Кіріспе

R v Wholesale Travel Group Inc [1991] 3 S. C. R. 154, – "нағыз қылмыс" пен нормативтік құқық бұзушылықтар арасындағы шешімді айырманы қарастыратын Канада Жоғарғы Сотының маңызды ісі.

Өмірбаян

Wholesale Travel компаниясы «көтерме бағалармен» жарнамалаған демалыс пакеттерін сатты, бірақ шындығында олар көтерме бағалар емес еді. Компанияға Бәсекелестік туралы заңтың 36(1)(a) бабы [қазіргі 60(2) бабы] бойынша жалған немесе қате жарнама жасағаны үшін бес айып тағылды. Бұл айыптама – соттың дискрециясы бойынша айыппұл салуға және бес жылға бас бостандығынан айыруға немесе екеуіне де, немесе 25 000 доллар көлемінде айыппұл салуға және бір жылға бас бостандығынан айыруға немесе екеуіне де алып келетін аралас қылмыс еді. Сотта судья 36 және 37.3 баптары, тиісті ұқыптылықпен қорғануға мүмкіндік беретін баптар, Канадалық құқықтар мен бостандықтар Хартиясының 7 және 11(d) баптарын бұзады деген шешім шығарды. Прокуратураның шағымы қабылданды және іс қайта қарауға жіберілді. Апелляциялық сот Онтарио провинциясының шешімін қолдады, яғни іс сотқа қайтарылды. Айыпталушы Канаданың Жоғарғы Сотына жүгінді, бірақ алғашқы апелляциясы қабылданбады, екінші апелляциясы қабылданды. Сот алдындағы мәселе – Бәсекелестік туралы заңның 37.3(2) бабы Хартияның 7 бабын (адамның «қауіпсіздігін» қорғайтын) бұза ма екені болды.

Қаулы

Сот бір ауыздан (R v Sault Ste Marie (City of) ісін қараңыз) mens rea қажет емес қылмыстар, яғни регламенттік құқық бұзушылықтар Хартияның 7-бабын бұзбайды, егер дәлелдердің басымдығымен көрсетілген тиісті сақтықпен қорғану мүмкіндігі (37.3(2)(a) және (b) тармақтары) болса. Бірақ 37.3(2)(c) және (d) тармақтарындағы "уақытында қайтару" ережелері 7-бапты бұзады және 1-бап бойынша құтқарыла алмайды деп шешті. Алайда, 37.3(2) тармағында айыпталушыға жауапкершілікті ауыстыру конституциялық па, жоқ па деген мәселеде сот екіге бөлінді. Көпшілік (Ламер, ЛаФорест, Сопинка, Гонтиер, Маклачлин, Стивенсон және Якобуччи) кері жауапкершілік Хартияның 11(d) бабын бұзады деп тапты. Бірақ жетіден тек төртеуі оны 1-бап бойынша құтқаруға болмайды деді. Қалған екі судья (L'Heureux Dube және Cory) жауапкершілікті ауыстыру 11(d) бабын бұзбайды деп тапқандықтан, кері жауапкершіліктің конституциялық негізділігін қолдағандар 5-ке 4 есебен көпшілікке ие болды.

Комментарий

Wholesale Travel Group Inc. компаниясының адвокатын Ян Бинни басқарғанын ескеріңіз, ол бірнеше жылдан кейін Жоғарғы Сотқа тағайындалған болатын.