Bo 105 тікұшасы: Тарихы мен сипаттамасы

Кіріспе

Тікұшақ

{|Инфоқаптама ұшақ түрі
| түрі = Жеңіл пайдалы тікұшақ
| ұлттық шығу тегі = Батыс Германия
| өндіруші = Messerschmitt Bölkow Blohm (MBB)
| конструкторы =
| алғашқы ұшу = 1967 жылдың 16 ақпаны
| енгізілген = 1970
| қызметтен шығарылған =
| жағдайы = Қызметте
| негізгі қолданушы = Корея Республикасы Армиясы
| тағы қолданушылар = Индонезия Армиясы, Испания Армиясы, Филиппин Әскери-теңіз күштері
| өндірілген = 1967–2001 жылдар. Bo 105 тікұшағы инерциясыз ротор жүйесімен жабдықталған, ол 1970 жылы қызметке енгізілген кезде тікұшақтардағы новаторлық өнертабыс болды. Bo 105 тікұшағының өндірісі жаңадан біріктірілген Messerschmitt Bölkow Blohm (MBB, қазір Airbus) компаниясында басталды. Bo 105 тікұшағының өндірісінің негізгі орталықтары Германия мен Канадада орналасқан; экспорттық сатылымның жоғары деңгейіне байланысты, қосымша өндіріс желілері Испания, Индонезия және Филиппинде құрылды. 1991 жылы MBB Eurocopter компаниясының құрамына кірді, ол 2001 жылға дейін осы үлгідегі тікұшақтарды өндіруді жалғастырды. Bo 105 тікұшағы Eurocopter өнімдерінің қатарында жаңа Eurocopter EC135 тікұшағымен ресми түрде алмастырылды. Өндіріс тоқтатылғанға дейін Германияда 1400-ден астам, ал лицензиялық өндіріспен барлығы 1640 тікұшақ өндірілді.

Даму

1964 жылы Bölkow компаниясында Бо-105 тікұшағының әзірлеу жұмыстары басталды, алайда оның шаршысыз роторына жұмыс одан бұрын қолға алынған еді. 1967 жылдың 16 ақпанында екінші Бо 105А прототипі Германиядағы Оттобрунн қаласында алғашқы ұшуын жасады; алғашқы көпшілікке көрсетілімі 1967 жылдың мамыр айында өтті. Bo 105 жаңа ұшақ корпусынан, жаңа ротор жүйесінен және жаңа қозғалтқыштан тұрғандықтан, сынақ бағдарламасы кезеңдерге бөлінді; осылайша, ұшатын Bo 105 прототипі бастапқыда Westland Helicopter's Scout роторшафтынан алынған негізгі ротормен және өндірістік үлгілерінің орнына Allison Model 250 турбошақты қозғалтқыштарымен жабдықталды. Бо-106 Бо-105 тікұшағымен көптеген ортақ белгілерге ие болды, басты айырмашылығы – алдыңғы қатарда үш, ал кабинаның артқы жағында төрт адам отыруға арналған кеңейтілген кабинасы. Дегенмен, Бо-106 жобасы одан әрі дамытылмады. 1976 жылы күштірек Allison 250 C20B қозғалтқыштарымен жабдықталған Bo 105CB ұсынылды. Bo 105C әрі қарышта дамытылып, Bo 105CBS болып өзгертілді, негізгі өзгеріс – американдықтардың шұғыл медициналық көмек (EMS) операцияларына деген сұранысын қанағаттандыру үшін ұшақ корпусының 10 дюймге ұзартылуы; АҚШ-та бұл үлгі көбінесе Bo 105 Twin Jet деп аталды. АҚШ-тың Boeing Vertol компаниясы осы типтің өндірісі мен одан әрі дамытуда серіктес болды және BO 105-ті АҚШ-та сатты. Bo 105 CB және Bo 105 CBS үлгілері де лицензиялық өндіріс келісімдеріне байланысты болды, нәтижесінде олар Германиядағы негізгі өндіріс желісінен бөлек, Филиппиннің Аэроғарыштық даму корпорациясы, Индонезияның Индонезия Аэроғарыштығы (IPTN) және Испанияның Construcciones Aeronáuticas SA (CASA) компанияларында да өндірілді. Канада, Индонезия, Филиппин және Испаниядағы лицензиялық өндірісті ескерсек, жалпы саны шамамен 1640-қа жетеді; оның 1404-і Германияда жасалды.

