Кіріспе

1934 жылғы неміс орта танкі

Неміс Panzerkampfwagen Neubaufahrzeug ("жаңа құрылыс көлігі" – жасырын атау), қысқартылып PzKpfw Nb. Fz, танк прототиптерінің сериясы Адольф Гитлер билікке келгеннен кейін Вермахт үшін орта танкті жасауға жасалған алғашқы тырабы болды. Көп мұнаралы, ауыр және баяу болғандықтан, олар сәтті деп есептелмеді, нәтижесінде тек бесеуі ғана өндірілді. Олар негізінен үгіт және оқу мақсатында қолданылды, алайда үшеуі 1940 жылы Норвегия шайқасына қатысты. Неубауфайрзеуге танктерінің суреттері одақтас тыңшыларын жаңылыстыру үшін әртүрлі мұнара түрлерімен және бағыттарымен көрсетілді; американдық және кеңестік агенттер немістердің екі жаңа ауыр танк – Panzer V және VI – бар екенін жеке-жеке хабарлады. Шындығында, бұл танктер Panzer V Panther және Panzer VI Tiger танктерінен мүлдем өзгеше болды.

Даму

Neubaufahrzeug құралының жасалуы 1932 жылы Wa Prüf 6 компаниясы “mittlere Traktor” деп аталатын 15 тонналық жаңа танк үшін жобалау талаптарын белгілегеннен кейін басталды. Ол бұрынғы Großtraktorмен тығыз байланысты болды, көптеген компоненттерін, соның ішінде қозғалтқыш пен беріліс қорабын пайдаланды. Алғашқыда Krupp және Rheinmetall компанияларынан ұсыныстар сұралды, бірақ Großtraktor прототиптерінің сынақтары аяқталғаннан кейін, Rheinmetall көлігі басқалардан жақсырақ болғандықтан, Krupp компаниясына тек мұнараны жобалауға келісімшарт берілді, ал Rheinmetall компаниясы шасси мен мұнараны жобалауды жүзеге асыруға міндеттелді. Rheinmetall мұнарасының пішіні дөңгелек болды және 7,5 см-лік зеңбірек үстінде 3,7 см-лік зеңбірекпен қаруланды, ал Krupp мұнарасы тікбұрыштырақ болды және 3,7 см-лік зеңбірек 7,5 см-лік зеңбірек қасында орнатылды. Екі мұнарада да танктің алдыңғы және артқы бөліктерінде орналасқан екі қосалқы мұнарамен бірге MG 34 автоматтары қолданылды. Neubaufahrzeug 1933 жылы бірнеше рет атауын өзгертті, оның ішінде “Groß Traktor Nachbau”, “Mittlerer Traktor Neubau” және “Neubau Fahrzeug”, ал 1940 жылдың сәуір айында “Neubau Panzerkampfwagen IV” деп аталды. Neubaufahrzeug ресми түрде Panzerkampfwagen V немесе VI деп аталған емес. 1934 жылы Rheinmetall компаниясы екі сынақтан өткізілетін танк жасады. Бірінші прототип Rheinmetall-дің мұнара дизайнын, ал екінші прототип Krupp-тің мұнара дизайнын пайдаланды, ол 1935 жылы орнатылды. 1936 жылы тағы үш танк салынды, олардың барлығы Krupp мұнара дизайнымен жабдықталды. Қосалқы мұнаралар үшінші мердігермен қайта жобаланды. Neubaufahrzeug Германияның дамып келе жатқан бронетанкілік күштерінде орта танк рөлін атқаруға арналған, бірақ алдыңғы жетегі мен авиациялық қозғалтқышының көптеген мәселелеріне байланысты бұл рөлге сай келмеді. Бірақ барлық кемшіліктеріне қарамастан, Neubaufahrzeug танкты жобалаудағы жаңа көзқарастарды ұсынды, бұл келесі неміс орта танк жобасы үшін, Panzer IV болып қызмет ететін Begleitwagen (“ілесуші көлік”) үшін өте құнды болды.

Қызмет тарихы

Бұл танктер ешқашан өндіріске енгізілмесе де, олар нацистік Германияның үгіт құралы болды, мысалы, 1939 жылы Берлиндегі Халықаралық автомобиль көрмесінде көрсетілді. Бұл үгіт-насихаттық рөл Норвегияға неміс шабуылымен кеңейтілді, сол кезде Норвегияға шабуыл жасауды қолдау үшін Panzer Abteilung z. b. V. 40 (40-шы арнайы мақсаттағы танк батальоны) құрылды және үш Neubaufahrzeuge сол бөлімге бекітілді. Бір машина Kampfgruppe Fischer тобына тағайындалды, ол Østerdalen аңғары арқылы солтүстікке қарай жылжыды, ал қалған екеуі Kampfgruppe Pellengahr тобына Gudbrand аңғарынан жоғары қарай жылжыды. Kampfgruppe Fischer тобына тағайындалған машина Лиллехаммерге бара жатқанда механикалық ақауларға байланысты тоқтап қалды, ал Kampfgruppe Pellengahr тобына тағайындалған екі машинаның бірі Лиллехаммердің солтүстігінде де механикалық ақауларға тап болды. Тек бір танк ғана майданға жетті; ол бірден әрекетке кірісіп, Panzer Abteilung z. b. V. 40 батальонының басқа бөлімдерімен бірге Гудбранд аңғарына қарай жылжыды. Neubaufahrzeuge алғаш рет 22 сәуірде Гудбранд аңғарының оңтүстік жағындағы Балберг төбесінің маңында, Лиллехаммерден солтүстікке қарай 7 км жерде британдық және норвегиялық бекіністеріне қарсы шайқасқа қатысты. Британдық экспедициялық корпусы 0,55 дюймдік калибрлі Boys танкіге қарсы мылтықтарымен қаруланған, олар Neubaufahrzeug-тің бронясын оңай тесіп өтті. Оннан астам оқ тигеннен кейін, соның ішінде бір оқ экипаж мүшесін өлтірді, танк кері шегінді және экипаж одан әрі жылжуға тартынды. Басқа неміс бөлімдері ағылшын әскерлерін арашалап, кері шегінуге мәжбүр етті. Норвегия кампаниясынан кейін танктердің тағдыры белгісіз, бірақ олардың ешқайсысы соғыстан аман қалған жоқ. 1941 жылы аман қалған машиналарын жоюға бұйрық берілді, және британдықтар 1945 жылы қолға түскен құжаттарға сәйкес, бұл 1942 жылы орындалды. Машиналардың қандай уақытта жойылғаны белгісіз, бірақ Sturer Emil прототиптерінің құрылысы сол кезде басталған деп есептеледі. Заманауи неміс деректеріне сәйкес, үш NbFz 1-ші танк армиясына қосылды және 1941 жылдың маусым айында қазіргі Украинада советтік БТ-7 танктерімен шайқаста жойылды. Соңғы сақталған Neubaufahrzeug 1944 жылдың соңында оқу бөлімінде Volkssturm-ға Panzerschreck (Raketenpanzerbüchse 54) және басқа да танкіге қарсы қаруларды пайдалануды үйрету үшін нысана ретінде қолданылды. Бұл танктерден қалған жалғыз нәрсе – Норвегиядағы Квам қаласындағы Gudbrandsdal Krigsminnesamling (Гудбранд аңғарының соғыс ескерткіш жинағы) сақталатын шанақ бөліктерінің аз ғана саны.