Кіріспе

Малайзияның Пенанг штатының үкімет басшысы – Пенанг штатының бас министрі. Дәстүр бойынша, бас министр – Пенанг штатының заң шығарушы жиналысындағы көпшілік партияның немесе ең ірі коалициялық партияның жетекшісі. Бас министрдің ресми резиденциясы штатының астанасы Джордж Таун қаласындағы Сери Тератай резиденциясы. Қазіргі, 5-ші бас министр – Чуа Кон Йоу, ол 2018 жылдың 14 мамырында қызметке кірді. Чуа Кон Йоу 2008 мен 2018 жылдар аралығында бас министр болған өз партияласы Лим Гуан Энгтің орнын басты.

Тағайындау

Мемлекеттік конституцияға сәйкес, Пенангтың Янг ди Пертуа Негери бірінші кезекте Атқарушы кеңестің төрағасы болып табылатын бас министрді тағайындайды және мұндай бас министрдің оның пікірінше, Заң шығарушы жиналыстың көпшілік мүшелерінің сеніміне ие болуға мүмкіндігі бар, сондай-ақ табиғи жолмен немесе тіркеу арқылы Малайзия азаматы болмауы керек. Янг ди Пертуа Негери бас министрдің кеңесі бойынша Заң шығарушы жиналыстың мүшелерінен оннан аспайтын, төрттен кем емес мүшелерді тағайындайды. Атқарушы кеңестің мүшесі Янг ди Пертуа Негеридің қатысуымен лауазымға және адалдыққа ант қабылдап, қол қоюға, сондай-ақ құпиялылық сақтауға ант беруі тиіс, одан кейін ғана лауазымдық өкілеттіктерді жүзеге асыра алады. Атқарушы кеңес Заң шығарушы жиналысқа ұжымдық жауапкершілікке ие. Атқарушы кеңестің мүшелері пайда табуға бағытталған лауазымдарды атқара алмайды және мүдделер қақтығысына әкеп соғу мүмкіндігі бар сауда, бизнес немесе кәсіппен айналыспайды. Егер үкімет өз қаражатын (бюджетін) Заң шығарушы жиналыстан қабылдамаса, немесе Заң шығарушы жиналыс үкіметке «сенімсіздік» дауысы берсе, бас министр конвенция бойынша дереу отставкаға кететін болады. Янг ди Пертуа Негери жаңа бас министрді тағайындаудағы таңдауы жағдайларға байланысты болады. Атқарушы кеңестің бас министрден басқа мүшесі, егер Атқарушы кеңестің кез келген мүшесінің тағайындалуын бас министрдің кеңесі бойынша Янг ди Пертуа Негери қайтарып алмаса, Янг ди Пертуа Негеридің қалауы бойынша лауазымын атқарады, бірақ кез келген уақытта лауазымынан кетуге құқылы. Басқа жағдайларда, сайлауда жеңілген немесе бас министр қайтыс болған жағдайда, Янг ди Пертуа Негери әдетте билеуші партия өздерінің жаңа жетекшісі ретінде дауыс берген адамды бас министр етіп тағайындайды.

Құзыреті

Бас министрдің өкілеттігі бірқатар шектеулерге жатады. Партия басшысы қызметінен алынған немесе үкіметі Заңнамалық Ассамблеяда сенімсіздік дауысынан жеңілген бас министрлер штаттық сайлау өткізуге кеңес беруі керек, немесе қызметінен кетуі керек, немесе Ян ди Пертуа Негери тарапынан босатылуы керек. Қаржы жұмсауға қатысты заң жобасының (жеткізу туралы заң) жеңіліске ұшырауы немесе маңызды саяси заңнаманы қабылдауға қабілетсіздік үкіметтің отставкаға кетуіне немесе Заңнамалық Ассамблеяны таратуға әкеледі, себебі қаржы жұмсай алмайтын үкіметтің мүмкіндігі шектеледі, бұл жеткізуді жоғалту деп те аталады. Бас министрдің партиясы әдетте Заңнамалық Ассамблеяда көпшілікке ие болады және Пенанг саясатында партиялық тәртіп өте күшті болғандықтан, үкіметтік заңнаманы Заңнамалық Ассамблея арқылы қабылдау көбінесе ресми рәсім болып табылады.

Уақытша қызмет ететін бас министр

Егер заң шығарушы жиналыс Yang di Pertua Negeri-нің, бас министрдің кеңесі бойынша, оның құрметімен ертерек таратылмаса, ол алғашқы отырысы өткен күннен бастап бес жылға дейін жалғасады. Мемлекеттік конституция таратылған күннен бастап жалпы сайлауды 60 күнге дейін кешіктіруге мүмкіндік береді және заң шығарушы жиналыс таратылған күннен бастап 120 күн ішінде отырысқа шақырылуы тиіс. Дәстүр бойынша, бір заң шығарушы жиналыстың таратылуы мен келесісінің шақырылуы арасында бас министр мен атқарушы кеңес уақытша өкілеттікпен қызметін жалғастырады.