Дизайн

Bo 105 жоғары маневрлік қабілетімен танымал; кейбір түрлері акробатикалық маневрлер үшін жасалған және операторлар оларды жарнамалық мақсаттарда пайдаланған, мысалы, Red Bull үшін ұшатын кәсіби ұшқыш Аарон Фицджеральд. 1970 жылдары Bo 105 өзінің көптеген бәсекелестеріне қарағанда үлкен пайдалы жүк көтергіштігімен және жоғары круиздік жылдамдығымен ерекшеленді. Кейбір ұшқыштар Bo 105-ті сыртқы түрінен тартымды деп санамаса да, ол тұрақты, сезімтал басқару жүйесімен және жақсы ұшу режимімен танымал болды. Көптеген модельдер тік құлау, ролл, тізбек, айналу және түрлі акробатикалық маневрлерді орындай алады; MBB мәліметтері бойынша Bo 105 3,5 оң G күшіне және бір теріс G күшіне төтеп бере алады. Ротор пернелерінің иілгіштігі, көптеген тікұшақ роторларында қажет болатын қозғалыстарды жұта алуға мүмкіндік береді. Ротор пернелері күшейтілген пластик шыны талшық композиттік материалынан жасалған; негізгі ротордың иілгіштігі ротордың бұрылысынан басқа белсенді элементтерді алып тастауға мүмкіндік береді, бұл техникалық қызмет көрсетуді жеңілдетеді және пернелердің қызмет ету мерзімін ұзартады. Алдыңғы ротор жүйесінің сенімділігі соншалық, бүкіл паркте алты миллионнан астам сағат жұмыс істегеніне қарамастан, бірде-бір ақау тіркелген жоқ (1991 жылғы мәліметтер бойынша). Bo 105 тікұшағында қолданылған қатты ротор дизайны оның шапшаңдығы мен жауап беру қабілетіне ықпал етті; ол Bo 105 өндірілген кезеңде бәсекелес тікұшақтарда сирек кездесетін ерекшелік болып қала берді. Әскери операторлар көбінесе қарсыластардың көру қабілетін азайту үшін өте төмен биіктікте ұшқызып, Bo 105 мұндай операцияларға өте ыңғайлы болды, себебі тікұшақтың ұшу қасиеттері мұндай ұшу профилі ұшқыштарға қауіп тудыруы мүмкін бірнеше қауіпті тиімді түрде жойды немесе азайтты. Қосымша жанармай бактерілерімен жабдықталған стандартты Bo 105 моделі жүкпен шамамен бес сағат ұшуға қабілетті. Бір қозғалтқыш істен шыққан жағдайда, Bo 105 әдетте круиздік жылдамдығы мен қашықтығы төмендеп, ұшуын жалғастыра алады. Теңіз жағдайында BO 105 қосымша жанармай бактерілерімен, авариялық жүзу құралдарымен, қауіпсіздік салмен, бүктемелі ротор пернелерімен және биік шаналы қондырғымен жабдықталуы мүмкін.

The Bo 105 has a reputation for having high levels of maneuverability; certain variants have been designed for aerobatic maneuvers and used for promotional purposes by operators, one such operator in this capacity being professional pilot Aaron Fitzgerald, flying for Red Bull. During the 1970s, the Bo 105 was known for having a great useful load capacity and higher cruise speed than the majority of its competitors. While not being considered a visually attractive helicopter by some pilots, the Bo 105 was known for possessing steady, responsive controls and a good flight attitude. Most models could perform steep dives, rolls, loops, turnovers, and various aerobatic maneuvers; according to MBB the Bo 105 is cleared for up to 3.5 positive G force and one negative. the flexibility of the rotor blades works to absorb movements typically requiring hinges in most helicopter rotor designs. The rotor blades are made from reinforced plastic glass fiber composite material; the flexibility of the main rotor allows for active elements other than rotor pitch changes to be removed, greatly simplifying maintenance and extending blade lifespan. The reliability of the advanced rotor system is such that, in over six million operating hours across the fleet, there was a total of zero failures (as of 1991). The rigid rotor design adopted on the Bo 105 has been partially responsible for the type's agility and responsiveness; it remained an uncommon feature on competing helicopters throughout the Bo 105's production life. Military operators would commonly operate the type at a very low altitude to minimise visibility to enemies, the Bo 105 being well matched to such operations, as the helicopter's flight qualities effectively removed or greatly minimised several of the hazards such a flight profile could pose to pilots. When outfitted with optional auxiliary fuel tanks, a basic model Bo 105 had a flight endurance of roughly five hours under load. In the event of a single engine failure, the Bo 105 could typically continue its flight, albeit with a reduction in cruise speed and range. In a maritime context, the BO 105 can be equipped with auxiliary fuel tanks, emergency flotation equipment, an inflatable life raft, folding rotor blades and high skid landing gear.

