Көне Римнің мемлекеттік көлік жүйесі

Кіріспе

Ежелгі Римдегі көлік жүйесі

Cursus publicus (лат. "қоғамдық жол"; δημόσιος δρόμος, dēmósios drómos) – Рим империясының мемлекеттік тапсырыспен ұйымдастырылған және бақыланатын курьерлік және көлік қызметі, ол Шығыс Рим империясында да қолданылды. Бұл жүйе Рим мемлекетінің жеке тұлғаларға жүктеген міндеттеріне негізделген. Мансиптер деп аталатын мердігерлер жабдықтар, жануарлар және арбалармен қамтамасыз етті. Алғашқы империя кезеңінде еңбекақы төленген, бірақ кейінгі антик дәуірде жол бойындағы тұрғындарға қызмет көрсету міндеті жүктелгенде ол тоқтатылды. Қызметте әкімшілік және жұмыс істеу үшін қажетті персонал ғана болды. Олардың ішінде мал дәрігерлері, арба жасаушылар және ат күтімшілері бар еді. Курьерлер мен арба жүргізушілері қызметке жатпады: мемлекеттік қызметкерлер немесе жеке тұлғалар болсын, олар жергілікті халықтан және қауымдастықтардан алынған құралдарды пайдаланды. Кейінгі антик дәуірдегі шығындар провинциялық салық міндеттемелерінің бөлігі ретінде провинцияларға, жеке салық төлеушілерге литургия/мунус түрінде салыстырылды. Бұл қызмет император Августтың провинциялар мен Италия арасындағы хабарламаларды, шенеуніктерді және салық кірістерін тасымалдау үшін құрылды. VI ғасырдың бірінші жартысында Шығыс империясында қызмет толыққанды жұмыс істеп тұрды, сол кезде тарихшы Прокопий император Юстинианды парсы шекарасына апаратын жолды қоспағанда, оның көп бөлігін жойды деп айыптады. Cursus publicus-тың аумағы Tabula Peutingeriana картасында көрсетілген, бұл Рим жол желісінің шамамен 400 жылға дейінгі картасы.

