Кіріспе

Ирландияның елтаңбасында көк түсті алтын арфа, күміс ішектері бар (көк түсті фонда алтын арфа, күміс ішектерімен) бейнеленген. Бұл елтаңба ұзақ жылдар бойы Ирландияның геральдикалық символы болып табылады. Ол Ирландия королінің елтаңбасы ретінде 13 ғасырға дейін табады. Бұл елтаңбаны Англияның Генрих VIII 1541 жылы Ирландияның лордтығын аяқтағанда және Ирландияны қайтадан корольдік деп жариялағанда қабылдады. 1603 жылы Англия, Шотландия және Ирландия таждар бірлескенде, олар Англия, Шотландия және Ирландия корольдіктерінің біріккен корольдік елтаңбасына енгізілді. Арфа 1922 жылы Ұлыбританиядан бөлінген Ирландия еркін мемлекетінің символы ретінде қабылданды. Ол 1945 жылдың 9 қарашасында Ирландияның Бас геральдында Ирландияның елтаңбасы ретінде тіркелді. Дәстүрлі түрде Киелі кітаптағы Дәуіт патшамен байланысты арфа ортағасырлық тізілімдерде сирек кездеседі және ерте тізілімдердің 19 жинағында тек екі елтаңбада ғана арфа бейнеленген. Үшбұрышты бейнелер 12-13 ғасырларда Джон және Эдуард I корольдердің ортағасырлық ирландиялық монеталарында пайда болды. Бұл бейнелер арфаның алғашқы нұсқасы болуы мүмкін, немесе арфа ирландиялық монеталарды ажырату үшін үшбұрыштардан дамыған болуы мүмкін. Арфаның Ирландияның елтаңбасы болу идеясы Тристан аңыздарындағы «le roi d'irelande» атты ойдан шығарылған кейіпкерге сілтеме ретінде туған болуы мүмкін. Басқа мүмкіндік бойынша, ол 13 ғасырдың белгілі бардтық поэмасы «Tabhroidh Chugam Cruit mo Riogh»-тан шыққан, ол 1242 жылы қайтыс болған Томондтың гел корольі Доннхад Кайрбрех О'Брайенге арналған. Оның шығу тегі қандай болмасын, арфа 1541 жылы Генрих VIII құрған жаңа Ирландия корольдығының символы ретінде қабылданды. Генрих VIII-нің соңғы немесе оның ұлы Эдуард VI-ның алғашқы жылдарындағы Ольстер корольдігінің кеңсесіндегі құжатта, бұл Ирландия корольдығының елтаңбасы екендігі айтылған. Үкімет тек «солға қараған» бейнелерді тіркеді, арфаның резонаторлық тақтасы оң жақта орналасқан. Бас прокуратура оңға қараған бейнелерді де тіркеуге болады деп санайтын болса, патенттік агенттер бұл 1870 жылдан бері Guinness сыра зауытының логотипінде осындай арфаларды пайдалануына кедергі келтіруі мүмкін деп кеңес берді.

Президенттік стандарт

1945 жылдан бері арфа Ирландияның елтаңбасы болып табылады, сонымен қатар, президент қызметін атқару кезеңінде ол Ирландия президентінің елтаңбасы болып табылады. Әдетте, елтаңба президенттік стандарт түріндегі ту ретінде бейнеленеді. Бұл стандарт Дублиндегі президент резиденциясы – Арас ан Уахтрайн үстінен, Дублин сарайында президент қалып отырғанда және президенттің көліктерінде қолданылады. Басқа президенттік және корольдік стандарттар сияқты, ол ешқашан жартылай түсірілмейді. Дегенмен, Президенттік Ту Ирландияның туына ешқашан басымдық бермейді, ал мысалы, Ұлыбритания Корольдік Туы Ұлыбританияның туына басымдық береді.

Алдыңғы қолдары

Ирландия Лордствосы, 1171 және 1541 жылдар аралығында ағылшын тәжінің билігінде болған ортағасырлық Ирландия мемлекеті, ерекше қару-жараққа ие болды. Эдуард IV-тің шамамен 1467-8 жылдардағы Ирландия қаруларына қатысты тапсырмасы бойынша, олар көк түсті фонда тік бойымен орналасқан үш алтын тәж, күміс жиекпен (ақ жиекпен көк түстегі үш алтын тәж тігінен орналасқан) бейнеленген. Бұл қарулардың Ирландиямен байланысы 14-шы ғасырдың басында Эдуард I-нің Шотландиядағы соғыстарында күрескен ирландтық салтанатты тұлғаларынан (нормандық және гэльдік) бастау алған болуы мүмкін. Бұл – Әулие Эдмундтың қаруы, ирланд ақсүйектері оны өз тулары ретінде қабылдады, ағылшын ақсүйектері Сент-Джордж туымен өзін-өзі теңестіргендей. Дегенмен, бұл қарулар басқа ортағасырлық контексттерде де кеңінен танымал болды және көбінесе Артур патшаға жатады деп есептеледі.

