Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1700 жылы Уильям Конгревтің пьесасы
1700 play by William Congreve
"Әлем жолы" – ағылшын драматургі Уильям Конгревтің жазған пьесасы. Ол 1700 жылдың наурыз айының басында Лондонның Линкольн Инн Филдс театрында тұңғыш рет қойылды. Бұл пьеса Реставрация дәуірінің ең үздік комедияларының бірі саналады және кейде әлі де сахнаға қойылады. Бірақ, бастапқыда көптеген көрермендер бұл пьесаны бұрынғы онжылдықтардағы "әдепсіздікті" жалғастырған деп қабылдады, сондықтан пьеса жақсы қарсы алынбады.
The Way of the World is a play written by the English playwright William Congreve It premiered in early March 1700 in the theatre in Lincoln's Inn Fields in London. It is widely regarded as one of the best Restoration comedies and is still occasionally performed. Initially, however, the play struck many audience members as continuing the "immorality" of the previous decades, and was not well received.
Кейіпкерлер
Пьеса екі ғашық Мирабелл мен Милламант (бастапқыда Джон Вербюгген мен Энн Брейцегирдл сомдаған) кейіпкерлеріне негізделген. Олардың үйленуі және Милламанттың толық қалың малын алуы үшін Мирабелл Милламанттың тәтесі, леди Уишфорттың құрметін алуы тиіс. Айынықса, леди Уишфорт өте ренжігіш әйел, ол Мирабеллді жек көреді және өзінің жүйрік інісі, сэр Уилфуллдің Милламантқа үйленуін қалайды. Сонымен қатар, жесір леди Уишфорт тағы да үйленгісі келеді және Мирабеллдің бай туысы, сэр Роулендқа көз тігуде. Тағы бір кейіпкер, Фейналл, Фейналлдың әйелімен дос болған миссис Марвудпен құпия қарым-қатынаста. Миссис Фейналл, леди Уишфорттың қызы, бұрын Мирабеллмен қарым-қатынаста болған және оның досы болып қала береді. Ал Мирабеллдің қызметшісі Уэйтуэлл леди Уишфорттың қызметшісі Фойблға үйленген. Уэйтуэлл сэр Роуленд болып әрекет етеді және Мирабеллдің тапсырмасымен леди Уишфортты жалған келісімге салуға тырысады.
The play is based on the two lovers Mirabell and Millamant (originally played by John Verbruggen and Anne Bracegirdle). In order for them to marry and receive Millamant's full dowry, Mirabell must receive the blessing of Millamant's aunt, Lady Wishfort. Unfortunately, Lady Wishfort is a very bitter lady who despises Mirabell and wants her own nephew, Sir Wilfull, to wed Millamant. Meanwhile, Lady Wishfort, a widow, wants to marry again and has her eyes on an uncle of Mirabell's, the wealthy Sir Rowland. Another character, Fainall, is having a secret affair with Mrs. Marwood, a friend of Fainall's wife. Mrs. Fainall, who is Lady Wishfort's daughter, herself once had an affair with Mirabell and remains his friend. In the meantime, Mirabell's servant Waitwell is married to Foible, Lady Wishfort's servant. Waitwell pretends to be Sir Rowland and, on Mirabell's command, tries to trick Lady Wishfort into a false engagement.
