Кіріспе

Америка мемлекеттері ұйымының Бас хатшысын сайлау – Америка мемлекеттері ұйымының Бас Ассамблеясының 2005 жылы Вашингтонда, АҚШ-та жаңа Бас хатшыны сайлау мақсатында өткізілген арнайы сессиялар сериясы. 2005 жылғы 11 сәуірде Америка мемлекеттері ұйымының штаб-пәтерінде өткен алғашқы арнайы сессияда Чилидің ішкі істер министрі Хосе Мигель Инсульза мен Мексиканың сыртқы істер министрі Луис Эрнесто Дербездің арасында тең түсті, бұл Ұйымды бұрын-соңды болмаған даудан шығу үшін 2005 жылғы 2 мамырға сайлаудың екінші турында өткізуге мәжбүр етті. 2005 жылғы 29 сәуірде Мексика өз кандидаттігін қайтарып алды, соның нәтижесінде Чилидің Инсульзасы келесі арнайы сессияда 31 дауыспен, екі қалыс дауыспен және бір дауыс бұрыс деп табылған күйінде Бас хатшы болып сайланды.

Бірінші турдағы сайлау

2005 жылдың 11 сәуірінде Америка елдерінің сыртқы істер министрлері (немесе олардың толық өкілетті өкілдері) жаңа Бас хатшыны сайлау үшін жиналды. Үш кезекті дауыс беру нәтижесінде екі кандидатқа да 17 дауыс беріліп, тең түсті. Екі сағаттан астам үзілістен кейін төртінші және бесінші дауыс берулер өтті, бірақ олар да теңдікті бұза алмады. Буэнос-Айрес қаласындағы "La Nación" газетінің 12 сәуірде жариялаған хабарына сәйкес, АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілі Роджер Нориега және МЕРКОСУР елдерінің сыртқы істер министрлері Гренада мен Парагвайды сәйкесінше дауыстарын өзгертуге көндірген. Осылайша, төртінші және бесінші кезеңдер де тең түскенімен, дауыстардың таралуы алғашқы үш кезеңдегіден өзгеше болды. Бұл бейпрецедентті жағдайға байланысты, мемлекеттердің өкілдері 30 минуттық жеке кездесуде 2005 жылдың 2 мамырында жаңа дауыс беру өткізу туралы шешім қабылдады.

Екінші турдағы сайлау

2 мамырдағы сайлаудың қайта өткізілуі екі үміткердің қатарына жаңа талапкерлерді қосуға мүмкіндік бергенімен, ешқандай жаңа үміткерлер пайда болған жоқ. Баспасөз алғашқыда Перудің қазіргі сыртқы істер министрі Мануэль Родригес Куадростың жаңа жағдайда "келісіммен" кандидат болатынын болжаған еді, ал 12 сәуірде Лимадағы Perú 21 газеті бұрынғы уақытша президент Валентин Паниягуаны тағы бір мүмкіндік ретінде ұсынды. Алайда, апталар өте келе перулық үміткерлік туралы ештеңе естілмеді. Канадалық БАҚ та олардың сыртқы істер министрі Пьер Петтигрюдің екінші турда үміткер болуы мүмкін екенін айтты, бірақ Петтигрю премьер-министр Пол Мартинмен келісіп, қатысудан бас тартты. Ұзаққа созылған беймәлімдік Гаитидің 27 сәуірде екінші турда Инсулзаны қолдауға ниетті екенін жариялауымен аяқталды (Гаити алғашқы сайлауда Дербезге дауыс берген деп есептелді). Дербез бен Инсулза бастапқыда жарысқа қалатындарын растады. Бірақ, күтпеген жағдай, 29 сәуірде Чилидің Сантьяго қаласында Демократиялар қауымдастығының үшінші министрлер кеңесінде Мексика, Чили және АҚШ арасындағы қарқынды келіссөздерден кейін Колумбияның сыртқы істер министрі Каролина Барко Дербездің кандидатурасын қайтарып алғанын хабарлады, "жартышарлық қатынастардың нашарлауын болдырмау мақсатында". Осылайша Инсулза лауазымға жалғыз үміткер болып қалды. 2005 жылғы 2 мамырда өткен Бас Ассамблеяның отызыншы арнайы сессиясында Хосе Мигель Инсулза Америка мемлекеттері ұйымының Бас хатшысы болып сайланды. Дауыс беру нәтижесі: 31 дауыс «жақ», екі «абайсыздан бас тартты» (Мексика мен Боливия деп есептеледі) және бір дауыс бос қалды (Перу бұл туралы бұрыннан хабарлаған). Инсулза 26 мамырда қызметке кірісті.