Пайдалану тарихы

1975 жылы неміс әскері алты Euromissile HOT зымыранымен қаруланған, арнайы танкке қарсы нұсқасын сатып алуға шешім қабылдады, ол Bo 105 PAH 1 (Panzerabwehrhubschrauber: танкке қарсы тікұшақ) деп аталды. 1979 және 1984 жылдар аралығында барлығы 212 Bo 105 PAH 1 тікұшағы жеткізілді. 1977 жылы Германия Қорғаныс министрлігі Bo 105C тікұшағын жеңіл бақылау тікұшағы (VBH) бағдарламасы үшін таңдады, нәтижесінде тағы 100 роторлық тікұшақ сатып алынды. 1970 жылдары MBB Индонезия авиация өнеркәсібін дамытуға көмектесу мақсатындағы келісімнің бір бөлігі ретінде Bo 105 тікұшағын өндіруге Индонезия ғарыш агенттігіне (IPTN) лицензия берді. Он жыл ішінде Bo 105 тікұшағының өндірісі IPTN-нің өзінің құрылыстарында толыққанды жергіліктілендірілді. Bo 105 тікұшақтарын Индонезия Ұлттық Қарулы Күштерінің түрлі бөлімдері пайдаланды; әскерилердегі Bo 105 тікұшақтары 1999 жылғы Шығыс Тимор дағдарысы мен Папуа қақтығысында қолданылғандығы хабарланды. Индонезиялық Bo 105 тікұшақтары бірнеше ірі бірлескен оқу-жаттығуларға қатысты. Мексика Әскери-теңіз күштері теңіздік барлау жұмыстарын жүзеге асыру үшін бірнеше қаруланған Bo 105 тікұшақтарын пайдаланды; 1980 жылдардың басында Мексика Bo 105 тікұшақтарын қолдануға жабдықталған Uribe класындағы бірнеше патрульдік кемелерді сатып алды. 2005 жылы Мексика Әскери-теңіз күштерінің 11 Bo 105 тікұшағына жаңарту жұмыстары аяқталды, оларға алға қарап инфрақызыл (FLIR) сенсорлары, GPS қабылдағыштары, іздеу радарлары, жаңа роторлық пернелер, қару орнату платформалары және басқа да өзгерістер орнатылды. 2014 жылдың қарашасында Jet Rescue Air Ambulance Мексикадағы алғашқы арнайы азаматтық әуе жедел жәрдем тікұшағын, Bo 105 моделін пайдалануға енгізді. 1990 жылдардың соңында Корея Республикасы Армиясының авиациясы күштің барлау және қадағалау қабілеттерін арттыру мақсатында бірнеше Bo 105 тікұшақтарын сатып алды. Олар Eurocopter және жаңа құрылған Корея Ғарыш Өнеркәсібі (KAI) арасындағы бірлескен өндіріс аясында жасалды, соның нәтижесінде Кореялық Жеңіл Тікұшақ (KLH) деген атау берілді. KAI сондай-ақ осы үлгіні экспортқа ұсынып отырды. Bo 105 жедел медициналық қызмет (EMS) / медициналық эвакуация операторлары арасында кеңінен қолданыс тапты; 1998 жылы Flying Magazine журналы Bo 105 және MBB/Kawasaki BK 117 (Bo 105 негізінде жасалған жаңа тікұшақ) арасында MBB компаниясы EMS нарығының 35% үлесіне ие екенін хабарлады. Шотландияда алғашқы EMS бағытталған Bo 105 тікұшағы 1989 жылы пайдалануға берілді; 2015 жылдың қарашасында Ұлыбританиядағы соңғы Bo 105 әуе жедел жәрдем тікұшағы зейнеткерлікке шықты, оның орнына әдетте жаңа Eurocopter EC135 тікұшағы келді. 2009 жылы соңғы өндірілген Bo 105 тікұшағын канадалық EMS маманы Dam Helicopters сатып алды. 2014 жылдың мамыр айында Airbus Helicopter компаниясы Bo 105 тікұшақтарының бүкіл әлем бойынша 8 миллион сағат ұшқандығын және шамамен 700 Bo 105 тікұшағы әлі де пайдалануда екенін хабарлады.

