Кіріспе

1572-1595 жылдар аралығында Константинопольдің рухани басшысы болған Еремия II Транос (Ἰερεμίας Τρανός; шамамен 1536 – 4 қыркүйек 1595) 1572 мен 1595 жылдар аралығында үш рет Константинопольдің рухани басшысы болды.

Өмір

Еремиас Транос Анхиалоста беделді грек отбасында дүниеге келген. Туған күні нақты белгісіз, бірақ көптеген ғалымдар 1530 жылды, ал кейбіреулері 1536 жылды айтады. Ол заманының ең жақсы грек ұстаздаларынан білім алып, жас кезінде монах болды. Бай Михаил Кантакузеннің қолдауымен шамамен 1568 жылы Лариса епископы болып тағайындалды. Кантакузен Патриарх Метрофан III-ті қызметтен шеттетуге ұмтылғанда, Еремиас, Кантакузеннің қолдауымен, 5 мамыр 1572 жылы алғаш рет Патриарх болып сайланды. Еремиас ең алдымен шіркеу реформасымен айналысты және симонияны жою мақсатымен синод шақырды. Сондай-ақ, ол сол кездегі Паммакаристос шіркеуі болған кафедралық соборын қайта жаңартылды. Осы тұста Еремиас лютерандармен алғашқы байланыстар жасады, бірақ келісімге келе алмады. 1578 жылдың 3 наурызында оның қамқоршысы Кантакузен өлімге кесілді, соның салдарынан Еремиас позициясы әлсіреп қалды. 1579 жылдың 23 (немесе 29) қарашасында Еремиас қызметтен алынып, анафемаға ұшыратылды, ал оның қарсыласы Метрофан III Патриарх тағына қайта оралды. Метрофан III 1580 жылдың тамызында қайтыс болды, ал Еремиас екінші рет таққа отырды, шамамен 13 тамызда. 1580 жылдан 1583 жылға дейін Грекияда Григориан күнтізбесін енгізу мәселесі бойынша Еремиас пен Папаның елшілері арасында келіссөздер жүргізілді. Рим оң нәтижеге үміттенді, бірақ Еремиас соңғы сәтте қарсылық танытты. 1584 жылы Еремиас Папа Григорий XIII-ке Әулие Иоанн Златоуст және Әулие Андрей Криттің қасиетті қалдықтарын сыйға берді. 1583 және 1584 жылдардың қысында Еремиасқа қарсы грек епископтарының, оның ішінде Кесариялық Пахомий мен Филиппуполистік Теолепт басқарған қастандық жасалды. Олар оны Осман империясына қарсы грек көтерілісін қолдады, мұсылманды крещениеледі және Папамен жасырын хат алмасты деп айыптады. Еремиас тұтқындалып, ұрып-сапаланды, содан кейін үш сот өтті: бірінші айыптама негіссіз болды, бірақ соңғысы 1584 жылдың 22 ақпанында оның қызметтен алынуына және Родосқа жер аударылуына әкелді. Француз елшісінің көмегімен 1586 жылы Еремиас Родостан босатылып, Польша-Литва одағы (соның ішінде Украина) және Ресей патшалығы арқылы қаржы жинау мақсатымен саяхатқа шықты. Саяхаты барысында ол 1588 жылдың 11 шілдесінде Мәскеуге келді, ал Борис Годуновпен (Ресейдің патшасы Федор I-нің регенті) келіссөздер жүргізгеннен кейін 1589 жылдың 26 қаңтарында Иов Мәскеулік Мәскеу және Бүкіл Ресейдің бірінші Патриархы болып тағайындалды. Патриарх Еремиас II орыс православие шіркеуін мойындады. Константинопольге қайтып келе жатқанда Еремиас Киев митрополитін қызметтен шеттетуге және оның орнына Михаил Рохозаны тағайындап, киелілік берді. Сонымен қатар, 1584 жылдан кейін Еремиас тағы екі патриархты, яғни 1586 жылдың мамыр айында қызметтен алынған Пахомий II және Теолепт II-ні қызметтен шеттетуге қатысты. Шіркеуді Еремиас жақтасы, диякон Никифор (1596 жылы қайтыс болған) және он күн бойы диякон Дионисий Философ (кейіннен Лариса митрополиті) басқарды. 1587 жылдың сәуір айында Еремиас ресми түрде Патриарх болып сайланды, бірақ сапарда болғандықтан шіркеуді диякон Никифор басқара берді. 1589 жылдың 4 шілдесінде Сұлтан Еремиасты Константинополь Патриархы етіп үшінші рет ресми түрде тағайындады. Еремиас 1589 жылы Молдавияда Константинопольге (қазіргі Стамбул) қайтып бара жатқанда ғана патриарх болып сайланғаны туралы хабардар болды. 1593 жылдың 12 ақпанында Константинопольде өткен синод Мәскеу Патриархатының автокефалиясын бекітті. Еремиас қайтыс болған күні нақты белгісіз, бірақ ол 1595 жылдың қыркүйек және желтоқсан айлары арасында Константинопольде қайтыс болды.

Грек Аугсбургтік конфессиясы

1576 - 1581 жылдары ол православие мен протестанттар арасындағы алғашқы маңызды теологиялық пікірсайыстарды жүргізді. 1575 жылғы 24 мамырда Тюбингеннен келген лютерандықтар Якоб Андреае мен Мартин Крузиус Патриархқа Аугсбургтік Исповедание аудармасын ұсынды. Еремия II Шығыс православие шіркеуінің реформаға мұқтаждығы жоқ екенін көрсететін үш «Жауап» жазды. Лютерандықтар алғашқы екі хатқа жауап берді, бірақ үшінші хат тараптардың арасындағы келіспеушілікке соқтырды. Бұл пікірсайыстардың маңызы – православие және Реформация шіркеулерінің бір-біріне қатысты ұстанымдарын алғаш рет нақты және анық көрсету болды.