Кіріспе

Қауымдастық хатшылығы – Қауымдастық халықтарының басты үкіметаралық агенттігі және орталық институты. Ол мүше мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықты жеңілдетуге, кездесулерді ұйымдастыруға, оның ішінде Қауымдастық басшыларының кеңесін (CHOGM) өткізуге, саясатты әзірлеуде көмек және кеңес беруге, сондай-ақ елдерге Қауымдастықтың шешімдері мен саясатын іске асыруға көмек көрсетуге жауапты. Хатшылық Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясында бақылаушы статусына ие. Ол Ұлыбританияның Лондон қаласындағы Марлборо үйінде орналасқан, бұл үй сол кездегі Қауымдастықтың басшысы Елизавета II патшайыммен сыйға берілген бұрынғы патшалық резиденция.

Тарих

Хатшылық 1965 жылы Үкімет басшыларымен құрылды, Ұлыбритания Үкіметінің Ұлтастық қатынастар кеңсесінің көптеген функцияларын өз мойнына алып, Ұлтастықтың ұйымдастыру құрылымын жаңартудың бір бөлігі болды. Сонымен қатар, Ұлыбритания үкіметтік емес қатынастарды дамыту және азаматтық қоғамдардың «Ұлтастық отбасы» желісін нығайту үшін құрылған Комонвелл қоры деп аталатын Хатшылықтың серіктес ұйымын құруды қолдады. Мүше елдердің ұқсас орталық органдар құруға жасаған басқа тырысқандықтары, мысалы, медициналық конференция (Жаңа Зеландия ұсынған), даму банкі (Ямайка) және спутниктік байланыс институты (Канада) сәтсіз аяқталды. Хатшылықтың барлық қызметкерлері Бас хатшыға есеп береді, ол сондай-ақ Үкімет басшылары бекіткен Хатшылықтың бюджетін жұмсауға жауапты. Комонвеллдің ресми басшысы емес, Бас хатшы Комонвеллді көпшілік алдында көрсетеді. Бас хатшы Үкімет басшыларымен Комонвелл Үкімет басшыларының кездесулерінде төрт жылға сайланады; 2000 жылға дейін мерзімі бес жылды құрады. Қазіргі Бас хатшы – Доминиканың Патрисия Скотланд, ол 2016 жылдың 1 сәуірінде Камалеш Шарманы Бас хатшы лауазымынан алмастырды. Бас хатшыға үш орынбасар көмектеседі: біреуі экономикалық мәселелерге жауапты (қазіргі уақытта Деодат Махарадж), біреуі саяси мәселелерге (Жозефин Оджиамбо), ал біреуі корпоративтік мәселелерге (Гарри Данн). Бас хатшы Хатшылықтың қаржысы жеткілікті болса, төменгі лауазымдағы қызметкерлерді өз қалауынша тағайындай алады, ал жоғары лауазымдағы қызметкерлерді Үкімет басшыларының ұсыныстарынан жасалған тізімнен ғана тағайындауға болады. Іс жүзінде Бас хатшының одан да көп өкілеттігі бар; мүше мемлекеттердің үкіметтері Бас хатшымен ұсыныстар бойынша кеңеседі, ал Бас хатшылар кейде өздері де ұсыныстар енгізеді. Марлборо Хаус Вестминстердегі Палл Молл көшесінде, Сент-Джеймс сарайының жанында орналасқан, ол ресми түрде Британ Корольдік сарайының орналасқан жері. Марлборо Хаусы бұрын өз алдына патшалық резиденция болған, бірақ 1959 жылдың қыркүйегінде Ұлтастық мақсаттар үшін пайдалануға Британ үкіметіне берілді. Бұл үш жылдан кейін іске асырылды. Тағы үш жыл өткен соң, 1965 жылы, ғимарат Хатшылық құрылған кезде оған берілді. Осы түсіндірмеге сәйкес, Комонвелл Хатшылығы туралы заң 2005 жылғы Халықаралық ұйымдар туралы заңмен толықтырылды, ол Комонвелл Хатшылығының төрелік трибуналына Хатшылықтың өзіне берілгендей бірдей құқықтық иммунитет берді, бұл ағылшын соттарының тәуелсіздігіне кепілдік берді.