Құрылымы

Cursus publicus тек үкімет пен әскерге ғана қолжетімді болды. Азаматтар cursus publicus-ты тек үкімет рұқсат еткен жағдайда ғана пайдалана алатын. Cursus publicus қызметтерін пайдалануға рұқсат етілмеген адамдар поштаны құлдар немесе таныстары арқылы жіберуге мәжбүр болды. Үкімет осы адамдарға арнайы рұқсат берді, ол оларға Cursus Publicus қызметтерін пайдалануға рұқсат екенін көрсететін. Бұл дипломды императордың өзі берді және cursus publicus қызметтерін пайдалану үшін қажет болды. Онда осы құқыққа ие болған адамның аты, оның жарамдылық мерзімі, саяхаттау құралы, маршруты және тұратын жері көрсетілді. Бұл жүйеде теріс пайдаланушылықтар болды, себебі провинция басшылары мен кішігірім лауазымдарға тағайындалғандар дипломаттарды өздері мен отбасыларына тегін көлік беру үшін пайдаланды. Сондай-ақ, жалған және ұрланған дипломаттар да қолданылды. Плиний және Траян императорлық пошта арқылы нәрсе жібергісі келетіндерге лицензияның жарамдылығын қадағалау қажеттігі туралы жазды. Егер осы дипломдардың бірінің жарамдылығына қатысты дау туындаса, соттан дауды шешуді сұрауға болады. Бұл құжаттар cursus publicus-ты пайдалану және күтіп-ұстаудың жоғары құнына байланысты сирек берілді. Бұл ұйым поштаны, әскери жабдықтарды және салықтарды жеткізді. Сонымен қатар, олар императорлық барлау агенттігі ретінде де жұмыс істеді. Үкімет жөндеу станцияларымен (mutatio) және толық қызмет көрсететін станциялармен (mansio) алмастыру станцияларының желісінің жұмыс істеуін және күтімін қадағаласа да, бұл жүйе қазіргі Британдық Корольдік поштасы сияқты пошта қызметі емес, сондай-ақ мемлекеттік меншік және басқарылатын қонақ үйлер мен жөндеу станцияларының тізбегі де емес. Алтай Коскун Анн Колбтың неміс тілінде жазған еңбегін қарастыра отырып, бұл жүйе "империя арқылы саяхаттайтын әкімдер мен елшілер үшін инфрақұрылым қамтамасыз етті. Ол үшін басты жолдар бойында орналасқан мыңдаған станциялар қажет болды, олар жаңа жылқылар, есектер, өгіздер, сондай-ақ көліктер, азық-түлік және жатақтармен қамтамасыз етуге міндетті болды". Хат жіберуші курьерді қамтамасыз етуі керек еді, ал станциялар жолдардан өтетін жергілікті аймақтардың ресурстарынан қамтамасыз етілуі керек еді. Бірнеше рескрипттерде және Траян мен Плинийдің хаттарында көрсетілгендей, император кейде Римге елші жіберу шығындарын төлейтін, әсіресе себептер дұрыс болған жағдайда. Сонымен қатар, эстафеталық станциялар немесе алмастыру станциялары (stationes) жылқыларды және (көбінесе) сарбаздарды, сондай-ақ сот төрешілері немесе сот қызметкерлері үшін көліктерді жіберу үшін қамтамасыз етті. Көлік құралдары клабула деп аталды, бірақ олар туралы көп мәлімет жоқ. Олардың міндетін орындау үшін жаяу жүруге тура келді. Август бастапқыда поштаны бір курьерден екіншісіне берудің парсы әдісін қолданды, бірақ ол көп ұзамай бір адамның бүкіл жолды жүкпен жүргізетін жүйеге ауысты. Рим республикасында курьерлік қызмет болған болуы мүмкін, бірақ Суетонийдің айтуынша, Август осы жүйені құрды. Суетоний былай деді: text=Провинцияларда болып жатқан оқиғалар туралы жылдам хабарлау үшін ол әскерлік жолдар бойында жас жігіттерді, кейіннен пошта машиналарын орналастырды. Соңғысы ыңғайлырақ көрінді, өйткені кез келген жерден хабарлама әкелген адамдар, қажет болған жағдайда, жауапқа тартылуы мүмкін. Кем дегенде бір praefectus vehiculorum, Луций Волюзий Маециан белгілі болды; ол Антонин Пийдің тұсында лауазымды болды. Ол империядағы станциялар желісінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етуге және оны пайдалануға құқығы жоқ адамдардың оны теріс пайдалануына жол бермеуге жауапты болды. Инспекторлар провинцияларда жүйенің жұмысын қадағалағанының дәлелі бар, және олар Римдегі префектке есеп берген болуы мүмкін. Алайда, бұл лауазым толық жұмыс күні емес сияқты, өйткені Маециан жас Марк Аврелийдің заң оқытушысы болды, бұл оның негізгі міндеті болды. Praefectus vehiculorum Италиядағы cursus publicus-ты басқарумен жүктелді. Италиядан тыс жерлерде жергілікті әкімдер мен лауазымды тұлғалар ұйымды басқарды. Диоклетиан мен Константин I реформаларынан кейін қызмет екі бөлімге бөлінді: жылдам (латынша: cursus velox, грекше: ὀξὺς δρόμος) және тұрақты (латынша: cursus clabularis, грекше: πλατὺς δρόμος). Жылдам бөлім жылқыларды, верди ("мінгенақы аттар") және пархиппи ("жүк тасуға арналған аттар") және қашырларды ұсынды, ал баяу бөлім тек өгіздерді ұсынды. Cursus clabularis қызметінің болуы оның ауыр жүктерді тасымалдауға, сондай-ақ жоғары лауазымды адамдардың сапарларын жеңілдетуге және үкіметтік хабарларды тасымалдауға пайдаланылғанын көрсетеді. Күтіп-ұстау провинциялықтардың жүктемесіне жүктелді және епархиялық викарийлер мен преториа... әкімдердің жалпы бақылауымен жүзеге асырылды. Cursus publicus мүшелерінің көп бөлігі әскери қызметтен тағайындалды. Көбінесе Cursus publicus мүшелері бұрынғы speculatores (барлау агенттігінің мүшелері) болды.

