Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тарн Таран Сахиб, Үндістандағы сикх гурдварасы
Sikh gurdwara in Tarn Taran Sahib, India
Гурдвара Шри Тарн Таран Сахиб – Пәнджаб штатының Тарн Таран Сахиб қаласында бесінші гуру Гуру Аржан Дев құрған гурдвара. Бұл орын барлық гурдваралардың арасындағы ең үлкен сароварға (су қоймасына) ие екенімен ерекшеленеді. Ол Амаус күні (жаңа айсыз түн) ай сайынғы паломниктер жиналатын орны ретінде танымал. Ол Амритсар қаласындағы Хармандир Сахибке жақын орналасқан.
Gurdwara Sri Tarn Taran Sahib is a gurdwara established by the fifth guru, Guru Arjan Dev, in the city of Tarn Taran Sahib, Punjab, India. The site has the distinction of having the largest sarovar (water pond) of all the gurdwaras. It is famous for the monthly gathering of pilgrims on the day of Amavas (a no moon night). It is near Harmandir Sahib, Amritsar.
Сикх гурулары кезеңі 1469 1708
Сикхтардың бесінші гуруы Гуру Аржан Дев 157 мың мохарға Тарн Таранның маңайындағы жерді сатып алды. Тхатхи Хара ауылының бас джаты Чодри (басшысы) Амрик Дхилон, 1647 жылы Маджха аймағында, Сикхтардың дәстүрлі мекені болған жерде, Қаар Сева жүріп жатқанда, Тхатхи Харада қалғанын сұрап, гуру сахибке дұға етті. Сол кезде көлді қазу жұмыстары басталды. Көл толыққан соң, ол бүкіл Пәнджабтағы ең үлкен саровар көліне айналды. Дарбар Сахибтің негізін әйгілі сикх қасиеттісі Дхан Дхан Баба Будда (1506-1631) қалады. Гуру Аржан Дев Джи кезінде көптеген Саки Сарвар (сұлтандық) ізбасарлары сикх болып, осы аймақтың жатт заминдарлары мен чодхрилері, соның ішінде 84 ауылдың чодхрияттарын басқарған Чабал Каланның Чодхри Ланга Дхилоны да олардың қатарына қосылды. Сикхтардың алтыншы гуруы, Гуру Харгобинд Сахиб гурдвараға келіп, Гурдвара Манжи Сахиб салынған жерде біраз уақыт тұрды. Сикхтердің тоғызыншы гуруы Гуру Тег Бахадур да Баба Бакала Сахиб, Сатиала, Вазир Бхулар, Гоиндвал Сахиб және Хадур Сахиб арқылы Тарн Таран Сахибке барып, сикх сангатқа (қауымға) уағыз айтты.
Guru Arjan Dev Ji, the Fifth Sikh Guru, bought the land around Tarn Taran for 157,000 mohar. Jatt Chaudhri (Chief) of Thathi Khara Village Amrik Dhillon did prayer before the asked guru sahib to stay at Thathi Khara while the Kaar Seva was ongoing, in the year Sambat 1647 (1590) in the Land of Majha Region the traditional home of the Sikh Faith. At that time, the digging of the lake tank started. When the tank was completed, it was the biggest and largest sarovar lake in the whole of Panjab. The foundation stone of Darbar Sahib was laid by Dhan Dhan Baba Buddha Ji, a famous Sikh saint (1506–1631). During the time of Guru Arjan Dev Jee a vast number of Sakhi Sarwar (Sultanis) followers became Sikhs mainly the Jatt Zamindars and Chaudhries of this area including Chaudhri Langah Dhillon of Chabal Kalan who held chaudhriyat of 84 villages. The Sixth Sikh Guru, Guru Hargobind Sahib, came to the gurdwara and stayed for some time where Gurdwara Manji Sahib is built. Guru Tegh Bahadur, the ninth Sikh Guru, also visited Tarn Taran Sahib via Baba Bakala Sahib, Sathiala, Wazir Bhullar, Goindwal Sahib and Khadur Sahib and preached to the Sikh sangat (congregations).