Сюжет
Бірінші акт шоколад үйінде өтеді, онда Мирабелл мен Фейналл карта ойнап бітірген. Бір қызметші келіп, Мирабеллге Уайтвелл (Мирабеллдің ер қызметшісі) мен Фойблдің (Лейди Уишфорттың әйел қызметшісі) сол күні таңертең үйленгенін хабарлайды. Мирабелл Фейналлға өзінің Милламантқа деген махаббатын айтады және оған үйленуге ынталандырады. Витвуд пен Петулант пайда болады, және Мирабеллге егер леди Уишфорт үйленсе, ол Милламанттың мұрасынан 6000 фунт стерлинг жоғалтатынын ескертеді. Ол бұл ақшаны тек леди Уишфорттың Милламантпен некеге тұруға келісімін алса ғана алады. Екінші акт Сент-Джеймс паркінде өтеді. Фейналл ханым мен Марвуд ханым еркектерге деген жек көрушіліктерін талқылап жатыр. Фейналл келіп, миссис Марвудты (оның құпия қарым-қатынасы бар) Мирабеллді жақсы көретіндігіне (ол шын мәнінде жақсы көреді) айыптайды. Осы уақытта Фейналл ханым (Мирабеллдің бұрынғы сүйіктісі) Мирабеллге күйеуін жек көретінін айтады, және олар леди Уишфортты некеге келісім беруге алдау жоспарын құра бастайды. Милламант паркеге келіп, кешегі оқиғаға ашуланып (Леди Уишфорт Мирабеллге қарсы шыққанда), Мирабеллге оның жоспарына наразылығын білдіреді, ол туралы оның шамалы ғана түсінігі бар. Ол кеткеннен кейін, жаңадан үйленген қызметшілер пайда болады, және Мирабелл оларға жоспардағы рөлдерін еске салады. Үшінші, төртінші және бесінші актілердің барлығы леди Уишфорттың үйінде өтеді. Біз леди Уишфортпен танысамыз, оны Фойбл Мирабелл мұрасынан айырылып қалу үшін Мирабеллдің ағасы деп таныстырылған сэр Роулендке үйленуге ынталандырады. Алайда, сэр Роуленд – Уайтвеллдің киім ауыстырып алған түрі, және жоспар леди Уишфортты некеге түсіруге тырысу, ол жарамсыз болады, себебі бұл бигамия, тіпті әлеуметтік ұятқа да алып келеді (Уайтвелл – қарапайым қызметші, ал леди Уишфорт – аристократ). Мирабелл егер ол некеге келіссе, осы қиын жағдайдан шығуға көмектесуді ұсынады. Кейін Фейналл ханым бұл жоспарды Фойблмен талқылайды, бірақ оны Марвуд ханым естіп алады. Ол кейіннен жоспарды Фейналлға айтады, ол әйелінің ақшасын алып, миссис Марвудпен қашуға шешім қабылдайды. Мирабелл мен Милламан, екеуі де ерік-жігерлі, некеде бір-бірін қабылдау шарттарын егжей-тегжейлі талқылайды (әзірге "провизо сахнасы" деп аталады), осылайша бір-біріне деген сезімдерінің тереңдігін көрсетеді. Мирабелл ақырында Милламантқа ұсыныс жасайды, және Фейналл ханымның ынталандыруымен (Милламант олардың бұрынғы қарым-қатынасы туралы білгендіктен, келісімге жақын), Милламант қабылдайды. Мирабелл леди Уишфорт келген кезде кетеді, және ол Милламантты ауылдан жаңа келген жүйрік інісі сэр Уилфулл Витвудқа үйлендіргісі келетінін жариялайды. Кейін леди Уишфорт сэр Роулендтің құйрық тікені туралы хат алады. Сэр Роуленд хатты алып, Мирабеллді олардың үйлену тойын саботаждауға тырысқан деп айыптайды. Леди Уишфорт сол түні сэр Роулендке неке шартын әкелуге рұқсат береді. Бесінші актке дейін леди Уишфорт құйрық тікенін біліп алады, ал Фейналл Уайтвеллді тұтқындатады. Фейналл ханым Фойблге Мирабеллмен бұрынғы қарым-қатынасы туралы айтады. Леди Уишфорт миссис Марвудпен бірге пайда болады, және оған құйрық тікенін ашқаны үшін алғыс айтады. Содан кейін Фейналл пайда болады және Мирабеллмен бұрынғы қарым-қатынасы туралы ақпаратты және Милламанттың онымен некеге тұру туралы келісімін пайдаланып, леди Уишфортты шантаж жасайды, оған ешқашан үйленбеу керектігін және байлығын оған беру керектігін айтады. Леди Уишфорт Мирабеллге байлығы мен абыройын сақтап қалса, үйленуіне келісім береді. Мирабелл Уайтвеллді шақырып, Фейналл үйленуінен бұрынғы келісімшартты әкеледі, онда миссис Фейналл өзінің барлық мүлкін Мирабеллге сенімгерлікпен береді. Бұл шантаж әрекеттерін бейтараптандырады, содан кейін Мирабелл миссис Фейналлдің мүлкін оған қайтарады, содан кейін Милламантқа 12000 фунт мұрасымен үйленуге болады.
