Кіріспе
Жапон әдебиетіндегі әдеби форма – дәстүрлі жапон әдебиетіндегі кеңейтілген прозалық повесть, эпикалық шығармалармен салыстырылады. Моногатари ауызша дәстүрмен тығыз байланысты және тарихи оқиғаны баяндаған жағдайда да көбінесе ойдан туған немесе өңделген оқиғаны көрсетеді. Гендзи Моногатари және Хейке Моногатари сияқты жапондық көркем әдебиетінің көптеген маңызды туындылары моногатари түрінде жазылған.
is a literary form in traditional Japanese literature – an extended prose narrative tale comparable to epic literature. Monogatari is closely tied to aspects of the oral tradition, and almost always relates a fictional or fictionalized story, even when retelling a historical event. Many of the great works of Japanese fiction, such as the Genji Monogatari and the Heike Monogatari, are in the monogatari form.
Тарих
Бұл форма 9-15 ғасырларда ең көп таралды, 10-11 ғасырлардағы өркендеу шағына жетті. Моногатари Хэйан дәуіріндегі сарай әдебиеті болды және 16 ғасырға дейін көне әңгімелер түрінде жалғасты.
Денки-моногатари
Құбылыстармен байланысты әңгімелер.
Ута-моногатари
Өлеңдерден құралған әңгімелер.
Цукури-моногатари
Аристократиялық сарай романдары.
Рекиши-моногатари
Хэйан дәуірінің соңында пайда болған және орта ғасырға дейін гүлденген тарихи әңгімелер. Бұл әңгімелер көбінесе канбун (қытай тілінің аралас түрі) немесе вабун (жапон тілі) түрінде жазылған. Осы моногатарилердің ең белгілі екеуі – әйгілі Фудзивара регенті Мичинаганың өмірін баяндайтын «Эйга моногатари» мен «Окагами».
Гунки-моногатари
Әскери тарихтар мен соғыс туралы әңгімелер.
Сетсуа-моногатари
Анекдоттық әңгімелер.
Гико-моногатари
Бұрынғы әңгімелердің псевдоклассикалық имитациялары.
Ықпал
Кейіннен Еуропа және басқа шетел әдебиеттері Жапонияға танылғанда, «моногатари» сөзі ұқсас жанрдағы шетелдік туындылардың жапонша атауларында қолданыла бастады. Мысалы, «Екі қаланың әңгімесі» – «Нито Моногатари» (二都物語), «Мың бір түн» – «Сен'ичия Моногатари» (千一夜物語), ал жақында «Сақиналардың иесі» – «Юбива Моногатари» (指輪物語) және «Құсты өлтіруге тырысу» – «Арабама Моногатари» (アラバマ物語) деп аталды.