The cursus publicus was only accessible to the government or the military. Citizens could only use the cursus publicus if the government permitted it. People who were not allowed to use the services of the cursus publicus would use slaves or acquaintances to carry their mail. The government would give a special permit to these individuals which would signify that they were allowed to use the Cursus Publicus's services. This diploma, issued by the emperor himself, was necessary to use the services supplied by the cursus publicus. They would contain the name of the person who had been awarded this privilege, the time frame it was valid in, the means of travel, the route, and the lodgings. Abuses of the system existed, for governors and minor appointees used the diplomata to give themselves and their families free transport. Forgeries and stolen diplomata were also used. Pliny the Elder and Trajan write about the necessity of those who wish to send things via the imperial post to keep up to date licenses. If there was a dispute on the validity of one of these diplomas a judge would be asked to settle the conflict. These documents were handed out rarely due to the high cost in using and maintaining the cursus publicus. This organization would deliver mail, military equipment and taxes. Alongside this, they also worked as an imperial intelligence agency. Although the government supervised the functioning and maintenance of the network of change stations with repair facilities (mutationes) and full service change stations with lodging (mansiones), the system was not a postal service in the same way as the modern British Royal Mail, nor a series of state owned and operated hotels and repair facilities. As Altay Coskun notes in a review of Anne Kolb's work done in German, the system "simply provided an infrastructure for magistrates and messengers who traveled through the Empire. It consisted of thousands of stations placed along the main roads; these had to supply fresh horses, mules, donkeys, and oxen, as well as carts, food, fodder, and accommodation." The one who was sending a missive would have to supply the courier, and the stations had to be supplied out of the resources of the local areas through which the roads passed. As seen in several rescripts and in the correspondence of Trajan and Pliny, the emperor would sometimes pay for the cost of sending an ambassador to Rome along the cursus publicus, particularly in the case of just causes. Alongside this, there were relay points or change stations (stationes) provided horses to dispatch riders and (usually) soldiers as well as vehicles for magistrates or officers of the court. The vehicles were called clabulae, but little is known of them. Despite this, they carried out their duties on foot. Augustus, at first, followed the Persian method of having mail handed from one courier to the next, but he soon switched to a system by which one man made the entire journey with the parcel. Although it is possible that a courier service existed for a time under the Roman Republic, the clearest reference by Suetonius states that Augustus created the system. Suetonius states:

text=To enable what was going on in each of the provinces to be reported and known more speedily and promptly, he at first stationed young men at short intervals along the military roads, and afterwards post chaises. The latter has seemed the more convenient arrangement, since the same men who bring the dispatches from any place can, if occasion demands, be questioned as well.|author=Suetonius|title=The Lives of the Caesars|source=The Life of Augustus

Another term, perhaps more accurate if less common, for the cursus publicus is the cursus vehicularis, particularly in the period before the reforms of Diocletian. At least one praefectus vehiculorum, Lucius Volusius Maecianus, is known; he held the office during the reign of Antoninus Pius. Presumably, he had some sort of supervisory responsibility to ensure the effective operation of the network of stations throughout the Empire and to discourage abuse of the facility by those not entitled to use it. There is evidence that inspectors oversaw the functioning of the system in the provinces, and it may be conjectured that they reported to the praefectus in Rome. However, the office does not seem to have been considered a full time position because Maecianus was also the law tutor of the young Marcus Aurelius, apparently his main function. The praefectus vehiculorum was tasked with managing the cursus publicus in Italy. Outside of Italy, local governors and officials managed the organization. Following the reforms of Diocletian and Constantine I, the service was divided in two sections: the fast (Latin: cursus velox, Greek: ὀξὺς δρόμος) and the regular (Latin: cursus clabularis, Greek: πλατὺς δρόμος). The fast section provided horses, divided into veredi ("saddle horses") and parhippi ("pack horses"), and mules, and the slow section provided only oxen. The existence of the cursus clabularis service shows that it was used to move heavy goods as well as to facilitate the travel of high officials and the carriage of government messages. Maintenance was charged to the provincials under the supervision of the governors under the general supervision of the diocesan vicars and praetorian prefects. Most members of the Cursus publicus were recruited from the military. Usually members of the Cursus publicus were formerly speculatores (members of a reconnaissance agency).

