Кіріспе
Мариана де Пинеда и Муньос, көбінесе Мариана Пинеда деп танылатын (1 қыркүйек 1804 жылы Гранадада дүниеге келген – 26 мамыр 1831 жылы Гранадада қайтыс болған) – испандық либералдық батыр. Оның атқыландырылған күні, 26 мамыр, Гранада қаласындағы жергілікті мереке күні болып есептеледі.
Mariana de Pineda y Muñoz, generally known as Mariana Pineda, (1 September 1804 in Granada – 26 May 1831 in Granada) was a Spanish liberalist heroine. May 26th, the anniversary of her execution, is a local holiday in the city of Granada.
Өмірбаян
Мариана Пинеда – Гранадалық кеме капитаны және Калатрава орденінің рыцары Мариано де Пинеда и Рамирес пен Лусенадан келген Мария де лос Долорес Муньос и Буэноның қызы, ол одан әлдеқайда жас және төмен әлеуметтік статусы бар еді. Белгісіз себептермен, олар ешқашан үйленбеген, бірақ бір уақыт Севильяда тұрған, онда туылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болған қызы болды. Олар Гранадаға көшіп, бөлек үйлерде тұрды. Анасы мен қызы Мариано Пинеданың үйіне бір уақытқа қоныстанды, бірақ Пинеда Мария Долорес туралы жала жапқаннан кейін екеуі де қашып кетті. 1805 жылдың 12 қарашасында Мария Долорес тұтқындалды және қызы Мариананы әкесінің қамқорлығына қайтаруға мәжбүр болды. Пинеданың қайтысынан кейін Мариана Пинеда оның ағаларының біріне, содан кейін оның ағасының жас тәлімгерлері Хосе де Меса мен Урсула де ла Пресске берілді, және балалық шағының көп бөлігін олардың қамқорлығында өткізді. 1819 жылдың қазан айында он бес жасар Мариана өзінен он бір жас үлкен либералды әскери офицер Мануэль Перальта Вальтеге үйленді. Бес айдан кейін ол Жозе Мария есімді ұл, ал келесі жылы Урсула Мария есімді қыз дүниеге келді. 1822 жылдың тамызында күйеуі қайтыс болды, оған он сегіз жастағы жесір және екі кішкентай бала қалды. Осы үш жылдық некесі кезінде, Триенио Либералмен бірге, Мариана либералды мақсатқа қосылған, ал 1823 жылы Фернандо VII тұсында абсолютизм қайта орнатылғаннан кейін, ол қуғынға ұшыраған либералдарды үйіне қабылдады. Осы ортада ол Казимиро Бродетти Карбон атты көрнекті әскери адаммен танысты. Олар үйленгісі келді, бірақ Бродеттің либералды көзқарастарына байланысты әскери рұқсаты берілмеді, сондықтан ол армиядан және Испаниядан Кубаға кетуге мәжбүр болды. Келесі екі жыл бойы Мариана Гранададан кетіп, ол не істегені және қайда болғаны туралы ешқандай мәлімет жоқ. 1828 жылы Гранадаға оралғаннан кейін Мариана капитан Фернандо Альварес де Сотомайордың түрмеден қашуына көмектесті, оған монахтың киімін жасырып берді. Фернандо – генерал Рафаэль Риегоның көтерілісіне қатысқандығы үшін өлім жазасына кесілген белгілі либерал және Мариананың туысы еді. 1831 жылы оның үйін тінту кезінде "Теңдік, бостандық және заң" деген ұраны жазылған ту табылды, содан кейін Мариана тұтқындалды және құлпынай жасауда айыпталды. Қашуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталып, Гранададағы Санта-Мария-Египсиака монастырына қамауға алынды. Сот барысында судья оны өз серіктерін жасыруға көндіруге тырысты, бірақ ол бас тартты. Мариана 26 мамыр күні жария түрде гарротта өлім жазасына кесілді. Оның алдында оның туы өртелді. 1856 жылы Пинеда Гранада соборында қайта жерленді, оның сүйектері келесі эпитафиясы бар қарапайым қабір тасының астында жатыр: D. O. M. Ad perpetuam memoriam. Reliquiæ mortales Marianæ a Pineda, quam, sæva morte, percussit tyrannus, Granatæ septimo kalendas junii, anni millesimi octogentesimi trigesimi primi. Requiescat in pace. Patria grata ejus memoriam colit. Anno M. DCCCLVI.
Мұра
1862 жылы Хуан Антонио Веро Кальво және Исидоро Лозано Пинеданың дарға асылуға соңғы жолының майлы суреттерін жасады (Прадо коллекциясы). 1925 жылы драматург Федерико Гарсиа Лорка өзінің «Мариана Пинеда» пьесасын оның тарихына негіздеп, халық қаһарманын аңыз бен мифке айналдырды. 1965-1969 жылдары француз композиторы Луи Саггер (1907–1991) осы тақырыпта опера жазды. Бұл туынды 1970 жылы Марсельде тұңғыш рет қойылды және Монаконың Ұлы опера сыйлығына ие болды (1970). Гранадада туған тағы бір испан драматургі Хосе Мартин Рекуэра Мариана Пинеданың түрмеде отыруына арналған «Санта-Мария Египециядағы Беатерионың аррекогиялары» пьесасын жазды. Пьесаны Роберт Лима «Израильдегі Әйен Мария монастырының тұтқындары» деп ағылшыл тіліне аударып, бейімдеді. Марион Питер Холт редакциялаған «DramaContemporary: Spain» (1985) жинағында жарық көргеннен кейін, пьеса 1988 жылы Оксфорд театр тобымен Эдинбург фестивалінің шеңберінде қойылды. 1984 жылы испан телеарнасы «Proceso a Mariana Pineda» атты бес бөлімдік мини-сериалды шығарды, онда басты рөлді Пепа Флорес ойнады. Бұл туындының ағылшыл тіліндегі тұжырымын Вернон Джонс қоғамының өкілі Патрик Луис Куни жасады (қ.б.). Страсбургтегі Еуропалық Парламент ғимаратының бір залы оның есімімен аталады.