Кіріспе
Медициналық жағдай
Фокалды дистония, сондай-ақ фокустық міндетке тән дистония деп аталады, – бұл белгілі бір дене бөлігіндегі бұлшық немесе бұлшықеттер тобына нақты іс-әрекеттер кезінде әсер ететін, еріксіз бұлшықет жиырылулары мен қалыптан тыс позаларға себеп болатын неврологиялық жағдай. Фокалды дистонияның көптеген түрлері бар, олардың әрқайсысы дене аймағының өзгеше бөлігіне әсер етеді. Мысалы, қол дистониясы немесе жазушының спазмы кезінде саусақтар алақанға жиырылады немесе бақылаусыз сыртқа қарай созылады. Музыканттарда бұл жағдай музыканттың фокалды дистониясы немесе жай ғана музыкант дистониясы деп аталады. Спортта мұндай жағдайды көбінесе «ипс» деп атайды. Бұл жағдайдың шамадан тыс жаттығулармен байланысы бар сияқты, ал жекелеген емдеу жолдары дәрі-дәрмектерді, қайта оқыту техникаларын және процедураларды қамтуы мүмкін.
Focal dystonia, also called focal task specific dystonia, is a neurological condition that affects a muscle or group of muscles in a specific part of the body during specific activities, causing involuntary muscular contractions and abnormal postures. There are many different types of focal dystonia, each affecting a different region of the body. For example, in focal hand dystonia, or writer's cramp, the fingers either curl into the palm or extend outward without control. In musicians, the condition is called musician's focal dystonia, or simply, musician's dystonia. In sports, it may be involved in what is commonly referred to as the yips. The condition appears to be associated with over training, and individualized treatment strategies may involve medications, retraining techniques, and procedures.
Белгілері мен симптомдары
Дистониямен ауыратын адамдар қысылу, ұсталу, шаршау, еріксіз ұзақ немесе қайталанатын бұлшықет жиырылуларын сезінеді, олар ауыртпалықсыз немесе ауыр болуы мүмкін және қалыпты емес дене күйіне, бұрылу қозғалысына және тіпті дірілдеуге әкелуі мүмкін. Ошақты дистония көбінесе ересектерде, әсіресе 30-дан 40 жасқа дейінгі әйелдерде кездеседі. Бұл ошақты дистониялар жазу немесе аспап тарту сияқты нақты тапсырмалармен ғана байланысты болуы мүмкін. Ошақты дистония әдетте жылдар бойы баяу нашарлаумен басталады. Ми белгілі бір бұлшықетке жирылуды бұйырғанда, бір мезгілде қарсы әрекет ететін бұлшықеттерді тоқтатады. Дистония мидың айналасындағы бұлшықеттерді тежеу қабілетіне кедергі келтіріп, таңдау қабілетін жоғалтады. Бұл мәселені зерттеу үшін адам емес приматтарда нақты саусақ қозғалыстарын жаттығу арқылы дамыту қажет болды, нәтижесінде ошақты қол дистониясы пайда болды. Жаттығудан өткен жануарлардың бастапқы соматосенсорлық қабығын зерттеу, жаттығуға жатпайтын жануарлармен салыстырғанда, саусақтарға қатысты карталардың айтарлықтай бұрмаланған бейнелерін көрсетті. Сонымен қатар, шеткі бұлшықеттердің синхронды афференттік стимуляциясы қозғалыс бейнелеулерінде ұйымдық өзгерістерді тудырады, стимуляцияланған бұлшықеттердің карта өлшемі ұлғаюымен және картаның бөлінуінің азаюымен сипатталады, бұл транскраниалды магниттік стимуляция арқылы бағаланады. Сенсорлық қабықтағы әдетте бөлінген аймақтар арасындағы байланыс қалыпты сенсомоторлық кері байланысқа кедергі келтіріп, антагонист бұлшықет топтарының байқалатын бір мезгілде жирылуына және ошақты дистонияның белгілеріне жататын уақытында және ретсіз қозғалыстарға әкелуі мүмкін. Дистонияда байқалатын кемшіліктердің себебі генетикалық тұрғыдан ингибиторлық интернейрондардың жоғалуынан туындаған тежелудің жетіспеушілігі болуы мүмкін деп болжанады. Ошақты дистония көбінесе "тапсырмаға тән", яғни белгілі бір іс-әрекеттер кезінде ғана проблема тудырады. Негізгі түрлері: көз қабағының спазмы (блефароспазм), ауыз-жақ дистониясы, спазмодикалық дисфония, спазмодикалық тортиколлис және аяқ-қол дистониясы, олардың барлығы дененің әртүрлі аймағына әсер етеді. Ошақты дистониялардың белгілі бір түрлері жиі дұрыс диагноз қойылмайды. Дәрігер леводопа сынағы арқылы допаминге жауап беретін дистонияны жоққа шығара алады. Мүмкін болса, симптомдардың пайда болуына дейін демалу жазушының спазмы үшін симптомдарды жақсартуға көмектеседі. Бас гитарашы және оқытушы Скотт Девин бас гитарада ойнағанда қолғап киетінін айтты. Ол қолғаптың саусақтың еріксіз қозғалысын тоқтататынын анықтады. Ол бұл оған көмектеседі дейді, бірақ бұл әдіс барлық науқастарға көмектеседі деп айта алмайды.