Кіріспе

Қолжазбаға оқыту сценарийі: Д'Нэлиан әдісі (кейде Денелиан деп қате жазылады) – 1965-1978 жылдары АҚШ-тың Мичиган штатында Дональд Н. Турбер (1927–2020) жасаған латын әрпіне негізделген жазу және қолжазбаға оқыту стилі. Турбер бастауыш мектеп мұғалімі ретіндегі тәжірибесіне сүйене отырып, оқушыларға баспа әрпінен қаламқапқа (курсивке) өтуді жеңілдетуді көздеді.

Тарих

Дональд Нил Турбер (15 желтоқсан 1927, Детройт, Мичиган штаты – 6 қаңтар 2020, Монро, Мичиган штаты) Толедо университетінен бакалавр, ал Шығыс Мичиган университетінен магистр дәрежесін алды. 1953 жылы Луна Пир қаласында бастауыш сынып оқушыларына сабақ беруді бастады. 1961 жылы бірінші сыныпты оқытып жүргенде, Турбер АҚШ-тағы қалам жазу білімінің логикасыздығын байқады. 1965 жылдан бастап ол сол кезде қолданыста болған жазу үлгілеріне балама ретінде Д’Нелиан әдісін жасады. Д’Нелиан әдісі атауы Турбердің есімінің және ортаңғы атының ("Нил") қысқартылған түрінен шыққан. Турбердің жазу жүйесі алғаш рет 1978 жылы АҚШ-та таныстырылды. Турбер 1984 жылы Чепмен бастауыш мектебінің директоры қызметінен зейнетке шықты.

Сипаттама

Д'Нелиан қолжазба әдісі Палмер әдісінен туындаған, алфавиті екі түрлі әріп жиынтығынан тұрады – біреуі баспа жазуы (кейде «қолжазба баспасы» деп те аталады), екіншісі – жалғастырып жазу. Баспа және жалғастырып жазу әріптерінің 13-ы пішінін өзгертеді, ал негізгі сызықтан сағат тіліне қарсы 85 градус бұрыш өзгеріссіз қалады. Тюрбер Д'Нелиан әдісін балаларды дәстүрлі жазу әдісімен оқытудағы қиындықтарды және кейін жалғастырып жазуға өтудегі проблемаларды жеңілдету үшін жасаған. Д'Нелиан қолжазба әдісін оқығанда, студенттерге алдымен Тюрбер әзірлеген баспа жазуы үйретіледі. Д'Нелиан баспа жазуындағы әріптер жалғастырып жазу нұсқасына ұқсас келеді. Баспа жазуына қосымша элементтер енгізіледі, олар үшінші кезеңде біріктіріліп, Д'Нелиан жалғастырып жазуын құрайды.