Кіріспе

Banco Nacional de Cuba v. Sabbatino, 376 U. S. 398 (1964) – АҚШ Жоғарғы Сотының ісі, ол АҚШ федералдық соттарының саясаты басқа елдердің өз ішкі істеріне қатысты шешімдерінің заңдылығы АҚШ соттарында күдік тудырмауы тиіс екенін белгілеген Мемлекеттік акті доктринасын құрметтеу болып табылады.

Өмірбаян

1960 жылдың шілдесінде Куба үкіметі Кастро үкіметіне қатысты АҚШ-тың бірнеше шараларына жауап ретінде, Кубадағы АҚШ азаматтарына тиесілі мүлікті экспроприациялау арқылы АҚШ-қа қарсы шара қолданды. Бұл американдық акционерлерге тиесілі Compania Azucarera Vertientes Camaguey de Cuba (C. A. V.) компаниясына тиесілі қантты тәркілеуді де қамтыды. Америкалық Farr, Whitlock & Co. тауар брокері осы қантты C. A. V.-тен сатып алуға келісім жасасқан, бірақ ол тәркіленген соң, оны тікелей Куба үкіметінен сатып алды. Бірақ қантты алғаннан кейін Farr, Whitlock & Co. Куба үкіметіне төлемеді, керісінше, C. A. V.-нің АҚШ-тағы заңды өкілі Сабатиноға төледі.

Соттың пікірі

Сот, судья Джон Маршалл Харлан II-нің пікірінде, осы жағдайда актінің мемлекеттік доктринасы қолданылатынын анықтады. Сот экспроприацияны халықаралық құқық бұзушылық деп танудан бас тартты, себебі бір елдің жерін немесе мүлкін сол елдің үкіметінің тартып алуына қарсы халықаралық пікірде нақты бірлік болған жоқ. Сот сондай-ақ, мемлекеттік істерге соттардың араласуына жол бермеу үшін атқарушы биліктің араласуы қажет емес екенін атап өтті, өйткені бір ғана сот АҚШ заңдарын бекіту арқылы басқа елдегі нәзік халықаралық келіссөздерді бұзуы мүмкін. Соңында, Сот Кубаның сотқа шағымдану фактісі доктринаны қолдануға кедергі келтірмейді деп тапты, бұл жағдайды АҚШ штаттарының егемендік иммунитетімен салыстыра отырып, олар сотқа шағымдана алады, бірақ оларға шағымдануға болмайды. Сот сонымен қатар Эри доктринасының болу мүмкіндігін қарастырып, оны жоққа шығарды, бұл талап әртүрлілік юрисдикциясына жатса да, федералдық мүдделер штаттық мүдделерден басым екенін, сондықтан сот ісі тіркелген штаттың заңының орнына федералдық ортақ құқық қолданылуы тиіс екенін атап өтті.

Ақтардың келіспеушілігі

Төреші Уайт "наразылық білдірген" қарсы пікір жазып, соттың мемлекеттік актілер доктринасын қолдануы тым қатаң екенін айтты: шындығында, басқа елдердегі қолданылуынан да қатаң.

Кейінгі дамуы

Таңқаларлық жайт емес, Сабатино ісі АҚШ Конгресінде үлкен резонанс тудырды. Іс аудандық сотта қаралуға үлкермес бұрын, Конгресс «екінші Хикенлупер попраукасы» (немесе Сабатино попраукасы) деп аталатын заңды қабылдады, ол Сабатино соты орнатқан мемлекеттік актінің доктринасының күшін жоққа шығарды. Попраука кері күшпен қолданылды және кейіннен аудандық сот конституциялық деп тапты, ал Куба банкінің шағымы қабылданбады. Сыртқы көмек туралы заңға енгізілген бұл попраука соттардың істің мәні бойынша қарауға құқығы бар екенін нақтылады, егер Президент мұндай қарау сыртқы саясатқа зиян келтіруі мүмкін деп мәлімдемесе, бірақ кейінгі сот шешімдерімен бұл попраука өте тар мағынада түсіндірілді.