18 ғасыр және сикх мисл дәуірі (17481801)
Падхананың Баба Бота Сингх Санду және Баба Гарджа Сингх Джи күндіз Тарн Таран қаласында тұратын. Екі Сингх жауынгері де 1739 жылы Тарн Таран Сахибқа жақын Сарай Нурдинде оларға қарсы жіберілген моғол әскеріне қарсы шейіт болды. Шәһид Баба Дип Сингх (1682–1757) Тарн Таран Сахибте жерге белгі салды және 1757 жылы Ауған шапқыншыларына қарсы соғысқа түспес бұрын, жаулармен шайқасып өлмеге дайын екендерін сикхтардан сұрады. Тарн Таран Сахиб Бханги Мислдің бір бөлігі болды, ол көптеген сикх конфедерацияларының бірі еді. Бұл Мисл 1750 жылдардан бастап Маджа аймағының көп бөлігін биледі, 1760 жылдардағы және 1802 жылға дейінгі кезеңде де-факто билікке ие болды. 1768 жылы Сингхпурия Мислдің Сардар Буд Сингх Вирк, Джатт Чаудхари Дулип Сингх Вирктің ұрпағы және Наваб Капур Сингх Вирктің (1697–1753) туысы, ұлы батыр сикх жауынгері және моғол зұлымдығына қарсы сикхтердің күресіндегі көшбасшысы болды. Рамгархия Мислдің махаражасы Джасса Сингх Рамгархия (1723–1803) Дарбар Сахиб Тарн Таранды қайта құруға қосылды, ол сол кезде дәстүрлі саздан салынған ғимарат болатын.
Baba Bota Singh Sandhu of Padhana and Baba Garja Singh Jee would stay at Tarn Taran during day time. Both Singh warriors attained martyrdom in 1739 against a Mughal force sent against them at Sarai Nurdin near Tarn Taran Sahib. Shaheed Baba Deep Singh (1682–1757) made a mark on the ground at Tarn Taran Sahib, and he asked the Sikhs if they were ready to die fighting against the enemies before entering into war against the Afghan invaders in 1757. Tarn Taran Sahib was part of the Bhangi Misl one of the many Sikh Confederacies, which ruled over a greater part of Majha Region from being active in the 1750s to de facto power in the 1760s to 1802. In 1768 Sardar Budh Singh Virk of Singhpuria Misl who was a descendant of Jatt Chaudhri Duleep Singh Virk and a relative of Nawab Kapur Singh Virk (1697–1753) the great heroic Sikh warrior and leader of the Sikhs in their fight against Mughal tyranny. Maharaja Jassa Singh Ramgarhia (1723–1803) of Ramgarhia Misl joined hands to rebuild the Darbar Sahib Tarn Taran. Which then was in a shape of a traditional mud building.
Шер-е-Пенджаб кезеңі 17991849
Кейін, 1802-1837 жылдары Дарбар Сахиб Тарн Таранға келген Махаража Ранжит Сингх, Шер е Пәнжаб (1799–1839), 1836–1837 жылдары қазіргі Дарбар Сахиб Тарн Таранды қайта жаңартып, екі сардар – Сингхпурия Мисл және Рамгархия Мисл тоқтап қалған Парикарма жұмысын аяқтады. Шер е Пәнжаб, Амритсардағы Хармандир Сахиб пен Варанасидегі Каши Вишванатх ғибадатханасындағыдай, Дарбар Сахиб Тарн Таранды алтынмен қаптады. Панжаб патшалығының Махаражасы Дарбар Сахиб Тарн Таранның ішін безендіру үшін шеберлерді шақырды. Шер е Пәнжаб Тарн Таранда пілдер оңай өте алатындай зор қақпалар салдырды. Шер е Пәнжабтың немересі Махаража Нау Нихал Сингх (1821–1840) Тарн Таранға келгенде, саровардың (көлдің) шетінде минарет (мұнара) салдырды. Бір ғана минарет аяқталды, оны Дарбар Сахибке бара жатып көруге болады. Саровардың екі жағына тағы үш минарет салу жоспарланған, бірақ Махаража Нау Нихал Сингхтің қазасынан кейін олар салынбады. Бұған қоса, британдықтарға қарсы Бірінші (1845–1846) және Екінші ағылшын-сик соғыстары (1848–1849) одан әрі жұмыстың жалғасуына кедергі келтірді.
