Кіріспе
1871–1918 жылдардағы Германия конституциясы. Неміс империясының Конституциясы (Verfassung des Deutschen Reiches) – 1871–1918 жылдардағы Неміс империясының негізгі заңы, ол 1871 жылдың 16 сәуірінде қабылданды және 1871 жылдың 4 мамырында күшіне енді. Неміс тарихшылары оны көбінесе Бисмарктің императорлық конституциясы деп атайды, неміс тілінде – Бисмаркстің империялық конституциясы (BRV). Конституцияға сәйкес, империя – 25 герман мемлекетінің федерациясы (федеративті құрылымдасқан ұлттық мемлекет) болды, оның тұрақты төрағасы Пруссия мемлекеті еді, ол ең ірі және ең күшті мемлекет саналды. Конфедерация президенті (Bundespräsidium) – Пруссия королінің мұрагерлік лауазымы, ол неміс императоры атағын алды. Император үкімет басшысы және Германия мемлекеттерінің өкілдерінен құралған Бундесрат кеңесінің төрағасын – канцлерді тағайындады. Заңдар Бундесрат пен Рейхстаг арқылы қабылдалды, Рейхстаг – 25 жастан асқан неміс еркектері сайлаған императорлық диета. Конституция 1871 жылдың 1 қаңтарында қабылданған Конституциядан кейін жасалды. Бұл конституция Солтүстік Германия Конфедерациясы мен Майн өзенінің оңтүстігіндегі төрт герман мемлекеті арасындағы келісімдердің бір бөлігін қамтыды. Ол елге Deutsches Reich (әдетте «Германия империясы» деп аударылады) деген атау берді және Пруссия короліне неміс императоры атағын тағайындады. 1871 жылғы 1 қаңтар мен 4 мамырдағы конституциялар – Солтүстік Германия Конституциясының өңделген нұсқалары болып табылады, оның бастамасын да Отто фон Бисмарк қойған. Саяси жүйе өзгеріссіз қалды. Конституция 1918 жылғы қараша революциясында күшін жоғалтты: заң шығару және атқару билігі жаңа революциялық органға жүктелді. 1919 жылы құрылған Ұлттық ассамблея жаңа, республикалық конституцияны қабылдады: Веймар конституциясы, оның атауы неміс тілінде алдыңғы конституциясымен бірдей болды (Verfassung des Deutschen Reiches, яки «Неміс рейхінің конституциясы»).
The Constitution of the German Empire (Verfassung des Deutschen Reiches) was the basic law of the German Empire of 1871–1918, from 16 April 1871, coming into effect on 4 May 1871. German historians often refer to it as Bismarck's imperial constitution, in German the Bismarcksche Reichsverfassung (BRV). According to the constitution, the empire was a federation (federally organised national state) of 25 German states under the permanent presidency of Prussia, the largest and most powerful state. The presidency of the confederation (Bundespräsidium) was a hereditary office of the King of Prussia, who had the title of German Emperor. The Emperor appointed the Chancellor, the head of government and chairman of the Bundesrat, the council of representatives of the German states. Laws were enacted by the Bundesrat and the Reichstag, the Imperial Diet elected by male Germans above the age of 25 years. The constitution followed an earlier constitution of 1 January 1871, the Constitution of the German Confederation. That constitution had already incorporated some of the agreements between the North German Confederation and the four German states south of the River Main. It renamed the country to Deutsches Reich (conventionally translated to 'German Empire') and gave the Prussian King the title of German Emperor. The constitutions of 1 January and 4 May 1871 are both essentially an amended version of the North German Constitution, which had likewise been instigated by Otto von Bismarck. The political system remained the same. The constitution lost its effect in the November Revolution of 1918: the legislative and executive powers were performed by a new revolutionary organ. A national assembly created in 1919 a new, republican constitution: the Weimar Constitution, which has the same title in German as its predecessor (Verfassung des Deutschen Reiches, or 'Constitution of the German Reich').
