1905-1947 жылдардағы Үндістандағы жергілікті мата өндірісі қозғалысы
Swadeshi movement
Үндістанның 1905-1947 жылдардағы Swadeshi қозғалысы – ұлттық тәуелсіздік үшін, жергілікті өндірісті қолдау мақсатындағы күрес. Khadi және Gramodyog өркендеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1905–1947 жылдардағы Үндістандағы жергілікті мата өндірісі қозғалысы
1905–1947 Indian movement for domestic cloth production
Свадеши қозғалысы – Үндістанның тәуелсіздік күресінің бір бөлігі болған және үнді ұлтшылдығының қалыптасуына үлкен үлес қосқан өзін-өзі қамтамасыз ету қозғалысы. 1903 жылғы желтоқсанда Бенгалияны бөлу туралы БМЛ үкіметінің шешімі жарияланғанға дейін үндістер арасында наразылық күшейді. Оған жауап ретінде 1905 жылғы 7 тамызда Калькутта қалалық залында Свадеши қозғалысы ресми түрде басталды, мақсаты – жергілікті өндіріске көшу арқылы шетелдік тауарларға тәуелділікті азайту. Махатма Ганди оны «сварадж» (өз билігі) рухы деп атады. Қозғалыс кең ауқымға ие болуына бай үндістердің қади және грамодьог қоғамдарына ақша және жер даруы жасауы себеп болды, олар әр шаңырақта мата өндірісін ұйымдастырды. Ауылдардың өзін-өзі қамтамасыз етуі үшін басқа да ауылдық кәсіпорындар да енгізілді. Үндістан Ұлттық Конгресі осы қозғалысты азаттық күресіндегі қару-жарақ ретінде пайдаланды. Нәтижесінде 1947 жылғы 15 тамызда Жавахарлал Неру Үндістан қақпасының жанындағы Принцесса паркінде қолмен тоқылған қадиден жасалған үш түсті Ашока Чакра белгісі бар үнді туын көтерді. Бенгалияны бөлу туралы шешім 1903 жылғы желтоқсанда қабылданды. Ресми түсіндірме бойынша, 78 миллион халқы бар Бенгалияны басқару тым қиын болды. Бірақ нақты себебі – Бенгалия осы қарсылықтың ортасы болды және британдық шенеуніктер наразылықтың бүкіл Үндістанға таралуынан қорқып, оны басып таба алмады. Джордж Курзон, Кедлстонның 1-маркизі, 1899–1905 жылдары Индияның вице-королі болып қайта тағайындалды және 1905 жылы Бенгалияны бөлуге жетекшілік етті. Денис Джадд «Арыстан мен жолбарыс: Британ империясының өрлеуі мен құлдырауы, 1600–1947» еңбегінде былай жазды: «Курзон Үндістанды мәңгілікке Британ империясына байлап қоюды үміттенеді. Алайда, ирониялық түрде, Бенгалияны бөлуі және одан кейін туған қызу дау-дамайлар Конгресті қайта жандандырды. Курзон, әдетте, 1900 жылы Конгресті «құлауға асығысқан» деп есептеген. Бірақ ол Үндістанды тарихындағы ең белсенді және тиімді Конгресспен қалдырды». Бенгалия діни белгі бойынша бөлінді: батыс бөлігі негізінен индуистер, ал шығыс бөлігі негізінен мұсылмандар тұрды. Осы «бөліп билеу» стратегиясы Свадеши қозғалысын тудырды. 1911 жылы британдықтар Бенгалияны қайта біріктіріп, астанасын Нью-Делиге көшірді. Бенгалияның қайта бірігуінен кейін Свадеши қозғалысы жаңа мағынаға ие болды.
