Кіріспе

Унгава ауданы – 1895 жылдан 1920 жылға дейін Канаданың Солтүстік-Батыс территориясының құрамында болған әкімшілік аймақ, бірақ ол 1912 жылы іс жүзінде тоқтатылды. Оған қазіргі Квебектің солтүстік бөлігі, Лабрадордың ішкі аймағы және Квебектің батысы мен солтүстігінде орналасқан, қазір Нунавуттың құрамына кіретін жағалау аралдары кірді. "Унгава" атауы инуктитут тілінен шыққан, "ашық суға қарай" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау Унгава инуиттері қоныстанған жерлерге сілтеме жасайды, олар Унгава шығанағына құятын Арно өзенінің жағасында өмір сүрген.

Саяси тарих

1895 жылы құрылған кезде Унгава округі қазіргі Квебектің барлық солтүстік бөлігін, қазіргі Лабрадордың ішкі аймағын, сондай-ақ Джеймс шығанағындағы, Гудзон бұғазындағы, Унгава шығанағындағы және Гудзон шығанағының шығыс жағындағы барлық аралдарды қамтыды. Унгаваның оңтүстік құрлық шекаралары бастапқыда қазіргі Онтарио/Квебек шекарасындағы Джеймс шығанағынан әлдеқайда оңтүстікке, Тимискаминг көліне дейін созылған. Алайда, Канада мен Лабрадор (Ньюфаундленд доминионының тәуелділігі) арасындағы шекара орналасуына қатысты дау болғандықтан, екі ел де Унгаваның шығыс бөлігін, қоса берілген карталарда қызыл түспен көрсетілген аймақты талап еткен. Бұл шекаралық дау Унгава округінің бар болған кезеңінде шешілмеді. Құрылған кезде Унгаваның аумағы өте кең болған, бірақ оның 15%-дан аспайтын бөлігі Ньюфаундленд тарапынан да талап етілген. Бірақ үш жыл өткен соң, 1898 жылғы Квебек шекарасын кеңейту заңы қабылданып, Унгава округінің ең оңтүстік бөлігі (жағажай аралдарынан басқа) Канада Парламентінің шешімімен Квебекке берілді. Барлығы есептегенде, бұл заң арқылы Унгаваның шамамен бір бөлігі Квебекке ауыстырылды, оның көп бөлігі қазір провинцияның Жамези аймағында орналасқан. Аударма толыққаннан кейін, Унгава округінің құрлықтағы аумағы Истмен өзенінің сағасынан оңтүстікке қарай емес, Джеймс шығанағының ортасына дейін жетті, бұл қоса берілген картада көрсетілген. 1912 жылғы Квебек шекарасын кеңейту заңымен Унгаваның қалған құрлық аймағы Квебекке берілді. Унгаваның дерлік адам қоныстанбаған жағажай аралдары (1500-ден астам) 1920 жылға дейін Солтүстік-Батыс территорияларындағы Киуатин округіне ресми түрде ауыстырылмаған, содан кейін Унгава округі (сегіз жыл бойы ешқандай әкімшілік функцияны атқармаған) ресми түрде таратылды.

Халық саны

1901 жылғы Канада халық санағында Унгава округінде 843 адам тұрғаны тіркелген. Дегенмен, сол кездегі санақшылардың бірі Ұлы кит өзенінің Унгава сауда бекеті үшін аудан тұрғындарының көшпелі өмір салты мен олардың тым оқшауланғандығына байланысты, халқының нақты санын анықтаудың өте қиын болғанын атап өтті. 1901 жылғы ресми санақ бойынша Ұлы кит өзенінде 216 адам болған, бірақ санақ жүргізуші бұл сан туралы былай деді: «Мен бұл эскимостардың үштен бірін көрсетпейді деп ойлаймын, бірақ мен ала алған барлық (есімдерді) жіберемін». 1901 жылғы санақ деректеріне қарағанда, Унгава округінің нақты халқы 3000-нан асып түсуі мүмкін. 1911 жылғы Канада халық санағында Унгавада тек екі елді мекен тіркелді: 62 тұрғыны бар Ничекуон және Джеймс шығанағындағы ең оңтүстік арал – Чарлтон аралы, онда 27 адам тұрды. Унгаваның басқа бөліктері 1911 жылғы санақ деректеріне енбеген, бірақ 1911 жылғы жалпы халық саны 1901 жылғы көрсеткіштерге ұқсас болды деп есептеуге болады. Унгава округін негізінен кри, ину (француздар «монтагнай» деп атайды), наскапи және инуиттер мекендеген. Округтың ең солтүстік бөлігі – Унгава шығанағындағы Акпаток аралы кең таралған каннибализммен танымал болды, ол 1900 жылға қарай, тұрғындары материкке көшіп кеткеннен кейін тоқтатылды.

Ауданнан кейінгі тарих

1927 жылы Лабрадор мен бұрынғы Унгава округінің (сол кезде Квебектің бір бөлігі болған) арасындағы шекара орналасуы жөніндегі ұзақ жылдарға созылған дау Британдық сот комитетінің құпия кеңесіне (Privy Council) жіберілді, ол Ньюфаундлендтің пайдасына шешім шығарды. Бұл Унгаваның бұрынғы құрлықтағы аумағының қазір Квебек пен қазіргі Ньюфаундленд және Лабрадор провинциялары арасында бөлінгенін білдіреді, Квебек бөлігі Норд-дю-Квебек және Кот-Нор әкімшілік аймақтарының құрамына кіреді. Бұрынғы Унгава округінің жағалау аралдары 1999 жылы Нунавут құрылғанға дейін Солтүстік-Батыс территориялардың бөлігі болып қала берді. "Унгава" атауы 1981 жылы Унгава провинциялық округінің құрылуымен қайта жаңғыртылды, ол саяси округ ретінде пайда болды. Бұл Квебек округінің шекарасы 1895 жылғы бастапқы Унгава округімен ұқсас (бірақ толық сәйкес емес), ерекшелігі – ол Лабрадорға және қазір Нунавут құрамына кіретін жағалау аралдарына дейін жетпейді.