Later Maharaja Ranjit Singh Sher e Panjab (1799–1839), who visited Darbar Sahib Tarn Taran from 1802 to 1837, reconstructed the present Darbar Sahib Tarn Taran in 1836–1837 and also completed the work of the Parikarma which had been left unfinished by the two Sardars Singhpuria Misl and Ramgarhia Misl. Sher e Panjab gold plated the Darbar Sahib Tarn Taran, as he did with the Harmandir Sahib at Amritsar and Kashi Vishwanath Temple in Varanasi Artisans were called in by the Maharaja of Panjab Kingdom to decorate the inside of Darbar Sahib Tarn Taran. Sher e Panjab built many massive gate entrances in Tarn Taran in which elephants could easily go through. When Maharaja Nau Nihal Singh (1821–1840) the grandson of Sher e Panjab, came to Tarn Taran, he built a minar (tower) at the end of the sarovar (lake or pool). Only one was completed, which can be seen while walking to Darbar Sahib. Three others were planned on each end of the sarovar, but were not constructed due to the death of Maharaja Nau Nihal Singh. Additionally, both the First (1845–1846) and Second Anglo Sikh Wars (1848–1849) against the British prevented further progress.
Британдық кезең 1849-1947
1877 жылы Тарн Таранның Дарбар Сахибінің грантхасы Бхаи Харса Сингх 1873 жылы құрылған Сингх Сабха қозғалысының алғашқы ұстазы болды. Бұл қозғалыс сикх халқы арасында реформа жасауға, сондай-ақ Махараджа Ранджит Сингх заманынан бері сикх өміріне енген кейбір әдеттерді жоюға, оның ішінде индуистік рәсімдерді – мысалы, Харидуарға қажылық жасау және Бедиан де фэр (Ведалар бойынша индуистік салтанатты үйлену) сияқтыларын қайта жаңартуға бағытталған. Дегенмен, индуистік мәдениетке байланысты кейбір дәстүрлер 20 ғасырдың басына дейін сақталды. 1883 жылы Джинд князьдік мемлекетінің сикх патшасы Раджа Рагхабир Сингх Сидху (1832–1887) саровардан жаңа су әкелу үшін арна қаздырып, резервуарды әдемілеуге ұмтылды. Кейіннен, 1927–1928 жылдары Патиалалық Сант Гурмух Сингх (1849–1947) бұл арнаны таспен қаптады. 1923–1928 жылдары Тарн Тарандағы саровардың түбі тазартылып, қабырғалары жаңаланды. Сардар Арур Сингх Шергил (1865–1926) – 16 ғасырда Амритсардың солтүстігіндегі жүздеген ауылдардың шаудрияттығын басқарған Чодри Сарвани Шергилдің ұрпағы және Нашера Нангал маңындағы Чодри Чухар Сингхтің ұлы, 1752 жылы Канхаия Мислге қосылған Сардар Мирза Сингх Шергилдің туысы. Ағылшылдар 1907 жылдан 1920 жылға дейін Арур Сингхті Тарн Таран Сахиб Гурдварасының басқарушысы етіп тағайындады, осылайша сикх қасиетін тікелей сикх бақылауынан тыс ұстады. 1905 жылы болған жер сілкінісі Дарбар Сахиб Тарн Таранның Лотос күмбезіне зақым келтірді, бірақ ол тез арада қайта жаңартылды. Пәнджабтың сикхтері ағылшын үстемдігінен тәуелсіздік алу үшін күресіп, құрбандықтарға барды. 1921 жылы ашкөз дін қызметкерлері гурдвараның кірісін өздеріне бөліп алды. Осы жылдың өзінде сикхтер Тарн Таран Сахибті босатуға шешім қабылдады. Тарн Таранда 17 сикх жарақаттанды. Екі сикх шейіт болды: Аладдинпур ауылының сардары Хазара Сингх және Гурдаспур ауданының Васукот ауылының сардары Хукам Сингх. Олар гурдвара реформасы қозғалысының алғашқы шейіттері еді. 26 қаңтарда қосымша күштер келгеннен кейін дін қызметкерлері гурдвара басқаруын Прабхандак комитетіне тапсырды. Бұл оқиға Сака Тарн Таран деп танылды.
