның демеушісі, сол кездегі Кельн архиепискобы кардинал Йоахим Майснер ашты. 2006 жылдың 24 маусымында Дюссельдорф пен Нойс арасындағы Зюдбрюкке (оңтүстік көпір) Жозеф Кардинал Фрингс көпірі деп қайта аталды.

"фрингсен"

Кардинал Фрингс Кёльш тілінде "фрингсен" сөзімен мәңгілікке қалдырылды (етістік, сөзбе-сөз "Фрингске" деп аударылады), ол мұқтаждық тудырып, "тамақ ұрлау" және басқа да арзан тұтыну заттарын ұрлаудың синониміне айналды. Бұл сөз 1946 жылғы 31 желтоқсанда Кёльн-Риельдегі Санкт-Энгельберт шіркеуінде өткен Жаңа жылдық уағызына қатысты, онда ол көмір пойыздарын тонау және қатал қыстағы нашар жағдай туралы айтты: Біздің заманымызда әрбір адамның өмірін және денсаулығын сақтау үшін қажетті нәрсені алуға құқығы бар, егер ол оны басқа жолмен, жұмыс істеу немесе тілеу арқылы ала алмаса. Осыған орай, "фрингсен" термині Кёльн тұрғындары арасында қысқа азық-түлік пен отын алуды білдіреді. Алайда, кардинал Фрингс келесі сөйлемде осылайша тұтыну заттарын иеленген адамға, тауарды мүмкіндігінше тезірек қайтару немесе бастапқы иесіне өтеу төлеу міндетін жүктегенін көпшілік ұмытып кеткен: Бірақ менің ойымша, көп жағдайда бұл шамадан тыс кетіпті. Сонда бір ғана жол бар: заңсыз алынған нәрсені дереу қайтарыңдар, әйтпесе Құдай кешірім бермейді.