The Swadeshi movement was a self sufficiency movement that was part of the Indian independence movement and contributed to the development of Indian nationalism. Before the BML Government's decision for the partition of Bengal was made public in December 1903, there was a lot of growing discontentment among the Indians. In response the Swadeshi movement was formally started from Town Hall at Calcutta on 7 August 1905 to curb foreign goods by relying on domestic production. Mahatma Gandhi described it as the soul of swaraj (self rule). The movement took its vast size and shape after rich Indians donated money and land dedicated to Khadi and Gramodyog societies which started cloth production in every household. It also included other village industries so as to make village self sufficient and self reliant. The Indian National Congress used this movement as arsenal for its freedom struggle and ultimately on 15 August 1947, a hand spun Khadi tricolor Ashoka Chakra Indian flag was unfurled at Princess Park near India Gate, New Delhi by Jawaharlal Nehru. The government's decision to partition Bengal was made in December 1903. The official reason was that Bengal, with a population of 78 million, was too large to be administered; the real reason, however, was that it was the center of the revolt, and British officials could not control the protests, which they thought would spread throughout India. Reappointed George Curzon, 1st Marquess Curzon of Kedleston Viceroy of India (1899–1905), in August 1904, he presided over the 1905 partition of Bengal. In ‘Lion and the Tiger : The Rise and Fall of the British Raj, 1600 1947’, Denis Judd wrote: “Curzon had hoped to bind India permanently to the Raj. Ironically, his partition of Bengal, and the bitter controversy that followed, did much to revitalize Congress. Curzon, typically, had dismissed the Congress in 1900 as ‘tottering to its fall’. But he left India with Congress more active and effective than at any time in its history.” Bengal was divided by religion: the western half would be primarily Hindu, and the eastern half would be primarily Muslim. This divide and conquer strategy sparked the Swadeshi movement. The British reunited Bengal in 1911 and shifted their capital to New Delhi. The Swadeshi movement took on a new meaning after the reunification of Bengal.
Этимология
Свадеши – санскрит тіліндегі екі сөздің бірігісінен (санди) пайда болған: сва ("өзі" немесе "меншікті") және деш ("ел"). Свадеши – "өз еліне қатысты" немесе "өз елінің" деген мағына беретін сын есім.
Swadeshi is a conjunction (sandhi) of two Sanskrit words: swa ("self" or "own") and desh ("country"). Swadeshi is an adjective that means "of one's own country".
Уақыт шкаласы
Свадеси қозғалысы Үндістанда мата өндірісі ретінде сипатталады. 1850–1904: Дадабхай Наороджи, Гопал Кришна Гокхале, Махадев Говинд Ранаде, Бал Гангадар Тилак, Ганеш Вянкатеш Джоши және Бхасват К. Нигони Үндістан ұлтшылдығын насихаттау үшін ұйымдастыра бастады (Бірінші Свадеси қозғалысы). 1871–1872: Намдхари сикхтері Пәнджабта ағылшын матасына бойкот жариялады. Рам Сингх Кука ағылшын маталарына, біліміне және соттарына бойкот жариялап, оның орнына қолмен тоқылған мата – «хаддар», жергілікті білім және хап панчаяттарын қолдады. 1905–1917: Қозғалыс 1905 жылы Лорд Керзонның бұйрығымен Бенгалияны бөлуге қарсы шықты. Махатма Ганди елдің барлық жерінде хаддар тоқыма орталықтарын ұйымдастырып, хаддар тоқымашыларын азаттық күрескерлері деп атады. Үндістер ағылшын тауарларын қымбат болса да, үнді өнімдерімен алмастыра бастады. Бұл британдық өнімдер сатылымының 20%-ға төмендеуіне әкелді. Лал Бал Пал үштігі бірнеше саммиттер ұйымдастырды, ал Бал Гангадар Тилак жергілікті өнімдерді – топырақтан бастап тәттілерге дейін пайдалану мен тұтынуды насихаттау үшін Генеш-Утсавты өткізді. Свадеси қозғалысының тағы бір көрнекті өкілі – В.О. Чидамбарам Пиллай, ол 1906 жылдың қазанында Британдық Үндістанның теміржол кеме жүргізу компаниясын иелігіне алып, оны үндіменшік кеме компаниясына айналдырып, «Свадеси кеме компаниясы» деп атады.
