Кіріспе

Тышқы көз қозғалысының салдарынан туа біткен сирек ауру – Дуэйн синдромы. Бұл туа біткен, сирек кездесетін шалалықтың бір түрі, көбінесе көздің сыртқа қарай жылжу мүмкін болмауымен сипатталады. Синдромды алғаш рет офтальмологтар Якоб Стиллинг (1887) және Зигмунд Тюрк (1896) сипаттаған, ал 1905 жылы бұл бұзылысты толыққанды қарастырған Александр Дуэйннің есімімен аталады. Осы жағдайдың басқа да атаулары: Дуэйннің кері тартылу синдромы, көздің кері тартылу синдромы, тартылу синдромы, туа біткен тартылу синдромы және Стиллинг-Тюрк-Дуэйн синдромы.

Генетика

Дюэн синдромымен екі белгілі генетикалық байланыс бар. Кейбір отбасыларда бұл жағдай Химерин 1 генінің өзгерістерімен, ал басқаларында Транскрипция факторы MafB генінің өзгерістерімен байланысты.

Дифференциалдық диагностика

Клиникалық жағдайда дифференциалдық диагноз қоюдағы негізгі қиындықтар, бұл жағдайды алғаш рет танытқан науқастардың өте ерте жасынан туындайды. Дәрігер, балалық шақтағы көздің бұрылуы (ескерту – бұл британдық термин, екі көз бір бағытта бағытталмайды) сияқты көрінетін нәрсенің шын мәнінде Дуэйн синдромы екенін анықтауға тырысқанда, ажырату және жақындату қозғалыстарын, сондай-ақ байланысты сопақша жарықшаның өзгерістерін немесе бас ұстанысын іздеуде табанды болуы керек. Сопақша жарықшаның өзгерістері және Дуэйн синдромының басқа да ерекшеліктері, мысалы, жоғары немесе төмен қарай жылжу және көз шаршығының кері тартылуы, кез келген ажырату шектеуінің Дуэйн синдромынан немесе VI немесе абдуценс бас миы жүйкесінің салдарынан екенін анықтауда маңызды. Жұмылдырылған Дуэйн синдромы – перифериялық жүйке парализінен кейін сирек кездесетін жағдай. Розенбаум сипаттаған тік бұлшық еттердің бүйірлік орын ауыстыруы көздің қозғалыс ауқымын жақсартатыны дәлелденді. Хирургиялық процедура 40-65 градусқа дейін бинокулярлық көру өрісін қамтамасыз етеді. Сыртқы тік бұлшық еттің орбиталық қабырғаға бекітілуі (бұлшық еттің жақтау қабырғасына қайта тігілуі) – аномальды иннервация және ауыр коконтракция жағдайында сыртқы тік бұлшық еттің белсенділігін тоқтатудың тиімді әдісі.

Эпидемиология

Көптеген науқастар 10 жасқа дейін диагноз алады, ал Дуэйн синдромы қыздарда (жағдайлардың 60 пайызы) ұлдарға (жағдайлардың 40 пайызы) қарағанда жиірек кездеседі. Француздық зерттеуде бұл синдром көздің қисаюы бар науқастардың 1,9 пайызын құрайды, науқастардың 53,5 пайызы әйелдер, жағдайлардың 78 пайызы бір жақты, ал сол көз (71,9%) оң көзден жиірек зардап шегеді. Шамамен 10–20% жағдайларда отбасылық болып келеді; мұндай жағдайларда екі жақты болу ықтималдығы отбасылық емес Дуэйн синдромына қарағанда жоғары. Дуэйн синдромының нақты нәсілдік бейімділігі жоқ.