Act 1 sets in a chocolate house where Mirabell and Fainall have just finished playing cards. A footman comes and tells Mirabell that Waitwell (Mirabell's male servant) and Foible (Lady Wishfort's female servant) were married that morning. Mirabell tells Fainall about his love of Millamant and is encouraged to marry her. Witwoud and Petulant appear and Mirabell is informed that should Lady Wishfort marry, he will lose £6000 of Millamant's inheritance. He will only get this money if he can get Lady Wishfort's consent to his and Millamant's marriage. Act 2 is set in St. James’ Park. Mrs. Fainall and Mrs. Marwood are discussing their hatred of men. Fainall appears and accuses Mrs. Marwood (with whom he is having an affair) of loving Mirabell (which she does). Meanwhile, Mrs. Fainall (Mirabell's former lover) tells Mirabell that she hates her husband, and they begin to plot to deceive Lady Wishfort into giving her consent to the marriage. Millamant appears in the park and, angry about the previous night (when Mirabell was confronted by Lady Wishfort), she tells Mirabell of her displeasure in his plan, which she only has a vague idea about. After she leaves, the newly wed servants appear and Mirabell reminds them of their roles in the plan. Acts 3, 4 and 5 are all set in the home of Lady Wishfort. We are introduced to Lady Wishfort who is encouraged by Foible to marry the supposed Sir Rowland – Mirabell's supposed uncle – so that Mirabell will lose his inheritance. Sir Rowland is, however, Waitwell in disguise, and the plan is to entangle Lady Wishfort in a marriage which cannot go ahead, because it would be bigamy, not to mention a social disgrace (Waitwell is only a serving man, Lady Wishfort an aristocrat). Mirabell will offer to help her out of the embarrassing situation if she consents to his marriage. Later, Mrs. Fainall discusses this plan with Foible, but this is overheard by Mrs. Marwood. She later tells the plan to Fainall, who decides that he will take his wife's money and go away with Mrs. Marwood. Mirabell and Millamant, equally strong willed, discuss in detail the conditions under which they would accept each other in marriage (otherwise known as the "proviso scene"), showing the depth of their feeling for each other. Mirabell finally proposes to Millamant and, with Mrs. Fainall's encouragement (almost consent, as Millamant knows of their previous relations), Millamant accepts. Mirabell leaves as Lady Wishfort arrives, and she lets it be known that she wants Millamant to marry her nephew, Sir Wilfull Witwoud, who has just arrived from the countryside. Lady Wishfort later gets a letter telling her about the Sir Rowland plot. Sir Rowland takes the letter and accuses Mirabell of trying to sabotage their wedding. Lady Wishfort agrees to let Sir Rowland bring a marriage contract that night. By Act 5, Lady Wishfort has found out the plot, and Fainall has had Waitwell arrested. Mrs. Fainall tells Foible that her previous affair with Mirabell is now public knowledge. Lady Wishfort appears with Mrs. Marwood, whom she thanks for unveiling the plot. Fainall then appears and uses the information of Mrs. Fainall's previous affair with Mirabell and Millamant's contract to marry him to blackmail Lady Wishfort, telling her that she should never marry and that she is to transfer her fortune to him. Lady Wishfort offers Mirabell her consent to the marriage if he can save her fortune and honour. Mirabell calls on Waitwell who brings a contract from the time before the marriage of the Fainalls in which Mrs. Fainall gives all her property, in trust, to Mirabell. This neutralises the blackmail attempts, after which Mirabell restores Mrs. Fainall's property to her possession and then is free to marry Millamant with the full £12000 inheritance.