Тарих

Римдіктер өздерінің мемлекеттік поштасын ежелгі парсылардың патшалық атты курьерлер желісінен, ангарийден бейімдеді. Геродоттың баяндамасы бойынша, парсылардың патшалыққа қатысты маңызды хабарларды жеткізудің өте тиімді тәсілі болған. Курьерлер жол бойы бір күндік сапарға қашықтықта орналасып, хаттар бір курьерден екіншісіне бір күндік жолмен беріліп, хабардың жылдам таралуын қамтамасыз еткен. Бұл жүйе Август тарапынан Рим Республикасы кезінде қолданылған жеке курьерлер жүйесін алмастыру мақсатымен құрылды. Тацит Яһудея мен Сириядан келген курьерлер Вителлиге Шығыс легиондары оған адалдық серт бергені туралы жаңалық жеткізгенін айтады, бұл релелік жүйенің бастапқы хабаршының толық сапарды жасауымен ауыстырылғанын көрсетеді. Август, Суетоний атап өткендей, парсы жүйесін өзгертті, себебі толық қашықтықты жүрген курьерді император келген кезде қосымша ақпарат алу үшін сұраққа тартуға болады. Бұл, мүмкін, хабардың жеткізілуі үшін жауапты бір адам болғандықтан, поштаның қауіпсіздігін арттырудың қосымша артықшылығын берген. Алайда, бұл құнға түседі, өйткені римдіктер хабарды бір аттан екіншісіне бергендей жылдам жеткізе алмады. Cursus publicus Nerva билігіне дейін қалалық магистраттар басқарды, ол жүйелерді реформалап, оны Res mancipi басқаруына тапсырды. Көптеген римдік жолдар cursus publicus қозғалысын жеңілдету үшін салынды немесе кеңейтілді. Рим империясы құлағаннан кейін Cursus Publicus Византия империясында және Батыс Рим империясының бұрынғы аумақтарында сақталды. Византия империясы кезінде agentes in rebus cursus publicus-ті қадағалап, оларға қажетті жабдықтар мен тұру орындарын қамтамасыз етті. Олар сондай-ақ пайдаланушыларының дипломдарының заңдылығын қамтамасыз етуге міндетті болды.

