Кіріспе

1972 жылы түсірілген Федерико Феллинидің "Рома" (кейде "Феллинидің Ромасы" немесе "Федерико Феллинидің Ромасы" деп те аталады) – режиссер Федерико Феллинидің жас кезінде туған Римини қаласынан Римге көшіп келгенін көрсететін 1972 жылғы жартылай автобиографиялық комедиялық драма. Фильмді Феллини өзі және Бернардино Заппони екеуінің сценарийі бойынша режиссерлік еткен. Бұл фильм – Римнің өткені мен қазіргі заманындағы шала байланысты эпизодтар арқылы қалаға жасалған құрмет. Сюжеті азаматтық, және маңызды дамуды бастан кешкен жалғыз "тұлға" – Римнің өзі. Питер Гонзалес жас Феллини рөлін сомдайды, ал актер құрамында көбінесе жаңа актерлер бар.

Сюжет

Федерико Фелини Римдегі балалық шағын еске алады. Фильм қалаға созылған ұзақ көлік кептелісімен басталады. Онда 1930 жылдардағы және 1970 жылдардағы Римдегі фашистік режим кезіндегі оқиғалар көрсетіледі. Жас Феллини ерекше адамдар (соның ішінде Бенито Муссолиниге ұқсайтын адам) тұратын және ауырып қалған семіз әйел басқаратын көңілді қонақ үйіне көшіп келеді. Ол екі жезөкшеханаға барады – біреуі тозығы жеткен, тығыз, екіншісі әсем әрі сәнді, сонда ол екіншісінде жұмыс істейтін жезөкшеге ғашық болып қалады. Римдегі басқа да тартымды орындар көрсетіледі, оның ішінде арзан вадевиль театры, көшелер, туннельдер және қазба жұмыстары басталғаннан кейін бірден ауаның әсерінен зардап шеккен фрескалары бар ежелгі катакомбалар. Ең әйгілі сахнада – егде жастағы, жалғыз ақсүйек әйел кардинал және басқа қонақтар үшін діни киімдерді тамаша көрсетіліммен ұсынады, дін қызметкерлері мен монахтар түрлі ерекше костюмдерде шараға қатысады. Фильм ақырында жас мотоциклшілердің қалаға кіруімен және түсіру тобы түсіру кезінде көшеде кездескен, кейін бірнеше айдан кейін қайтыс болған актриса Анна Магнанидің қайғылы суретімен аяқталады.

Тарихи қарама-қайшылықтар мен қазіргі заманғы алшақтық

Феллини соғыс кезіндегі Рим өмірін фашистік Италиямен 1970 жылдар басындағы өмірмен үнемі салыстырып көрсетеді. Соғыс жылдарындағы сахналарда Римнің қоғамдық орындарында, мысалы, көшедегі мейрамханаларда, түрлі қойылымдарда және бомбадан қорғаныш жалдағыштарда көршілердің жиналуы ерекше атап көрсетіледі. Хиппилерді және радикалды студенттермен Феллинидің Рим өмірінің жоғалуына қанағаттанбаушылығын білдіретін әңгімесін есептемегенде, 1970 жылдардағы ұқсас жиындар автомобильдер мен мотоциклдер арасында болады. Феллини соғыс кезіндегі проституткалардың шеруін дін қызметкерлерінің киімдері мен папалық қабылдаудан тұратын фантастикалық сән көрсетілімімен салыстырады.

Аңыз құралы

Сюжет (қандай болса да) режиссердің Римге екі сапарына ортақтасқан. Біріншісі – 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдардың басындағы жас шағында. Екіншісі – Рим туралы фильм түсіретін кинотоптың режиссері ретінде. Фильм осы екі баяндама арасында ауысып-тұрады.

Өшірілген көрініс

Монтаждау кезінде Альберто Сордидің түсірілген бір көрінісі, тым әдепсіз және қатыгез болғандықтан, алынып тасталды. Сорди барда отырған бай адамды сомдады, ол кедей балалардың доп ойнағанын қарап отырды. Соқыр, ауру және ақсақ кедей адам көшені кесіп өтуге тырысады, бай адамның көріністі көруіне кедеріл келтіреді. Альберто Сорди ашуланып, соқыр адамға: "Жолдан кет, жаман қарт! Кет! Кет!" - деп айғайлай бастайды.

Шығару

Фильм 1972 жылы Канн кинофестивалінде көрсетілді, бірақ негізгі сайысқа қосылмады. Сондай-ақ, фильм 45-ші «Оскар» сыйлығының «Үздік шетелдік фильм» номинациясына Италиядан ұсынылды, бірақ түпкілікті тізімге ілікпеді. Қазіргі таңда фильм The Criterion Collection арқылы DVD және Blu-ray форматтарында қолжетімді.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes веб-сайтында 19 рецензияға негізделген 67% мақұлдау рейтингі бар, орташа бағасы 6,6/10. Chicago Sun Times газетінен Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыз берді; ол фильмдегі Феллинидің режиссерлік шеберлігін жоғары бағалап, былай деп жазды: "Феллини бізге әдемі көріністер ғана емес, сонымен қатар бір жеке тұлғаның орнына қаланы басты кейіпкер етіп көрсететін әңгіме құрады". Эберт бұл фильмін 1972 жылғы 10 үздік фильмнің тізімінде 9-шы орынға қойды.