Кіріспе
The Masque of Mandragora) - британдық ғылыми фантастикалық телесериал Doctor Who-дың 14-ші маусымының бірінші сериясы, ол алғаш рет 4-25 қыркүйек аралығында BBC1 телеарнасында апта сайын төрт бөлімге бөлініп көрсетілді. Сериалдың оқиғасы 15-ші ғасырдың соңында Сан-Мартино деген ойдан шығарылған еуропалық герцогтікте өтеді. Сериалда астролог Иероним (Норман Джонс) Жерді билеу үшін Мандрагора спиралі деп аталатын бір интеллекттің күшін шақыруға тырысады.
Сюжет
Доктор Саре ТАРДИС-тің ішкі бөлігін көрсетеді, сонда олар қосалқы консоль бөлмесіне келеді. Экранды іске қосқанда Доктор уақыт ағынындағы тірі энергияның айналып жатқанын көреді – Мандрагора спиралі, ол оларды өзіне тарта бастайды. Геликстегі интеллект оларды психикалық түрде шабуылдайды, өйткені Доктор TARDIS-ті одан өтуге тырысады. Кеме спиральге кіреді, Доктор мен Сара TARDIS-тің артына тығылып, жарқыраған энергияның бір бөлігі ұшып өтеді. Олар TARDIS-те қашып кетеді, бірақ бұл фрагменттің өздерімен бірге келгенін білмейді. 15 ғасырдағы Италиядағы Сан-Мартинода шаруалар көтерілісі граф Федерико мен капитан Россини бастаған оның әскерлерімен қатыгездықпен басып жанылады. Сарайда Федериконың інісі, Сан-Мартино герцогі, өліп жатыр, оның ұлы Джулиано мен Джулианоның серігі Марко оның басында тұр. Герцогтың өлімі сарай астрологы Иерониммен болжаған, бірақ ғылымға сенетін Джулиано мұндай шарлаттандыққа сенбейді. Шындығында, Иероним Федерико үшін жұмыс істейді, ал герцогтың өлімін болжауға гороскоптың көмегімен у қолданылды. Иероним графқа өзінің күші күшейіп бара жатқанын сезінетінін айтады, бірақ Федерико астрологтан Джулианоның өлімін болжауын қалайды, ал қалғанын өзі шешеді. TARDIS Сан-Мартиноның жанында пайда болады, Доктор мен Сара шыққанда энергия фрагменті TARDIS-тен ұшып шығады. Сара адасып, капюшон киген адамдар тобы ұрлап кетеді. Доктор оны құтқаруға тырысады, бірақ оны құлатып алады, ал оянғаннан кейін энергия фрагментінің шаруаны өлтіріп жатқанын көреді. Сараны іздеп жүріп, Доктор графтың адамдарымен кездесіп, тұтқындалады. Сотта Доктор Федерикоға энергия фрагменті әлемнің соңы болуы мүмкін екенін айтады. Граф алдымен Докторды Иероним сияқты көреген деп санайды, бірақ астролог Докторды сұраққа алғанда, оның пікірлері әртүрлі екені анық болады. Федерико Докторды тыңшы ретінде өлім жазасына кеседі. Темірде, Сара дін қызметкерінің алдына әкелінеді және ол айдың римдік құдайы Демносқа арналған құрбандық екенін естиді. Сарай ауласында Доктор жазалаушыға апарылады. Жарқын қылыш түспес бұрын, Доктор шапанын жайып, оны жазалаушының аяғына орап, оны теңгерімнен шығарады. Доктор қашып, қаланың астындағы катакомбаларға кіреді. Күзетшілер сол жерде тұратын Демонның бауырларынан қорқып, қуғынды тоқтатады. Катакомбада Сара құрбандық тақтасына жатқызылған. Көк шапан киген адам оны пышақтауға дайын тұрғанда, Доктор Сараны тартып алады, сол сәтте фрагмент бөлмеге кіріп, оны қызыл сәулемен толтырып, екеуіне қашуға мүмкіндік береді. Джулиано бұрын фрагментпен өлтірілген күзетшінің денесін тексереді, күзетшінің өліміне себепті білмесе де, оны отты демон деп есептемейді. Доктор мен Сара сарай күзетшілерімен табылған. Ғибадатханада спираль қызыл жарық