Поштаның жылдамдығы

Прокопий жер арқылы жүретін орташа жылдамдықты бағалауға мүмкіндік беретін рим поштасының сипаттамаларының бірін келтіреді. 6 ғасырда ол бұрынғы уақытты сипаттады: Егер ауысу станциялары арасындағы қашықтық белгілі болса және типтік саны бестен сегізге дейін болса, cursus publicus жылдамдығын есептеуге болады. А. М. Рамзи былай деп жазады: «Иерусалимдік маршруттан көрініп тұрғандай, жолдардағы мансиондар немесе түнгі жатақтар шамамен жиырма бес [римдік] миль (37 км) қашықтықта болды, және Фридландер атап өткендей, Бейтлехем мен Александрия арасындағы қашықтық (шамамен 368 римдік миль (592 км)) он алты мансион деп есептелді, ал Эдесса мен Иерусалим арасындағы (Антиохия арқылы шамамен 625 [римдік] миль (574 км)) жиырма бес мансион болды. Кез келген маршруттың ешқайсысы кез келген жолдың мутациялары мен мансиондарының толық тізімін бермесе де, жалпы ереже әр екі мансион арасында екі мутация немесе 37 км (23 миль) болған сияқты. Бұл «сапарды» шамамен 12 шақырымды құрайды. Әдетте, сапар бір күндік немесе 5-8 кезеңді құрайды. Бірақ бұл төтенше жағдай емес, қалыпты жағдайда, бір атты жүргізуші бір күнде 160 км (100 миль) немесе одан да көп қашықтықты жүре алады. Бірнеше жағдайда шұғыл хабарлар немесе құлшынысты шенеуніктер жылдамдықпен жүреді. Валериус Максимустың «Тиберий сапары», Тацит жазған «Галба көтерілісі» және Плутарх жазған «Неронның өлімі» туралы хабарлар бар. Соңғы екі жағдайда, жағымсыз жаңалықтар жақсы жаңалықтардан тез таралғанын есте ұстаған жөн: жеңіс туралы хабарды жеткізуші хаттарға лавр жапсырылған, ал асығыс хабарды жеткізуші хабаршының найзасына қауырсын байланған. А. М. Рамзидің айтуынша, бұл үш жағдайда да сапар аса шұғыл, ал оның уақыты ерекше жылдамдықпен тіркелуі мүмкін. Мұндай жағдайларды рим поштасының әдеттегі жылдамдығын анықтау үшін пайдалануға болмайды. Рамзи, Вилькенді ұстанғаннан кейін, Рим поштасының құрлықтағы жылдамдығын жаңа императордың билікке келуі туралы Римнен Мысырға хабар жеткізуге кеткен уақыт мысалымен көрсетеді (жаздан басқа маусымда, хабарлама Римнен Александрияға теңіз арқылы баратын). Пертинакс жағдайында, біздің заманымыздың 193 жылы 1 қаңтарда болған билікке келу туралы хабар Мысырға жету үшін алпыс үш күннен астам уақыт кетті, ол 6 наурызда Александрияда жарияланды. Құрлық арқылы өтетін маршрут шамамен (Римнен Византияға дейін, теңіз арқылы және Византиядан Александрияға дейін) құрады, және Александрияға хабардың келуіне шамамен алпыс үш күн немесе одан да көп уақыт кеткендіктен, бұл бұл сапар үшін күніне шамамен 32 миль (51 км) орташа жылдамдықты растайды. Рамзи латын жазуына негізделген тағы бір мысалды келтіреді. Августтың немересі Гай Цезарь 4 жылы 21 ақпанда Ликия жағалауындағы Лимира қаласында қайтыс болды. Өлім туралы хабар 2 сәуірде Пизада жазылған жазуда кездеседі. Хабардың Пизаға жетуіне кеткен уақыт отыз алты күннен кем емес. Бұл уақытта теңіз арқылы сапар шегу қауіпті болғандықтан, хабар 2165 шақырым жермен жіберілді. Бұл күн сайын шамамен елу шақырымдық орташа жылдамдықты растайды. «Рим императорлық поштасының жылдамдығына жаңа дәлелдер» деген мақаласында Элиот А. М. Рамзимен келіседі, бұл әдеттегі жылдамдық күніне шамамен 50 миль (80 км) болды және мұны император Септимий Севердің жариялануы туралы хабарды Карнунтумнан Римге жету үшін кеткен уақыт мысалымен көрсетеді. Бұл бағалар cursus publicus (немесе, cursus vehicularis) пайдаланып, құрлық арқылы өткен сапарлар үшін жасалған. Лайонел Кассон өзінің ежелгі теңіз саяхаттары туралы кітабында Рим империясының әртүрлі порттары арасындағы 16 сапардың қанша уақытқа созылатынын көрсетеді. Бұл сапарлар римдіктермен жасалып, тіркелген, және олар қолайлы жел жағдайында жасалған деп көрсетілген. Мұндай жағдайда кеме күніне шамамен 193 шақырым жылдамдықпен жүзе алады. Кассон қолайсыз жағдайда жасалған он сапар туралы тағы бір кесте ұсынады. Бұл сапарлар күніне 80 шақырым жылдамдықпен жүреді.