Swadeshi Movement has been characterized as cloth production in India. 1850–1904: Dadabhai Naoroji, Gopal Krishna Gokhale, Mahadev Govind Ranade, Bal Gangadhar Tilak, Ganesh Vyankatesh Joshi, and Bhaswat K. Nigoni began organizing to promote Indian nationalism (the First Swadeshi Movement). 1871 1872: Namdhari Sikhs boycotted English cloth in Punjab. Ram Singh Kuka boycotted English cloths, education and courts and instead promoted hand spun cloths 'khaddar', vernacular education and khap panchayats. 1905–1917: The movement opposed the 1905 Partition of Bengal, which was ordered by Lord Curzon. Mahatma Gandhi organized Khadi spinning centres all over the country and branded Khadi spinners as freedom fighters. Indians started ditching British goods for Indian products, even though they were costlier. The impact was strong with British seeing 20% fall in its product sales. The trio of Lal Bal Pal organized several samitis, Bal Gangadhar Tilak led Ganesh Utsav as a means to popularize use and consumption of indigenous products from soil to sweets. Another notable figure in Swadeshi movement is V. O. Chidambaram Pillai in Tuticorin, who took over British India Steam Navigation Company and converted it into Indian owned shipping company and named it Swadeshi Shipping Company in October 1906.
Ықпал
Свадеши қозғалысы 1916 жылы Рабиндранат Тагордың «Гаре Байре» (Үй мен әлем) романының тұрғызында жатыр. Роман, көптеген күрделі тақырыптармен қатар, ынталы ұлтшылдықтың зиянды жақтарын көрсетеді. 1984 жылы Сатьяжит Райдың «Гаре Байре» (Үй мен әлем) фильмі осы роман негізінде түсірілген. 1982 жылы Ричард Аттенбороның «Ганди» фильмінде үндістер Гандидің Мумбаидегі Эльфинстон фортындағы сөйлеген сөзінен кейін ағылшын киімдерін өртеуге ант етеді және свадеси хади киюге міндеттенеді. 1999 жылғы мақалада Е.Ф. Шумахердің («Small Is Beautiful» авторы) Гандидің Свадеши тұжырымына ықпал еткені айтылады. 2015 жылдың 7 тамызында Премьер-министр Нарендра Моди Үндістанда алғашқы Ұлттық қолөнер күнін атап өтті, ол жергілікті қолөнер және хади өнімдерін ілгерілетуге бағытталған. Бұл күн 1905 жылдың 7 тамызында шетелдік тауарлардан бас тарту және тек үнді жасаған өнімдерді пайдалану мақсатында Свадеши қозғалысы жарияланған күнді еске алу үшін таңдалды. 2019 жылы Кангана Ранауттың «Маникарника: Джанси патшайымы» фильмінде 1857 жылы ағылшындарға қарсы батырлықпен күрескен патшайымның тарихы айтылады, онда свадеши рухын көрсете түсу үшін мақта, брокат және пайтанидан жасалған хади (қолмен тоқылған маталар) кеңінен қолданылды. Тарихи тұлға патшайым болмас бұрын мата жасау өнерін үйренген. 2020 жылдың шілдесінде Tooter – Facebook пен Twitter арасындағы жаңа әлеуметтік желі платформасы іске қосылды. Бұл платформа қазір өзін «Свадеши Анолан 2.0» деп атауы арқасында назар аударуда. 18 тамызда ақпараттық технологиялар министрі Рави Шанкар Прасад Қытай инвестицияларына тыйым салынғаннан кейін 4,3 крор рупийлік сыйлық қорымен Swadeshi микропроцессорлық сынағын жариялады. 2021 жылдың 17 шілдесінде Шекаралық қауіпсіздік күштерінің (BSF) 18-ші салтанатты жиынында Ішкі істер министрі Амит Шах Қорғаныс ғылыми-зерттеу және даму ұйымы (DRDO) және басқа да агенттіктер «Дрондар арқылы есірткі, қару-жарақ және жарылғыш заттардың контрабандасы үлкен мәселеге айналды» деген қауіпке қарсы тұру үшін ұшқыштарға қарсы технологияны әзірлеуде жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді. 2021 жылдың 25 шілдесінде Премьер-министр Нарендра Моди өзінің ай сайынғы «Ман Ки Баат» радио бағдарламасының 79-шы эпизоды арқылы ел азаматтарын үнді қолөнер бұйымдарын сатып алуға шақырды және хади өнімдерінің сатылымының өсуіне үндістандықтардың қолдауын бағалады. «Хади сатып алу – халыққа және елге қызмет ету. Сатып алғанда және оны онлайн жариялағанда #myhandloommypride тағын қолданыңыз». Ол сондай-ақ 7 тамыздағы Ұлттық қолөнер күнін еске салды: «Свадеши қозғалысы басталғанда, көптеген қолөнершілеріміз оған қатысқан». 