Жетістіктер

Қазіргі Ирландия мемлекеті қолданатын арфаның дизайны Брайан Бору арфасына негізделген, ол қазір Дублиндегі Тринити колледжінде сақтаулы. Бұл жобаны ағылшын мүсіншісі Перси Меткалф жасаған. Меткалфтың дизайны 1928 жылдың желтоқсанында айналымға түсетін ирландтық монеталарды жобалау бойынша мемлекет жариялаған конкурсқа жауап ретінде пайда болды. Меткалфтың дизайны мемлекеттік символ ретінде арфаның болашақ ресми интерпретацияларының үлгісіне айналды. Қазіргі заманғы дизайн бұрынғы бейнелерден едәуір өзгеше. 17 ғасырда арфаның тірегі ретінде әйелдің басы мен кеудесін, кеме фигурасы сияқты бейнелеу кең таралды. Егер саны тоғыздан кем болмаса, міндетті түрде отыз ішектің толық жиынтығын көрсетудің қажеті жоқ (сол жақтағы иллюстрациядан басқа). Бұл герб былай сипатталған: алтынмен қапталған үш мұнаралы мұнара, есігінен күміс жебе шығып тұр, сондай-ақ алтынмен қапталған және қапталмаған. Тоқсан алтын және көк түсті. Ортасында Мид провинциясының гербі орналасқан, ал үшінші бөлігінде Хью де Лейсидің (1205-1243 жылдары Ольстер графы) гербі бейнеленген, ол Ольстерді көрсетеді. Ирландияның төрт дәстүрлі провинциясының гербтері жинақталған түрде Ирландия гербі ретінде танымал. Бөлу реті әдетте Ленстер бірінші, Коннахт екінші, Ольстер үшінші және Манстер төртінші болып келеді. Соның нәтижесінде пайда болған гербтер көбінесе тудың нысанында көрсетіледі. Олар басқа гербтер мен эмблемаларда да қолданылады. Мысалы, Ирландияның бас геральдисі басқаратын генеалогиялық кеңсесінің гербі – төрт провинция, қызыл фонға алтын түсті Тюдор қақпасы және екі күміс иірім арасында орналасқан. Ольстер гербі – де Бург графтарының (Ольстер графтары) гербі, О’Ниллдердің қызыл қол мөрiмен бiрлесiп суреттелген. Бұл екі әулет пен олардың символдары Ольстермен тығыз байланысты. Олардың біріктірілген гербі былай сипатталады: қызыл крест үстінде күміс қалқан, оң қолы тік тұрып, білегінен кесілген күміс қол бейнеленген. Соңында, Коннахт гербі былай сипатталады: күміс және көк түсті екі бөлікке бөлінген, алғашқы бөлігінде қара түсті жартылай бүркіт, екінші бөлігінде бөлістен шыққан, киімделген қол, тік тұрған қылыш ұстап тұрған, барлығы күміс түсті. Бұл гербтің Германиядағы Регенсбург қаласындағы ортағасырлық Шоттенклостер (Гейл монастыры) гербінен алынғаны саналады. Кем дегенде 14 ғасырдан бері сақталған Регенсбург Шоттенклостерінің гербі Киелі Рим императорының гербін (аббаттық қорғауды одан алған) және О’Брайен әулетінің гербімен байланысты болуы мүмкін символдың жартылай бейнесін біріктіреді (11 ғасырлық О’Брайен аббаттың «құрылтайшысы» ретінде тізілген). Герб Коннахт королі Руэдри Уа Кончобэйрге, Норман шапқыншылығынан бұрынғы Ирландияның соңғы жоғары короліне, аббаттан оның демеушілігін қайтару үшін сыйлық ретінде берілген болуы мүмкін. Гербті 1575 жыл шамасында Атлон персуанты Эдвард Флетчер Ирландияның «ежелгі гербі» ретінде таныстырды және 17 ғасырда Коннахт гербіне аздаған өзгерістер енгізілді.