Кіріспе

Эрих Оленгауэр (1901–1963) – Германия Социал-демократиялық партиясының (СДГ) 1952 жылдан 1963 жылға дейін басшысы. Ол Бундестагта Конрад Аденауэрге қарсы оппозицияның маңызды лидері болды. Нацистердің қуғынында болғаннан кейін 1946 жылдың ақпанында Германияға оралды және СДГ төрағасының орынбасары болды. Ол төраға Курт Шумахердің жақын серігі болды және партия ұйымын күшейту үшін жұмыс істеді. Шумахер – жалынды интеллектуал болса, Оленгауэр – жақсы білімі бар және тиімді бюрократ еді. 1952 жылы Шумахер қайтыс болғаннан кейін партия басшысы болды. Ұйымдастыру мәселелерімен айналысудан бөлек, оның негізгі міндеті – партияның сол және оң қанаттары арасындағы шиеленісті басу болды. Өліміне дейін партия басшысы қызметін атқарды, бірақ 1961 жылы партияның канцлерлікке үміткері ретінде харизматикалық Берлин мэрі Вилли Брандтқа жол берді.

Ерте саяси мансап және жер аударылу

Олленгауэр Магдебургте дүниеге келді және 1920 жылы СПД-ға қосылды. 1933 жылы нацистер билікті басып алған кезде ол Германиядан Прагаға қашып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған соң Олленгауэр нацистердің қудалауынан қашу үшін Еуропаны шарлап, бірінші Данияға, содан кейін Францияға, Испанияға, Португалияға, және ақырында Лондонға барды, соғыс аяқталғанға дейін онда тұрды. Лондонда ол Лейборист партиясымен жақын байланыста болды, ол Олленгауэр мүше болған эмигранттық СПД-ны (SoPaDe деп аталды) қаржылық тұрғыдан қолдады. Ол сондай-ақ Ұлыбританиядағы неміс социалистік ұйымдарының одағында жұмыс істеді. 1946 жылдың ақпан айында Олленгауэр Германияға қайтып келді. Сол жылдың мамыр айында ол Курт Шумахерден кейін СПД төрағасының орынбасары болып сайланды. Олленгауэр 1949 жылғы Германия федералды сайлауларынан кейін Бундестагқа өтті.

ЭДПК басшылығы

1952 жылы Шумахердің күтпеген өлімінен кейін СДПК Оленгауерді партия басшысы етіп сайлады. Ол 1953 және 1957 жылғы Германия Федеративтік Республикасы сайлауларында Германия канцлері лауазымына СДПК партиясынан үміткер ретінде қатысты, бірақ екеуі де Конрад Аденауэрдің ХДС партиясына ұтылды. 1957 жылы Оленгауэр НАТО және Варшава шартының орнына трансеуропалық қауіпсіздік одағын құруды ұсынды, онда біріккен Германия тең құқылы серіктес болар еді. Бұл жоспар радикалды деп сынға ұшырады, бірақ Вилли Брандттың Шығыс саясатының (Ostpolitik) жолын ашты және Еуропалық одақтағы кейбір дамуларға, мысалы, Еуропаның ортақ қауіпсіздік саясатына және Германияның соңында бірігуіне ықпал етті. Оленгауэрдің ұсынысы Оленгауэр жоспары деп белгілі. 1961 жылы Оленгауэр үшінші рет канцлерлікке түсуден бас тарды және Берлин мэрі Вилли Брандттың кандидатурасын қолдады. Оленгауэр 1963 жылғы 14 желтоқсанда Бонн қаласында өкпе эмболиясынан қайтыс болды.