Қол қоюшылар мен мүшелер
Конституцияға Пруссия королі Вильгельм I, Солтүстік Германия Конфедерациясының Бундеспрезидиумы қызметін атқара отырып, Бавария және Вюртемберг корольдері, сондай-ақ Баден және Гессеннің ұлы герцогтары қол қойды. Мейн өзенінің солтүстігіндегі Гессен Солтүстік Германия Конфедерациясының құрамында болды; енді оның өзеннің оңтүстігіндегі аумағы да қосылды. Қазір империяның мүшелеріне айналған Солтүстік Германия Конфедерациясының мүше мемлекеттері: Пруссия, Саксония, Мекленбург-Шверин, Саксония-Веймар-Эйзенах, Мекленбург-Стрелиц, Ольденбург, Брансвик, Саксония-Майнинген, Саксония-Альтенбург, Саксония-Кобург-Гота, Анхальт, Шварцбург-Рудольштадт, Шварцбург-Сондерсхаузен, Вальдек, Реус (ескі тармақ), Реус (жас тармақ), Шаумбург-Липпе, Липпе, Любек, Бремен және Гамбург.
Рейхсканцлер (Императорлық канцлер)
Император өкілеттіктерін империя канцлерінің (Reichskanzler) көмегімен іске асырды. Канцлер император тағайындаған, және ол тек императорға ғана есепті болды. Ол Бундесраттың отырыстарын жүргізіп, оның жұмысын қадағалады. Канцлер өкілеттіктерін Бундесрат мүшесінің кез келгеніне жүктеуге құқылы болды. (15-бап) Императордың жарлықтары мен қаулылары күшіне енуі үшін канцлердің қол қоюы міндетті болды (17-бап). Ресми түрде канцлер бір адамдық кабинет еді. Бірақ іс жүзінде Мемлекеттік хатшылар басқа монархиялардағы министрлер сияқты қызмет атқарды.
Decrees and ordinances of the Emperor required the counter signature of the Chancellor to be valid (Article 17). On paper, the Chancellor was a one man cabinet. In practice, however, the Secretaries of State functioned much like ministers in other monarchies.
Заңнама
Императорлық заңдар Рейхстаг (парламент) және Бундесрат (5-бап) арқылы қарапайым көпшілік дауыс берумен қабылдалды. Бұл заңдар жеке штаттардың заңдарынан жоғары тұрды (2-бап). 13-бапта екі органның жыл сайын шақырылуы міндетті болды. Бундесратты Рейхстагсыз жұмыс дайындау үшін шақыруға болады, бірақ Рейхстагты Бундесратсыз шақыруға болмайды.
Рейхстаг
Парламентке, Рейхстагқа немесе Императорлық диетаға мүшелік жалпыға бірдей сайлау құқығы арқылы жүзеге асырылды (бұл 25 жастан асқан барлық ер азаматтардың сайлау құқығы деп түсіндірілді). Құпия дауыс беру кепілдігі берілді (20-бап). Өтпелі шаралармен депутаттардың жалпы саны 382 деп белгіленді, оның ішінде Бавариядан 48, Вюртембергтен 17, Баденнен 14 және Майн өзенінен оңтүстікке орналасқан Гессеннен 6 депутат сайланды (20-бап). Заң жобалары император атынан, Бундесраттың шешіміне сәйкес Рейхстагқа ұсынылып, Бундесрат мүшелерімен (немесе олар тағайындаған арнайы комиссарлармен) қолдау көрсетілді (16-бап).
Азаматтық
Бір ғана Германия азаматтығы құрылды, барлық штаттардың азаматтарына тең қарау кепілдігі берілді (3-бап). Дегенмен, 1913 жылға дейін адам империя азаматтығын штаттардың бірінің азаматтығын иелену арқылы алатын. Сондықтан бастапқыда азаматтыққа қабылдау шарттары (тегі бойынша, тууы бойынша, неке арқылы, заңдастыру арқылы, неміс үшін қабылдау немесе натурализация арқылы азаматтық алу қағидалары) жеке штаттардың заңдарымен белгіленген. Тек 1913 жылдың 22 шілдесінде империяның бірыңғай азаматтық заңы – Германия империясы мен штаттарының азаматтық заңы (Reichs- und Staatsangehörigkeitsgesetz, қысқартылған: RuStAG) қабылданды.
Императорлық шенеуніктер
Императорлық шенеуніктер ресми түрде император тағайындап, қызметтен босатылды. Олар адалдыққа ант беруге міндетті болды. Император тағайындаған шенеуніктер өздерінен шыққан мемлекетте оларға берілген құқықтармен қамтамасыз етілді. (18-бап)