Procopius provides one of the few direct descriptions of the Roman post that allows an estimation the average rate of travel overland. In the 6th century, he described earlier times:

If the distance between change stations is known, and five to eight is the typical number, the speed of the cursus publicus can be calculated. A. M. Ramsey writes, "It appears from the Jerusalem Itinerary that the mansiones, or night quarters on the roads, were about twenty five [Roman] miles [23 mile (37 km)] apart, and, as Friedlander points out, the distance between Bethlehem and Alexandria (about 400 Roman miles [368 mile (592 km)]) was reckoned to be sixteen mansiones, that between Edessa and Jerusalem (by Antioch nearly 625 [Roman] miles [574 mile (924 km)]) twenty five mansiones. Although no Itinerary gives a complete list of mutationes and mansiones for any road, the general rule seems to have been two mutationes between each two mansiones or 37 km (23 miles). This would make the 'stage' about eight and a third Roman miles [7.7 mile (12 km)]." The typical trip was per day or 5 to 8 stages. But this is in normal, not emergency, conditions, when a single rider could cover 160 km (100 miles) or more in a day. There are several cases in which urgent news or eager officials traveled at a faster rate. There is the journey of Tiberius mentioned by Valerius Maximus, the news of the mutiny of Galba as recorded by Tacitus, and the news of the death of Nero as described by Plutarch. In the last two cases, it is worth keeping in mind that bad news traveled faster than good news, and quite explicitly: a laurel was attached to the correspondence with news of victory, but a feather, as indicating haste, was fixed to the spear of a messenger carrying bad news. In all three cases, as A. M. Ramsey points out, the journey is especially urgent, and the time of travel may be recorded because of its exceptional rapidness. Such cases could not be used to find a typical speed of the Roman post for carrying the vast majority of items. Ramsey, following Wilcken, illustrates the speed of the Roman post over land with examples of the amount of time it would take a message to travel from Rome to Egypt about the accession of a new emperor (in a season other than summer, when the message would travel by sea from Rome to Alexandria). In the case of Pertinax, news of the accession, which took place on January 1, AD 193, took over sixty three days to reach Egypt, being announced on March 6 in Alexandria. Since the route that would be taken over land consisted of about — from Rome to Byzantium, including the sea crossing and almost from Byzantium to Alexandria)—and since it took about sixty three days or a little more for the message to arrive in Alexandria, this confirms an average rate of about 32 mile (51 km) per day for this journey. Another example, based on a Latin inscription, is cited by Ramsey. Gaius Caesar, grandson of Augustus, died on February 21, AD 4, in Limyra, which is on the coast of Lycia. The news of death is found on an inscription dated April 2 at Pisa. The amount of time that the message took to arrive at Pisa is not less than thirty six days. Since a voyage by sea would be too dangerous at this time of year, the message was sent over land, a distance of about 1345 mile (2165 km). This confirms the calculation of an average rate of about fifty km per day. In his article “New Evidence for the Speed of the Roman Imperial Post,” Eliot agrees with A. M. Ramsey that the typical speed was about 50 mile (80 km) per day and illustrates this with another instance, the time that it took news of the proclamation of the emperor Septimius Severus to reach Rome from Carnuntum. These estimates are for journeys that took place over land, making use of the cursus publicus (or, cursus vehicularis). Lionel Casson, in his book on ancient sea travel, gives statistics for the amount of time that sixteen voyages took between various ports in the Roman Empire. These voyages, which were made by and recorded by the Romans, are recorded specifically as taking place under favorable wind conditions. Under such conditions, when the average is computed, a vessel could travel by sail at a speed of about or 120 mile (193 km) per day. Casson provides another table of ten voyages made under unfavorable conditions. With these voyages, the average speed is about or 50 mile (80 km) per day.

