Кіріспе

Американдық дін қызметкері және азаматтық құқықтар белсендісі

Теодор Джадсон Джемисон (1 тамыз 1918 жыл – 15 қараша 2013 жыл), көбінесе Т. Дж. Джемисон деп танылған, 1982 жылдан 1994 жылға дейін АҚШ Ұлттық баптистік конвенциясының президенті болды. Бұл – афроамерикандықтардың ең ірі діни ұйымы. Ол конвенциясының штаб-пәтері орналасқан Теннесси штатының Нэшвилл қаласында Баптистердің әлемдік орталығының құрылысын басқарды. 1953 жылы Луизиана штатының Батон-Руж қаласындағы үлкен шіркеудің пасторы болған кезде Джемисон қоғамдық автобустардағы бөлек отыруға қарсы азаматтық құқықтар бойкотының ұйымдастырылуына көмектесті. Шіркеулермен келісілген тегін жолдарды ұйымдастыру 1955-1956 жылдары Алабама штатындағы Монтгомери автобустарын бойкоттау үлгісі болды, онда оның әкесі, пастор Дэвид В. Джемисон, «Табернакль баптист шіркеуінің» пасторы болды. Ол көрнекті дін қызметкерлері мен белсенді шіркеуге баратын әйелдер отбасында өсті. Ол жергілікті бөлек мектептерде оқыды. Джемисон Алабама мемлекеттік университетінде бакалавр дәрежесін алды, ол штаттың астанасы Монтгомеридегі тарихи афроамерикандық колледжі болып табылады, және онда «Альфа Фи Альфа» студенттік бауырластығына қосылды. Ол дін қызметіне дайындалу үшін Виргиния штатының Ричмонд қаласындағы Виргиния Одақтық университетінде дінтану магистрі дәрежесін алды. Кейін Нью-Йорк қаласында Нью-Йорк университетінде аспирантурада оқыды.

Мансап

1949 жылы Джемисонды алғаш рет Батон-Руж қаласындағы Сион бірінші баптист шіркеуі пасторлық қызметке шақырды. Ол негізінен шіркеу ішіндегі мәселелермен айналысты, жаңа шіркеу ғимаратының құрылысын қадағалады және қаржы жинау жұмыстарын жалғастырды. Ол кезде оның әкесі 1895 жылы құрылған африкалық-американдық баптист шіркеулер қауымдастығы – Ұлттық баптист конвенциясының президенті болып қызмет етіп жатқан еді. Бірнеше жыл өткен соң Джемисон ертедегі азаматтық құқықтар қозғалысына қатысты. 1950 жылы қала қара нәсілділерге тиесілі автобустарды тоқтатты, барлық тұрғындарды өз монополиялық жүйесін пайдалануға міндеттеді, ол бөлек орындықтарды енгізді. Жүйедегі жолаушылардың 80 пайызын құраған афроамерикандықтар «ақтарға» арналған орындықтар бос тұрғанда автобуста тұрудан шаршады, әсіресе компания 1953 жылғы қаңтарда бағаны он центтен он бес центке дейін көтергеннен кейін. Көбінесе қара нәсілді автобус жолаушылары көлік пайдаланудан бас тартқандықтан, үшінші күні автобустар көбінесе бос болды. Бойкот сегіз күнге созылды, себебі рев. Джемисон қара басшылар мен қалалық кеңес арасындағы сәтті келіссөздерден кейін оны тоқтатты. Келесі күні қалалық кеңес «келгенімен қызмет көр» принципі бойынша, алдынан артқа және арттан алға отыру жүйесін қайта орнату туралы жарлық қабылдады. Сонымен қатар, олар кез келген автобустағы алдыңғы екі орынды ақ нәсілді жолаушыларға, ал артқы орынды қара нәсілді жолаушыларға бөлді, ал ортаңғы қатарлардағы орындықтарға кез келген адам отыруға рұқсат берді. Мемлекеттік сегрегация заңдарына сәйкес, осы жүйеде қара және ақ нәсілділердің бірінің қасына бірі отыруына тыйым салынды. Джемисонның Батон-Руждағы бойкот үлгісі 1955 жылы Монтгомеридегі бір жылдық автобус бойкотын ұйымдастырушылар қабылдады. Мартин Лютер Кинг Джуниор: «Джемисонның Батон-Руж оқиғасын еңбектеп сипаттауы аса құнды болды» деп жазды. Бойкотқа қатысушылардың бір бөлігі сегрегацияға тікелей шабуыл жасау үшін әрекетті жалғастыруды қаласа, көпшілігі келісімді мақұлдады.

Ұлттық баптистер конвенциясының президенті

Джемисон 1982 жылы ең ірі афроамерикандық діни ұйым – National Baptist Convention, USA, Inc. президенті болып сайланды және 1994 жылға дейін қызмет етті. Ұлттық баптистер конвенциясының президенті қызметін атқарған кезіндегі ең танымал жетістігі – Теннесси штатының Нэшвилл қаласында Баптистер әлемдік орталығын салу болды. Бұл конвенцияның бас кеңсесі. Ол консервативті афроамерикандық Кларенс Томас АҚШ Жоғарғы сотының судьясы болып тағайындалуына публично қарсылық білдірді. Сондай-ақ ол Американың Перс шығанағындағы соғысқа араласуына да қарсы болды. Конвенция президенті қызметінің соңына қарай, Джемисон қара нәсілді әйелді зорлау ісінде сотталған боксшы Майк Тайсонды қолдағандығы үшін сынға ұшырады. Оған шіркеу мүшелері де, сыртқы бақылаушылар да қатты қарсылық білдірді.

1994 жылғы NBC басшылығының ауысуы туралы дау

Қызмет мерзімі аяқталуға жақын (мерзімнің шектелуі салдарынан), Джемисон өзінің ізбасары ретінде В. Фрэнклин Ричардсонды таңдады, бірақ Ричардсон 1994 жылғы конвенцияда Генри Лайонсқа жеңілді. Джемисон нәтижені жоққа шығару үшін сотқа шағым түсірді. Апелляциялық сот арқылы Лайонстың сайлануы күшіне енді. Джемисон жеке өзі, сондай-ақ бірлескен талапкер және олардың адвокаты жазалайтын залап ретінде 150 000 доллар төлеуге міндеттелді. Кейінірек сот шешімімен Джемисон мен бірлескен талапкерлері қарсы тараптың адвокаттық шығындарын өтеуге міндетті болды. Сот Джемисонның сотқа шағымдану үшін дәлелдерді жасап шығарғанын анықтады.

Мұра мен құрмет

2003 жылдың 19-21 маусымында автобус бойкотының 50 жылдығы және оған қатысушылар қауымдық форум мен үш күндік шаралар арқылы құрметпен еске алынды. Ұйымдастырушылар – 30 жастағы Марк Стернберг, Оңтүстік университеті, Луизиана мемлекеттік университеті және ірі ұйымдар. Стернберг: «Доктор Кинг арман күткенге дейін, Роза өз орнынан тұрмағанға дейін және Монтгомери қарсылық білдіргенге дейін, Батон-Руж өзінің үлесін қосты» деді. 2017 жылдың 11 наурызында Джемисон Виннфилдтегі Луизиана саяси мұражайы мен Даңқ залына енгізілген бес адамның қатарында болды. Ол Оңтүстік Христиандық Көшбасшылық Конференциясындағы пионерлік еңбегі және Батон-Руж қаласындағы Сион тауының Бірінші Баптист шіркеуінің пасторы болғаны үшін қаза болғаннан кейін марапатталды.