Кіріспе

Француз саясаткері (1951–2021)

Мариэль де Сарнез (ma.ʁjɛl də saʁ. nɛz; 27 наурыз 1951 – 13 қаңтар 2021) – француз саясаткері, премьер-министр Эдуард Филипп үкіметінде Еуропалық істер жөніндегі мемлекеттік хатшы қызметін атқарған. 2008 жылға дейін Француз демократиясы одағының (UDF) мүшесі болған ол, кейін Демократиялық қозғалысқа (MoDem) қосылды. 1999 жылдан бастап Еуропалық парламент депутаты болды, 2017 жылы Филипп үкіметінде Еуропалық істер министрі болып тағайындалғанға дейін қызмет етті. Де Сарнез өзі атқармаған жұмысы үшін сыйақы алғаны туралы жанжалға байланысты бір айдан кейін отставкаға кетті, бірақ бірнеше күннен кейін Париждің 11-ші сайлау округінен Ұлттық Ассамблея депутаты болып сайланды. Ол бейтарапты және еуропалық идеяларды қолдаушы болды, MoDem партиясын саяси спектрдің екі шетіндегі күштерге қарсы тұруға ынталандырды. Де Сарнез партия төрағасы және Франция президенттігіне үш рет кандидат болған Франсуа Байрумен ұзақ жылдар бойы тығыз байланыста болды.

Ерте өмір

Мариэль де Сарнез Париждің 8-ші округінде дүниеге келді және көршілес жігіттер мектебі – Лицей Жан Баптист Саиды басып алуға қатысты. (Оның әкесі бір айдан кейін Республика үшін демократиялық одақ – Галлистік консервативті партия атынан Ұлттық Ассамблеяға депутат болып сайланды.) Де Сарнез сауда саласында жұмыс істей бастады, бірақ ол кезде ұсыныстан бас тартты, кейіннен одан да лайықты саяси серіктес күткеніне қуанғанын айтты. Осы ортада ол Франсуа Байрумен танысты, ол келесі 40 жыл бойы тығыз жұмыс істеді. 2007 жылы нәтиже 18,57% болды (Николас Саркози, сол кездегі оңшыл кандидат, Халықтық қозғалыс одағы (UMP) және Социалистік партия (PS) кандидаты Сеголен Рояль алға шықты), ал 2012 жылы – 9,13% (Саркози және PS кандидаты Франсуа Олланд алға шықты). Байру, де Сарнезбен ақылдасып, 2017 жылғы француз президенттік сайлауына қатыспауға шешім қабылдады және екеуі де "Жолға апаратын республика!" партиясының Эммануэль Макронды, орталық бағытты кандидат ретінде қолдады, ол соңында сәттілікке жетті.

Еуропадағы рөлі

Де Сарнез өзінің есімін "Байруды жасаған әйел" ретінде қалыптастырса, Украинадағы "Қызғылт сары революция" оқиғасының алдында болды және бұл MoDem партиясының таңбалық түсі – қызғылт сарыны таңдауға себепкер болды. Еуропалық Конституцияны ратификациялау туралы өткізілген даулы француз референдумында де Сарнез ратификацияны қолдады. Бұл шара сәтсіз аяқталғанына қарамастан, де Сарнез бүкіл ұлттың мәтінді оқып, талқылаған "демократиялық сәтін" жоғары бағалады. Де Сарнез Сыртқы істер комитетінің мүшесі, Оңтүстік Африкамен қарым-қатынастар жөніндегі делегацияның мүшесі және ЕО-Чили бірлескен парламенттік комитетінің мүшесі болды. 2016 жылы ол Туниске 500 миллион евро көлемінде жеңілдік шарттарымен несие беру жоспары бойынша парламенттік баяндама жасады, бұл елдің сыртқы қарызын төмендетуге және демократиялық механизмдерін нығайтуға көмектесуді мақсат етті. Комиссиялық міндеттерінен өзге, де Сарнез Еуропалық парламенттегі Балалар құқықтары жөніндегі тобының мүшесі болды. 2017 жылдың мамырында де Сарнез Францияның Еуропалық істер министрі қызметіне тағайындалғаннан кейін Еуропалық парламенттен кетті. Бірақ, Le Canard enchaîné газетінің хабарлауынша, де Сарнезге істемеген жұмысы үшін ақы төленген, бұл оның және Байрудың жұмысқа қатысты дауға қатысуына әкелді. Прокуратура де Сарнездің Еуропарламент депутаты ретіндегі көмекшілеріне Париждегі MoDem партиясы үшін атқарған жұмысы үшін ақы төленгенін анықтау үшін тергеу бастады. Ол да, Байру да (жаңа Әділет министрі) отставкаға кетті, ал премьер-министр Эдуард Филипп Байрудың үкімет құрамына енбесетінін мәлімдеді. 2017 жылдың 21 маусымында Натали Лозо де Сарнездің орнын Еуропалық істер министрі ретінде басты.

Париж өкілі

Скандалдың уақытына қарамастан, де Сарнез 2017 жылдан 2021 жылға дейін Париждің 14-ші округінің кеңесшісі (RPR UDF тізімі) қызметін атқарды. 2018 жылдың 24 сәуірінде Де Сарнез АҚШ президенті Дональд Трамптың президент Эммануэль Макронның құрметіне Ақ үйінде өткізген мемлекеттік кешкі асқа шақырылған қонақтардың арасында болды. 2019 жылдың 31 мамырында ол комитеттің делегациясын Солтүстік және Шығыс Сирияның Автономиялық басқаруына және Сирия Демократиялық Кеңесіне Айн Иссаға сапармен жетектеді. 2021 жылы де Сарнездің қайтысынан кейін, оның орнын Мод Гатель басты.

Жеке өмір

1979 жыл шамасында Де Сарнез Филипп Ожьеге (кейін Деовиль қаласының мэрі) үйленді және екі баласы болды. Оның қазасына байланысты Францияның саяси спектріндегі жетекшілер аза тұтты, олардың ішінде президент Макрон, 2017 жылғы сайлаудағы қарсыластары – ұлтшыл партиядан Марин Ле Пен және радикал солшыл Жан-Люк Меленшон, сондай-ақ қазіргі премьер-министр Жан Кастекс және Де Сарнездің көп жылғы кәсіби әріптесі Байру да хабарламалар жолдады. "Ле Монд" газеті "Орталық саясаттың бірегей тірегі құлады" деп жазды.