2021 жылдың 28 шілдесінде Бангалорлық GoCoop, Үндістандағы қолөнершілер мен тоқымашылар үшін алғашқы онлайн-базарда Go Swadeshi көрмесін өткізеді, онда 30 000-нан астам қолөнершінің, 12 000-нан астам әйелдің 70 000-нан астам өніммен (сары, киім, аксессуарлар, үй жиһаздары және маталар) жасаған ең ірі тоқыма коллекциясы көрсетілді. 2015 жылы GoCoop қолөнер бұйымдарын маркетинг (электрондық сауда) бойынша 2015 жылғы алғашқы Ұлттық сыйлықтың иегері атанды.
Swadeshi movement forms the backdrop of the novel Ghare Baire (The Home and the World), published in 1916, by Rabindranath Tagore. The novel, besides many other complex themes, shows the pitfalls of fervent nationalism. The 1984 film Ghare Baire (The Home and the World) by Satyajit Ray is based on the novel. In 1982 the movie Gandhi by Richard Attenborough, Indians vow on the bonfire of English cloths to wear swadeshi khadi after Gandhi's speech at Elphinstone Fort, Mumbai. According to a 1999 article, E. F. Schumacher (author of Small Is Beautiful) was influenced by Gandhi's concept of Swadeshi. On 7 August 2015, Prime Minister Narendra Modi commemorated the first annual National Handloom Day in India to promote indigenous handloom and khadi products. The date was chosen because on 7 August 1905, the Swadeshi movement was proclaimed to avoid foreign goods and use only Indian made products. In 2019 the movie Manikarnika: The Queen of Jhansi (film) by Kangana Ranaut on the Queen, who fought valiantly against English in 1857, extensively used khadi (hand spun fabrics) made of cotton, brocade and paithani to mark the spirit of swadeshi. Prior to becoming the Queen, the historical figure learned how to made the fabric. In July 2020 Tooter is a new social media platform that was launched which is a cross over between Facebook and Twitter. The social media platform has now garnered attention for calling itself the Swadeshi Andolan 2.0. On 18 August 2020 IT minister Ravi Shankar Prasad on Tuesday announced Swadeshi Microprocessor Challenge with award money of Rs 4.3 crore to key challenges after ban on Chinese investments. On 17 July 2021 at the 18th Investiture Ceremony of the Border Security Force (BSF), Home Minister Amit Shah said that the Defence Research and Development Organisation (DRDO) and other agencies are working on an anti drone swadeshi technology to deal with this danger of "Smuggling of drugs, arms, and explosives by drones has become a major challenge". On 25 July 2021 Prime Minister Narendra Modi addressed the nation through the 79th episode of his monthly radio programme ‘Mann Ki Baat’ encouraging the people to buy Indian arts and crafts and attributed the increase in sales of khadi to its Indian patrons. "To buy khadi is to serve the people and the country #myhandloommypride should be used when you buy and post it online." He also reminded the celebration of National Handloom Day on 7 August "When the Swadeshi movement was launched years ago, many of our artisans were associated with it." On 28 July 2021 Bangalore based GoCoop, India's first online marketplace for artisans and weavers is hosting Go Swadeshi, an exhibition showcasing handcrafted weaves from 30,000+ artisans, 12,000+ woman showcasing their largest collection of handmade textiles from India with over 70,000 products across sarees, apparel, accessories, home furnishings and fabrics. In 2015, GoCoop was the winner of India's first National Award for Handlooms marketing (eCommerce) 2015.