In 1975, the German Army decided to procure a specialist anti tank version armed with up to six Euromissile HOT missiles, designated as the Bo 105 PAH 1 (Panzerabwehrhubschrauber: antiarmor helicopter). A total of 212 Bo 105 PAH 1s were delivered between 1979 and 1984. In 1977, the German Ministry of Defence selected the Bo 105C for its light observation helicopter (VBH) program, leading to the procurement of another 100 rotorcraft. During the 1970s, MBB issued a license to produce the Bo 105 to Indonesian Aerospace (IPTN) as part of a wider agreement to help develop Indonesia's aviation industry. Within ten years, manufacture of the Bo 105 had been entirely localised within IPTN's own facilities. The Bo 105 has been used by various branches of the Indonesian National Armed Forces; military operated Bo 105s have been reportedly used during the 1999 East Timorese crisis and the Papua conflict. Indonesian Bo 105s have also participated in several large scale joint exercises. The Mexican Navy operated a number of armed Bo 105s to perform maritime reconnaissance duties; during the early 1980s, Mexico procured a number of a Uribe class patrol vessels which were equipped to handle the Bo 105 for off shore operations. In 2005, work was completed on a series of upgrades to 11 of the Mexican Navy's Bo 105s, having received Forward looking infrared (FLIR) sensors, Global Positioning System (GPS) receivers, search radars, new rotor blades, armament pylons, and other changes. In November 2014, Jet Rescue Air Ambulance inaugurated Mexico's first dedicated civil air ambulance rotorcraft using a Bo 105. During the late 1990s, the Republic of Korea Army aviation procured a number of Bo 105s as part of an ongoing drive to improve the force's reconnaissance and surveillance capabilities; these were manufactured under a co production arrangement between Eurocopter and the newly formed Korea Aerospace Industries (KAI), receiving the designation Korean Light Helicopter (KLH), KAI also promoted the type to export customers. The Bo 105 gained widespread use by emergency medical service (EMS) / medevac operators; in 1998, Flying Magazine reported that between the Bo 105 and the MBB/Kawasaki BK 117 (a newer rotorcraft derived from the Bo 105), MBB held 35% of the EMS market share. The first EMS orientated Bo 105 in Scotland entered service in 1989; in November 2015, the last Bo 105 air ambulance operated in Britain was retired, the type having typically been replaced by the newer Eurocopter EC135. In 2009, the last Bo 105 to be produced was purchased by Canadian EMS specialist Dam Helicopters. In May 2014, Airbus Helicopter reported that, worldwide, the Bo 105 had accumulated 8 million flight hours, and that approximately 700 Bo 105s remained in service.

Нұсқалар

Неміс армиясы қолданатын нұсқалар – Bo 105P және Bo 105M. Bo 105A – негізінен азаматтық мақсаттағы, екі Allison 250 C18 турбиналық қозғалтқышымен жабдықталған алғашқы модель. Bo 105ATHHOT – испан армиясы үшін танкіге қарсы қаруланған нұсқасы. Жергілікті атауы HA.15. Bo 105C – бастапқы нұсқасы. 1972 жылы әзірленген және екі Allison 250 C20 турбиналық қозғалтқышымен жабдықталған. Bo 105CB – 1975 жылдан бастап негізгі өндіріс нұсқасы, екі Allison 250 C20B қозғалтқышымен жабдықталған. Bo 105CBS – көліктік тасымалдау нұсқасы, фюзеляжы созылып, қосымша терезесі бар. Корея Республикасы әскерінің операциялық талаптарын қанағаттандыру үшін жасалған. KLH сонымен қатар ротор қанатын және беріліс жүйесін жақсартты. 12 тікұшақ қолданыста. Bo 105LOH – испан армиясының бақылау нұсқасы. Жергілікті атауы HR.15. Олар қолданыстан шығарылып, қарусыздалған және модификацияланған PAH1 тікұшақтарымен алмастырылды. Bo 105MSS – теңіз нұсқасы, іздеу радарі орнатылған. Bo 105P/BSH – PAH 1 тікұшақтарын Stinger зениттік зымырандарымен қаруланған неміс армиясы үшін эскорт нұсқасына түрлендіру ұсынылды. 1993 жылы жоба тоқтатылды. Bo 105P/PAH 1 (2-кезең) – PAH 1 тікұшағының инфрақызыл шатырға орнатылған көру құрылғысымен жабдықталған, HOT 2 зымырандарына арналған және түнгі шабуылға қабілетті жаңартылған нұсқасы жоспарланған. Бағдарлама 1993 жылы тоқтатылды. Bo 105E 412 – неміс армиясының 10 миллион еуролық келісімшарт бойынша жаңартылған және Албанияға сыйға берілген Bo 105P тікұшағы. Алғашқы партиясы 2006 жылы жеткізілді. Тікұшақтардың өнімділігі мен авионикасы жақсартылған. Болашақта сату мақсатында Германия Қарулы Күштерінен басқа Bo 105 тікұшақтарын қайта құру да қарастырылуда. Bo 106 – кабинасы 5 орынның орнына 7 орынға дейін кеңейтілген. Бірінші ұшу 1973 жылдың 26 қыркүйегінде жасалды. Осы нұсқадан бір ғана тікұшақ жасалды (тіркеу D HDCI, сериялық нөмірі 84). Bo 106 тікұшағы да күшті Allison 250 C 20B қозғалтқыштарымен жабдықталған. 1981 жылы неміс әуедегі құтқару ұйымы Deutsche Rettungsflugwacht/DRF Luftrettung осы прототипті сатып алып, стандартты кабинамен 105 CB 2 нұсқасына түрлендірді. 1993 жылдың қарашасына дейін DRF үшін D HCCC тіркеу нөмірімен ұшты, бірақ 1994 жылы басқа DRF тікұшағына (Bo 105 CBS S, тіркеу D HNNN, сериялық нөмірі 662) қосалқы бөлшектер алу үшін қоймаға қойылды. PADC Hummingbird – Bo 105C-нің лицензиясыз жаңартылған нұсқасы, кабина құрылымы өзгертілген.