Қызмет ету аймағы

Курс Италияда және дамыған провинцияларда жұмыс істеді. Плинийдің Траянға жазған хаттары куәландыратындай, Мысырда және Кіші Азияда бір-бір ғана мәжілісхана болған. Шамамен 19 километр сайын бір ауыл кездесетін, онда курьерлер жеке меншіктегі мансиондарда тоқтайтын. Мансионды манцепс, яғни кәсіпкер басқаратын, ол саяхатшыларға тамақ, тұруға орын, сондай-ақ жылқыға күтім мен ұста жасау қызметтерін ұсынатын. Курс императорлық жолдар бойындағы елді мекендерді де пайдаланды. Бұл қалалар көбінесе легион хабаршыларына азық-түлік пен жылқы беріп, теориялық түрде сыйақы алған, ал Рим жолдарының өз учаскелерін күтуге жауапты болған. Табиғи түрде даулар туындады, және біраз уақыт бойы орталық басқару тікелей араласты.

Қаржылық шығындар

Cursus publicus шығындары әрқашан жоғары болды, және оның күтілуіне кепілдік беру мүмкін болмады. Нерваның тұсында, бірінші ғасырдың соңында, жалпы шығындар фискусқа (қазынаға) жүктелді. Одан әрі орталықтандыру Адрианның билігінде жүзеге асты, ол префект басшылығымен нақты әкімшілік құрды, ол praefectus vehiculorum атағын алды. Cursus publicus алмасу пункттері мен түнгі жатқан жерлерден тұратын инфрақұрылымды қамтамасыз етті, бұл хабарларды, әсіресе әскери мәселелер бойынша, салыстырмалы түрде жылдам жеткізуге мүмкіндік берді. Дегенмен, қарапайым азаматтар құлдары мен серіктері арқылы теңіз арқылы достарына хаттар мен хабарламалар жіберді. Көптеген жаңалықтар соңында өз мақсатына жететін. Поштаны теріс пайдалануды шектеу үшін Юлиан (император 361–363) преториандық префекттерге және өзіне рұқсаттар беруді шектеді. Бұл тиімсіз болды. Ол викарийлерге он екі, губернаторларға екі рұқсат берді, біреуін провинция ішінде пайдалану үшін, екіншісін императорға хабарлау үшін. Азия, Африка және Ахаяның үш проконсулына әрқайсысынан төрттен берілді. Қазыналық және Тақ мүліктерінің графтары қажет болған кезде жарлық ала алатын, себебі бұл екі ведомство алтынмен және императорлардың жеке табысымен қамтамасыз етілді, бұл ең маңызды мәселелер еді. Ең жоғары шенді генералдар мен шекарадағы генералдарға, әсіресе Месопотамия сияқты қауіпті аймақтардағыларға рұқсаттар берілді.

Тағдыр

Орасан зор шығындарына қарамастан, Шығыс Рим империясында бұл қызмет VI ғасырдың бірінші жартысында толыққанды жұмыс істеп тұрды. Тарихшы Прокопий император Юстинианды оның көп бөлігін жоюмен айыптайды, тек парсы шекарасына апаратын жолдан басқа (Құпия тарих 30.1–11). Дромос Византия кезеңі бойына сақталып келді, оның көп бөлігін дромос логотеті (logothetēs tou dromou) қадағалап отырды. Алайда, бұл лауазым VIII ғасырдың ортасынан бұрын расталмаған, ал қызмет үзілістен кейін қайта жандануы мүмкін. Сол кезде бұл қызмет айтарлықтай қысқартылып, негізінен ескі оксис дромосының (oxys dromos) қалдықтарымен шектелді. Малшылар логотеті (logothetes ton agelon), мал бағушысы да маңызды тұлға болды, өйткені ол Азия мен Фригиядағы ат шаруашылықтарынан (метада) көптеген жылқылар мен жүк көтеруге арналған малдарды ұсынды. XI ғасырға қарай дромосты күтіп-ұстау жергілікті шаруалардың міндетіне айналды, бұл әскери қызметтегі бөлімдерге ұқсас болды. Осы қызметке ат салысқан өндірушілер салық тізімінде арнайы санатқа енгізіліп, басқа мемлекеттік салықтардан босатылды және оларды дромос эксуссатойлары (exkoussatoi dromou) деп атады. Батыста бұл қызмет Италиядағы остготтар кезінде сақталды, мұны Кассиодор Теодорих Ұлының хаттары арқылы баяндады.