In 1877, Bhai Harsa Singh, a granthi of Darbar Sahib, Tarn Taran, was the first teacher, of the Singh Sabha movement, which came into existence in 1873, to bring reformation among Sikh masses and certain practices that had entered Sikhs and restore it to its former glory. To remove Hindu Rituals which had entered Sikh way of life since Maharaja Ranjit Singh time, such as pilgrimage to Haridwar and Bedian de phere (Hindu ceremonial wedding according to Vedas). Although some practices related to Hindu culture still continued well into the early 20th century. In 1883, Raja Raghubir Singh Sidhu (1832–1887), the Sikh Raja of Jind Princely State, had a channel dug, from the sarovar, to bring in new water, to keep the tank beautified. The channel was later paved by Sant Gurmukh Singh (1849–1947), of Patiala from 1927 to 1928. During 1923–28, the Sarovar at Tarn Taran was desilted and lined. Sardar Arur Singh Shergill (1865–1926), who was descended from the lineage of Chaudhri Sarvani Shergill who had held chaudhriyat of hundreds of villages north of Amritsar during the 1600s and Chaudhri Chuhar Singh of Nashera Nangal near Amritsar, his son Sardar Mirza Singh Shergill who had joined the Kanhaiya Misl in 1752. Arur Singh was made the manager of Tarn Taran Sahib Gurdwara from 1907 to 1920, by the British, to keep the Sikh shrine out of direct Sikh Control. In 1905 an earthquake damaged the Lotus Dome of Darbar Sahib Tarn Taran, but soon after it was rebuilt. The Sikhs of Punjab fought and sacrificed to gain independence from the British rulers. In 1921 greedy priests divided the income of the Gurdwara among themselves. It was in 1921 that the Sikhs decided to free Tarn Taran Sahib. Seventeen Sikhs got injured at Tarn Taran. Two Sikhs attained martyrdom – Sardar Hazara Singh of Village Aladinpur District Amritsar and Sardar Hukam Singh of Village Wasoo Kot District Gurdaspur. They were the first martyrs of the Gurdwara reform movement. On arrival of more squads on 26 January, the priests handed over the management of the Gurdwara to the Prabhandak Committee. This martyrdom was known as Saka Tarn Taran.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең 1947 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1947 жылы бөліністен бері Дарбар Сахиб Тарн Таранда көп жұмыс (кар сева) атқарылды. Алғашқы жұмыс 1970 жылы жасалды, онда үлкен кешен салу үшін сикх сардарларының ескі бунгас мұнаралары бұзды. Дарбар Сахибтің төрт бұрышындағы қасиетті көл (саровар) сикхтермен тазартылды. 1980 жылдардың басында көптеген ескі сикх дәуіріндегі ғимараттардың орнына үлкен зал салынды. 2005 жылы Дарбар Сахиб толығымен жаңартылды. Ол жаңа алтынмен жалатылды, Дарбар Сахибтің ішінде жаңа жұмыстар жасалды. Жаңа мәрмәрмен әшекейленді, үлкен кешен салынды және кешен төңірегіне қосымша ғимараттар салынды.
Since the partition of 1947, more work (kar Seva) has been done on Darbar Sahib Tarn Taran. The first work was in 1970, when the Old Bungas Towers of Sikh chieftains were demolished to construct a big complex. In all four corners of Darbar Sahib, the Holy Tank (Sarovar) was cleaned by Sikhs. In the early 1980s, a big hall was built to replace many Old Sikh period buildings. In 2005 the whole of Darbar Sahib was renovated. It was plated in new gold, and inside the Darbar Sahib new work was done. New marble was inlaid; a big complex was built; and more buildings were added around the complex.
Даршани Деори шлюзі жарым-жартылай қираған
"Кар-сева" деген желеумен жүргізілген ойсыз және қиратушылық жөндеу жұмыстары нәтижесінде 2019 жылдың наурыз айында Гурдвара Тарн Таран Сахиб кешеніндегі тарихи Даршани Деоридің (есік) жоғарғы бөлігі бұзылып қалды. Бұл оқиға Сикх ұйымдары тарапынан тарихи ескерткішті сақтауға немқұрайлылық танытқандықтарына қатысты сын тудырды. Бұзуға жауапты "Кар-сева" жетекшісі Джагтар Сингх, Сикхтердің өз мұраларының жойылғанына наразылығынан кейін кешеннен қуылды.
An incident involving a haphazard and destructive renovation under the guise of "kar seva" led to the top section of the historical Darshani Deori (gateway) at the Gurdwara Tarn Taran Sahib complex to be destroyed in March 2019. This sparked criticism of the lack of care for preserving the historical structure from Sikh organizations. The Kar Seva leader responsible for the demolish, Jagtar Singh, was evicted from the premises as a result from the outcry of Sikhs at the destruction of their heritage.