Кіріспе
Сан-Фелипе (Kiliwa: Juwiy mja') – Баха-Калифорния штатындағы, Калифорния шығанағының жағасында орналасқан Сан-Фелипе муниципалитетінің қаласы. 2020 жылғы Мексика халық санағы бойынша Сан-Фелипеде 17 143 адам тұрады.
San Felipe (Kiliwa: Juwiy mja') is a coastal city in San Felipe Municipality, Baja California, located on the Gulf of California. The population of San Felipe was reported as 17,143 inhabitants in the 2020 Mexican Census.
Тарих
Баха-Калифорния түбегіне алғаш рет 1535 жылдың 3 мамырында Эрнан Кортес келді. Сан-Фелипе тарихы кейіннен, 1535 жылдың қыркүйегінде шығанақты жүзіп өткен Кортестің капитандығындағы Франсиско де Улоа экспедицияларымен басталды. 1536 жылы Эрнандо де Аларкон мен Доминго Кастильо аймақты зерттеді және Сан-Фелипеге Санта-Каталина деген түпкілікті атын беріп, түбек картасын егжей-тегжейлі жасады. Алғашқы экспедициялар ұзақ уақыттан соң естен шығып, 1701 жылы әйгілі Еусебио Кино Баха-Калифорния түбегін қайта ашты. Кейін Хуан де Угарте Баха-Калифорнияда алғашқы кеме жасап, аймақты зерттеумен айналысты. Жиырма бес жыл өткен соң, ата Фердинанд Конщак келіп, Сан-Фелипе-де-Хесус шығанағын қасиеттеп берді. 1766 жылы Венцеслаус Линк құрлықпен Сан-Фелипеге жеткен алғашқы еуропалық болды, ал 1794 жылы Калифорнияның лейтенант-губернаторы Хосе Хоакин де Аррильяга оны порт ретінде пайдалана бастады. Ол сондай-ақ Сан-Фелипе мен Энсенада арасындағы Валле-де-ла-Тринидад арқылы жер жолын салды. 1925 жылға дейін, генерал Абелардо Л. Родригестің басшылығымен, Сан-Фелипе алғашқы балық аулау лагерьлері құрылып, үкімет бірінші субделегация мен мектеп ашқанда қалыптаса бастады. Октавио Вега Руис субделегат болып тағайындалды және оның 1926 жылдан 1942 жылға дейінгі басшылығы кезінде Сан-Фелипе қаласының өсуі мен дамуының негізі қаланды. Адамдар мен жүктерді теңіз арқылы тасымалдау Сан-Фелипе қалашығының дамуына септігін тигізді. Осы дәуірдегі ең танымал кемелер Хосе Асколанидің "Триесте", Арнульфо Лиераға тиесілі "Пасита" және "Рио Колорадо" болды. 1920 жылдардың соңында Сан-Фелипеде 100-ге жуық тұрақты тұрғын болды, ал 1940 жылы 287 тұрғынымен санақта алғаш рет тіркелді. 1947 жылы Хосе Мария Родригес Луханға тиесілі "Compañía Industrial del Golfo de Cortés" компаниясы Гиллермо Андраденің мүлігінен жер сатып алып, халықаралық туристік орталық құруға кірісті. Мехикали-Сан-Фелипе тас жолының құрылысы 1948 жылы басталды және 1951 жылы аяқталды. Сонымен қатар, 15 бөлмелі "Augies" қонақ үйі (кейін "Вилла-дель-Мар", "Труча-Вагабунда" және "Лас-Пальмас" қонақ үйлері) ашылды. 1959 жылы "Эль Кортес" мотелі жұмысын бастады. 1960 жылдары "Riviera", "El Pescador", "Arnold's del Mar" және "Arco Iris" сияқты көптеген жаңа қонақ үйлер, сондай-ақ "Costa Azul", "Las Arenas", "Miramar", "Playa Bonita", "Playa de Laura" және "Rubén's" туристік лагерьлері салынды. 1963 жылы порты электрлендірілді, ал 1967 жылы су құбыры тартылды. 1970 жылдары үкіметтік ғимараттар, мейрамханалар, барлар, жанармай станциялары, шағын қайық тұрағы, әуежай, теңіз серуендеу жолы, негізгі бульвар және канализация жүйесі салынды, сондай-ақ алғашқы төрт жұлдызды "Playas de San Felipe" қонақ үйі, одан кейін "Fiesta" қонақ үйі ашылды. "La Hacienda" 1980 жылдары, ал "Marina Resort and Spa" 1993 жылы құрылды. Қазіргі уақытта Сан-Фелипенің кірісі (маңыздылығы бойынша төмендеу ретімен) туризмге, креветка және балық аулауға байланысты.
География
Сан-Фелипе шығанағы теңіз деңгейінен 3 метр биіктікте орналасқан. Су тасығанда су 2 км-ге дейін шегінеді. Сан-Фелипеде әлемдегі ең ірі тасқын толқындарының бірі пайда болады, бұл солтүстікке орналасқан Колорадо өзенінің дельтасымен байланысты. Жеті метрлік тасқын мұхит түбінің бір шақырымдық бөлігін ашыққа шығарады. Мың жылдық Кардон кактусының алыптар алқабы табиғи қорығы, осы алып үлгілердің біреуі 1992 жылғы Севилья көрмесі үшін Испанияның Севилья қаласына тасылғаннан кейін, маңызды тарту ортасына айналды. Бұл аймақ бүкіл әлемдегі фотографтардың сүйікті орнына айналды. Жергілікті экологиялық белсенділер аталған алқапты табиғи қорық ретінде қорғау үшін күш салып жүр. Паркке кіреберіс осы жерде орналасқан.