бағанасы ретінде пайда болады және көк шапан киген адамға Жерде оның еркімен билік ету үшін оған ешқашан болмаған күш беріледі деп айтады. Геликс жоғалғаннан кейін, фигура маскасын алып тастап, Иеронимнің бетін ашады. Күзетшілер Доктор мен Сараны Джулианоға алып барады, ол оларға өлтірілген күзетшінің денесін көрсетеді және Федерико Сан-Мартиноны басқарса, барлық білім мен оқуды басып тастаудан қорқатынын айтады. Басқа жерде Федерико Джулианоның герцогтікке мұрагерлігін тойлау үшін бірнеше асыл адамдарды Сан-Мартиноға шақырғанын біледі. Ашуланған Федерико Иеронимнен жаңа гороскоп жасауды және келесі кешке дейін Джулианоны улануды талап етеді. Доктордың айтуынша, Геликс Сан-Мартиноны таңдады, өйткені Ағалар оған дайын қуат базасын ұсынды. Доктор 15 ғасырдың Қараңғы ғасырлар мен Ренессанстың таңы арасындағы кезең екенін айтады - Геликс жаңа дін арқылы Жерді бақылауға ала алады. Доктор Джулианоға ғибадатхананы қирату керектігін айтады. Олар ғибадатханаға барады, ал Доктор жалғыз катакомбаға кіреді. Джулиано Сараға өзінің және басқалардың Жердің шар тәрізді екеніне сенедінін айтады (сол кезде бұл жалпы білім болғанмен). Доктор негізгі бөлмеге кіргенде, спираль оған психикалық шабуыл жасайды. Россини Федерикоға Джулианоның ғибадатханаға сапары туралы хабарлайды, граф өзінің "мәжүси" немере інісін өлтіруге шешім қабылдайды. Күзетшілер Джулианоны қоршап алып, шабуыл жасайды. Сара Докторды шақырып, катакомбаға жүгіреді, бірақ оны Ағалар ұстап алады. Геликс шабуылы тоқтайды, бірақ Доктор ғибадатханаға тереңірек енуге тыйым салады. Ол Джулианоның күзетшілермен күресіп жатқан жерін табу үшін кетеді және оған қосылады. Джулиано жараланады және Ағалар орманнан шығып, күзетшілерді шегінуге мәжбүрлейді. Доктор мен Джулиано катакомбаға кіреді. Сара астрологтың бөлмесіне қайтарылады, онда ол дін қызметкері мен Иероним сөйлескенде аузы байланған күйде қалдырылады. Діни қызметкер Сараны құрбан етуге асығыс, бірақ Иероним оны Докторды ұстау үшін әміреге айналдыруды жөн көреді. Иероним Ағалардың Джулианоны сақтауына рұқсат берді, өйткені жас ханзада әлі де құнды болуы мүмкін. Сара Доктордың жаман колдовник екеніне гипнозбен сендіріледі. Иероним оған Докторды өлтіру үшін уланған ине берді. Сарайда шақырылған асыл адамдар келеді, Федерико Джулианоны жоюға көп уақыты қалмағанын түсінеді, бірақ Россини Джулианоны таба алмайды. Иероним Федерикоға өмірі қауіпті екенін ескертеді. Федерико оны алдаушы деп есептейді, бірақ күдіктенгендіктен Россиниге оны қаладан қууды бұйырады. Катакомбада Джулиано мен Доктор Сараны табады, ол ұрланғаннан кейін ештеңе есіне кірмейді. Олар құпия жол арқылы сарай түрмесіне жетеді. Доктор Иерониммен бетпе-бет келеді, ол Ағалардың басшысы екенін түсінеді. Сара жасырын түрде оны қадам басады. Доктор Иерониммен сөйлескенде, Сара оның артына жақындап, инемен шабуылдайды, бірақ Доктор оны гипноздықтан шығарып алады, сол кезде күзетшілер Иеронимді ұстауға келеді. Астролог қашып кетеді, бірақ күзетшілер Докторды, Сараны және Джулианоны ұстайды. Түрмеде Федерико тұтқындарды Демносқа табынушылар деп айыптайды. Россини жүгіріп кіріп, графқа Ағалардың мүшелері ғибадатханаға бет алғанын хабарлайды. Доктор