The variants used by the German Army are the Bo 105P and Bo 105M. Bo 105AFirst production model primarily for civil use and equipped with two Allison 250 C18 turbine engines. Bo 105ATHHOT armed anti tank version for the Spanish Army. Local designation HA.15. Bo 105CInitial version. Developed in 1972 and equipped with two Allison 250 C20 turbines engines. Bo 105CB Main production version from 1975, powered by two Allison 250 C20B engines. Bo 105CBSUtility transport version, with the fuselage stretched by and an extra window. to meet Republic of Korea Army's operational requirements. KLH also has greatly improved rotor blade and transmission system. 12 are in service. Bo 105LOHObservation version for the Spanish Army. Local designation HR.15. They were phased out and replaced by disarmed and modified PAH1. Bo 105MSSMaritime version, fitted a search radar. Bo 105P/BSH Proposed modification of PAH 1s into escort version for the German Army, armed with Stinger air to air missiles. Cancelled 1993. Bo 105P/PAH 1 Phase 2 Planned further upgraded version of PAH 1 with infra red roof mounted sight for HOT 2 missiles giving a night attack capability. Programme cancelled 1993. Bo 105E 412 German Army Bo 105P upgraded and overhauled for a 10 million euro contract and donated to Albania first batch delivered in 2006, the helicopters have better performance and avionics. The conversion of other Bo 105 helicopters from the German Armed Forces is also under consideration with a view to future sales. Bo 106Widened cabin to seat 7 instead of 5. First flight was on 26 September 1973. A single helicopter of that variant has been made (registration D HDCI, serial no. 84). The Bo 106 was also equipped with more powerful Allison 250 C 20B engines. In 1981, the German air rescue organization Deutsche Rettungsflugwacht/DRF Luftrettung bought that prototype and had it rebuilt into a 105 CB 2 with a standard cabin. It flew for DRF until November 1993 under the registration D HCCC, but in 1994 it was put aside to gain spare parts for another DRF helicopter (Bo 105 CBS S, registration D HNNN, serial number 662). PADC Hummingbird An unlicensed development of the Bo 105C with revised cockpit structure.

Индонезия

Индонезия Ұлттық полициясының Bo 105 тіркеу нөмірі P 4004 Батыс Жавадағы Лембанг қаласындағы Полиция қызметкерлері мен басшылары мектебінде қойылған.

Филиппин теңіз флоты

Бо 105C сериялы 402, Филиппин әскери-теңіз күштері Багио қаласындағы Филиппин әскери академиясының Air Power Park-ында қойылған. Бо 105C сериялы 142, Филиппин әскери-теңіз күштері Манила қаласындағы Хосе Андрада теңіз базасында қойылған. Бо 105C сериялы 422, Филиппин әскери-теңіз күштері Кавите қаласындағы Сан-Фелипе бекінісіндегі Филиппин әскери-теңіз күштері мұражайында қойылған.

Филиппин ұлттық полициясы

Bo 105CBS сериялы 972, Біріктірілген Ұлттық Полиция Филиппин Ұлттық Полиция музейінде, Филиппиннің Кесон қаласындағы генерал Рафаэль Т. Крэме лагерінде тоқтап тұр.