Климат
Сан-Фелипедегі орташа температура жыл бойы шамамен 24 °C құрайды. Сан-Фелипе – шөл және теңіздің кездесетін бірегей экожүйеде орналасқан. Температура шілде және тамыз айларында көлеңкеде түнгі қыста 4 °C (39 °F) төмендеп, 46 °C (115 °F) дейін жетеді. +Орташа теңіз температурасықаңтар ақпан наурыз сәуір мамыр маусым шілде тамыз қыркүйек қазан қараша желтоқсан60.5 °F 15.8 °C 60 °F 15.5 °C 63.4 °F 17.4 °C 68.1 °F 20 °C 72.9 °F 22.7 °C 78.7 °F 25.9 °C 84.6 °F 29.2 °C 87.3 °F 30.7 °C 86.5 °F 30.3 °C 80.4 °F 26.9 °C 71.8 °F 22.1 °C 63.8 °F 17.6 °C Теңіз температурасы қыста 60 °F дейін төмендеп, жазда 79-86 °F дейін өзгереді.
15.8 °C60 °F
15.5 °C63.4 °F
17.4 °C68.1 °F
20 °C72.9 °F
22.7 °C78.7 °F
25.9 °C84.6 °F
29.2 °C87.3 °F
30.7 °C86.5 °F
30.3 °C80.4 °F
26.9 °C71.8 °F
22.1 °C63.8 °F
17.6 °C
The temperature of the sea experiences many variations, reaching a low of 60 °F in winter and highs of 79 86 °F in summer.
Экономика
Сан-Фелипе порты – тарихи түрде балық аулауға, ал қазір туризмге тәуелді шағын қала. Ол негізінен АҚШ-тан келген саяхатшыларға арналған. Қалада Сан-Фелипе халықаралық әуежайы бар.
Туризм
Сан-Фелипе көптеген туристік тартымдылықтарының арқасында АҚШ-тың батыс штаттары мен Солтүстік Мексика тұрғындары үшін танымал көктемгі демалыс орны болды. Жағажай аймақтарында түнгі клубтар мен барлар көптеп орналасқан. Кейбір келушілер жағажайда кемпинг жасауды немесе жақын маңдағы шөлде квадроциклдер мен мотоциклдерде саяхаттауды ұнатады. Қаланың ішінде немесе жанында орналасқан бірнеше қонақүй, ранчо, кемпинг және RV парктері волейбол, теннис, бассейн, суға түсу орындары және балық аулау мүмкіндіктерін ұсынады. 2005 жылы Сан-Фелипедегі алғашқы гольф алаңы – Las Caras de Mexico көпшілікке есігін ашты. Бұл теңіз жағалауындағы гольф алаңы La Ventana del Mar-да орналасқан. Басқа да танымал іс-шаралар – Baja 250 және San Felipe 250 сияқты жарыстар. Біріншісі SCORE ұйымдастырған танымал Baja 1000 халықаралық жарысының туындысы, ал екіншісі Mexicali қаласындағы CODE жарыс ұйымының ұйымдастыруында өткізіледі. 2007 жылы SCORE жарысы жергілікті эхидолар арасындағы келіспеушіліктерге байланысты Ensenada қаласына көшірілді, бірақ мәселелер шешіліп, 2008 жылы жарыс Сан-Фелипеге қайта оралды және содан бері сол жерде өткізілуде. Қазіргі уақытта CODE Сан-Фелипе шөлінде екі жарыс өткізеді: сәуір айындағы CODE San Felipe 200 және желтоқсандағы CODE Race Ready 275. Біріншісі Сан-Фелипе шөлінің айналасындағы шеңбер бойымен өтеді, ал екіншісі маусым соңында Mexicali қаласынан Сан-Фелипеге бір бағыттағы жарыс болып табылады. Келушілерді қызықтыратын тағы бір нәрсе – Кортез теңізіндегі Puertecitos ауданындағы ыстық, күкіртті, геотермальдық бұлақтар, олар теңіз суымен сәл салқындатылады. Соңғы жылдары Сан-Фелипе тұрғындары мен туристер жаңа іс-шара – карнавалдан ләззат алады. Оны көбінесе мексикалық Марди Гра деп атайды, бірақ бұл атау шамадан тыс, өйткені бұл жер басқа мексикалық карнавалдарға қарағанда кішкентай. Сан-Фелипе шаралар күнтізбісіне жаңадан қосылған халықаралық Блюз және өнер фестивалі наурыз айының соңғы сенбісінде Сан-Фелипе Лайнс клубының ұйымдастыруымен өткізілетін қайырымдастық шара болып табылады. Жыл сайын сәуір айының соңғы демалыс күндері Сан-Фелипеде Devils Run фестивалі өтеді, онда жүздерше мотоциклдер келеді. Көбінесе жарысқа қатысушылар Калифорния штатының Temecula қаласынан келеді, бірақ шара Cancun, Мексика немесе Нью-Йорк сияқты алыс жерлерден де мотоциклшілерді тартады. Үш күндік шарада түрлі байқаулар мен жергілікті билік тарапынан демеушілік көрсетілетін рок-концерт сияқты бірлескен іс-шаралар өтеді және қаладағы баспаналардың 90% дейін толып кетеді. DiabloRun
Сан-Фелипедегі көрікті саяхаттардың бірі – Konsag аралына қайықпен саяхаттау. Бұл Сан-Фелипе жағалауынан көрінетін жартас, теңізге бір сағаттай сапармен жетеді. Жартастың маңында теңіз жануарлары көп, сондықтан балық аулауға да қолайлы.