Федериконы Иеронимнің нақты қауіп екеніне көндіруге тырысады. Федерико Докторды өзімен және күзетшілермен бірге алып кетеді, қалғанын кепіл ретінде қалдырады. Ғибадатханада Иероним Геликсті шақырады, ол оған және оның ізбасарларына Жерде оның еркімен билік ету үшін бұрынғыдан да күшті күш бере бастайды. Капюшондармен жасырынып, Доктор, Федерико және күзетшілер кіріп, рәсімге куә болады. Федерико алға қадам басып, Иеронимді сатқын деп айыптап, алтын масканы жыртып алады, бірақ оның орнында жарқыраған энергия пайда болады. Иероним саусағын көтеріп, электр энергиясы графқа шағылысып, оны күлге айналдырады. Иероним күзетшілерді де өлтіреді, бірақ Докторды көрмегендей. Доктор Геликс айналасындағы шеңберге қосылады, Иероним Мандрагора ертең айды жұтады және содан кейін Ағалар шабуылдайды деп жариялайды. Доктор ешкім байқамай қашып кетеді. Сарай түрмесінде Россини тұтқындарды өлтіруге дайын тұрғанда, Доктор келіп, Федерико өлгенін хабарлайды. Күзетшілер адалдығын Джулианоға ауыстырып, Россиниді ұстайды. Доктор Ағалар әлі де қауіпті екенін айтады. Ол Джулианоға шабуылға дайындалу үшін сарайды нығайтуды бұйырады. Темірде Ағалар қаладан адамдарды қуып, сарайды оқшаулап жатыр. Джулиано оның таққа отыруын тойлайтын маскарадты жоюды қалайды, бірақ Марко олар сарайды Ағаларға қарсы қорғай алатынына сенімді. Доктор кешке ай толу болатынын есептейді - Мандрагора айды жұтады - және Геликс бақылауға алғанда, ол адамзаттың мағынасын жояды. Бірақ қазір...
Өндіріс
Бұл әңгіменің бастапқы атаулары "Өлім катакомбалары" және "Мандрагораның қарғысы" болған. Соңғы атау сюжетте маңызды рөл атқаратын, маска киген актерлердің ойнаған маскарады (тойды) көрсетеді. Сериалдың түсірілімдері Уэльстегі Портмейрион курортында өтті, ол "Түрме" (The Prisoner) культтық сериалының түсірілім орны ретінде жақсы танымал.
Қалыптастыру жазбалары
Тим Пигот Смит бұған дейін "Аксостың тырнақтары" (1971) фильмінде капитан Харкер рөлін ойнады. Норман Джонс бұған дейін "Қырағы қарлы кісілер" (1967) және "Доктор Кто және силуриандар" (1970) фильмдерінде Криссонг рөлін, сондай-ақ "Доктор Кто және силуриандар" (1970) фильмінде майор Бейкер рөлін ойнаған. Роберт Джеймс бұрын "Далландардың күші" (1966) фильмінде Лестерсон рөлін ойнаған.
Тақырыптар мен талдау
Мартин Виггинс, Стратфорд-на-Авондағы Шекспир институтының аға оқытушысы және ғылыми қызметкері, осы әңгіменің сюжетін Гамлетпен салыстырды: "Онда тәжірибесіз, интеллектуалды ханзада, билікті басып алған герцог және ғылым мен дін арасындағы қақтығыс туралы тартыс бар, ол Гамлеттің үстін табиғаттан тыс әлемнің мәні туралы ойларын еске түсіреді".
Баспаға шығарылған
Филип Хинчклифф жазған осы сериалдың романы 1977 жылдың желтоқсан айында Target Books баспасында жарық көрді. 1987 жылы оның француз тіліне аудармасы жарық көрді. Тим Пигот Смит оқыған романның толық нұсқасы 2009 жылдың сәуірінде BBC Аудиокітаптары арқылы шығарылды.
Үй медиасы
Бұл оқиға 1991 жылдың тамызында VHS форматта, 2010 жылдың 8 ақпанында DVD форматта және 2020 жылдың 4 мамырында 14-ші маусым жинағының құрамында Blu-ray форматта жарық көрді. Бұл сериал сондай-ақ 2011 жылдың 15 маусымында Doctor Who DVD файлдарының 64-ші санында шығарылды.