Кіріспе

Форт-Лоуренс – Ата Ле Лутр соғысы кезінде салынған британдық бекініс, Чигнекто мойынында орналасқан (қазіргі Форт-Лоуренс елді мекенінде).

Ле Лутр әкесінің соғысы

1710 жылы британдықтардың Акадияны басып алуына қарамастан, Жаңа Шотландияны негізінен католик акадиялықтар мен микмактар мекендеді. Әке Ле Лутр соғысы 1749 жылдың 21 маусымында Эдвард Корнуоллистің 13 көлікпен Галифакс құруға келгеннен кейін басталды. Британдықтар жылдамдап басқа елді мекендерді салуға кірісті. Жаңа протестанттық елді мекендерге микмактар, акадиялықтар және француздердің шабуылдарынан қорғану үшін Галифакста (1749), Бедфордта (Форт Саквилл) (1749), Дартмутта (1750), Луненбургте (1753) және Лоуренстаунда (1754) британдық бекіністер салынды. Галифаксты құрғаннан кейін 18 ай ішінде британдықтар Жаңа Шотландия жарым аралын да қатаң бақылауға алып, барлық маңызды акадиялық қауымдастықтарда бекіністер салды: қазіргі Уиндзор (Форт Эдуард); Гранд Пре (Форт Вье Логос) және Чиньекто (Форт Лоуренс). Жаңа Шотландиядағы Аннаполис Рояльдің тағы бір ірі акадиялық орталығында бұрыннан британдық форт (Форт-Энн) болды. Кобекид бекініссіз қалды. 1750 жылдың көктемінде майор Чарльз Лоуренс басқаратын британдық армияның экспедициялық күштері Бобассинге келді. Француз діни қызметкері Жан Луи Ле Лутр, ағылшындар басып алған жерден пайда таппауы үшін, ауылды өртеп жіберуге бұйрық берді. Британдықтар көп ұзамай акадиялықтар мен микмактардың сандары артығырақ екенін анықтады. Лоуренстің әскерлері шегінді, бірақ 1750 жылдың қыркүйегінде көптеп қайтып келіп, Чиньекто шайқасына қатысты. Ле Лутрдің жасағы шегінгеннен кейін, Лоуренс Миссагуаш өзенінің шығысында, Акадия мен Жаңа Шотландия арасындағы даулы шекарада, Утрехт шарты қол қойылғаннан бері және Форт Бозжур көрінетін жерде Форт Лоуренс салуға кірісті. Құрылысты капитан Джон Хэндфилд басқарды. 1750 жылдың 16 қыркүйегінде жергілікті тұрғындар екі сарбазды өлтіріп, 11 рейнджер жоғалып кетті. Екі күннен кейін жергілікті тұрғындар 5 экипажы бар Fair Lady кемесін басып алды. 4 қазанда Хау қаза тапты. 11 қазанда "Мэнгерс" шхунасы тоналып, өртелді. 17 қарашада жергілікті тұрғындар қамалдың алдында бес тұтқынға алды. 23 қарашада жергілікті тұрғындар малға оқ атты. 30 қарашада жергілікті тұрғындар ағаш кесушілерге шабуыл жасап, үшеуін жаралады. 1752 жылдың 15 тамызында подполковник Роберт Монктон Форт-Лоуренс командованиесін қабылдады. 1753 жылы форт командованиесін капитан Джордж Скотт қабылдады, ал мамыр айында жауынгерлер екі британдық сарбаздың басын кесіп алды. Скотт тыңшы Томас Пишонмен байланыс орнатты. 1754 жылдың күзінде Скотт Форт-Лоуренс командованиесінен бас тарды, ал капитан Джон Хасси командованиесін қабылдады. Осы кезде Бозжурға шабуылға дайындық жүріп жатты, және ол Массачусетс әскерлерінің екі батальонының бірін басқаруға тағайындалды. Ол қысқаша қоршауда маңызды рөл атқарды. Форт Эдвард, Форт Лоуренс және Форт-Энн капитан Кобб, Роджерс немесе Таггарттың үкіметтік шлюптерінің бірімен жеткізілді және оларға тәуелді болды. Бұл кемелер жылдық немесе жарты жылдық көмекті олардың тағайындалған жерлеріне жеткізді. Олар офицерлерді және олардың отбасыларын қажет болған жағдайда тасыды.

Бозужур шайқасы

Форт-Бозжур шайқасы әке Ле Лутр соғысын аяқтады және аймақта француз-үнді соғысын басталды. 1755 жылдың 4 маусымында британдықтардың Солтүстік Америкадағы Францияның барлық аумағын басып алуы басталды, британдық қатарлы әскерлер мен Жаңа Англия жасақтары Форт-Лоуренстен лейтенант-полковник Роберт Монктон басшылығымен Форт-Бозжурға шабуыл жасады. Британдықтар 1755 жылдың 16 маусымында Форт-Бозжурды басып алып, оның атын Форт-Камберленд деп өзгертті.

Акадтықтарды қуып шығару

Келесі айларда британдық әскерлер аймақта тұратын акадиялықтарды Британдық тәжге адалдық серт беруге көндіруге тырысты, бірақ акадиялықтар бас тартып, бейтараптықты қалаған. 1755 жылдың тамызында Фанди шығанағы науқаны (1755) арқылы акадиялықтарды қуғынға салу британдықтар тарапынан басталды. Бұл бұйрықты 1750 жылы Форт-Лоуренс құрылысын басқарған Новая Шотландияның губернаторы, әскери шенеунік Чарльз Лоуренс берді. Форт-Бозжурмен қатар, Форт-Лоуренс те акадиялық еркектерді түрмеге қамау үшін қолданылды. Мұндағы ең танымал тұтқын – Джозеф Бруссард (Бьюзоль) болды. 1755 жылдың 1 қазанында Форт-Лоуренстегі акадиялық тұтқындар қашып кетті. Джозеф Бруссард осы қашқандардың бірі еді. Акадиялықтардың үйлері британдық әскерлер тарапынан олардың қайта оралуына жол бермеу үшін өртеліп жанып кетті. Британдық армия енді Камберленд фортындағы жақсырақ нысандарды пайдаланғандықтан, британдық күштер Форт-Лоуренстегі тастап кетілген құрылыстарды бұзуға шешім қабылдады, осы нысанды орманға қашқан акадиялықтар паналау үшін пайдаланбас үшін. Форт-Лоуренс құрылысы аяқталғанына 6 жыл өткен соң, 1756 жылдың 12 қазанында өртке түсті.

Форт-Лоуренс ұлттық тарихи орны

Форт-Лоуренстің археологиялық қалдықтары орналасқан жер 1923 жылы Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші деп жарияланды. Бүгінде Форт-Лоуренс орны – келушілер ақпарат орталығының артындағы шөлейт дала. Фортты толыққанды қайта жаңарту жоспарлары бар, бірақ түрлі деңгейдегі үкіметтерден қаржы әлі бөлінуде. Форт-Лоуренсте жүргізілген әртүрлі археологиялық қазбалардың нәтижесінде көптеген артефакттар табылды, олардың бір бөлігін Форт-Бозежур ұлттық тарихи ескерткішінде көруге болады.