Жапон суретшісі Тошио Ивай және интерактивті өнер әлемі

Кіріспе

Жапон суретшісі Тошио Ивай (岩井俊雄) – жапондық интерактивті медиа және инсталляциялар жасаушы суретші, сонымен қатар көптеген коммерциялық бейне ойындардың авторы. Ол телеарналармен, музыкалық өнермен, мұражай дизайнымен және цифрлық музыкалық аспаптарды жасаумен де айналысқан.

Білім алу және ерте еңбек ету

Ивай 1962 жылы Айчи префектурасының Кира қаласында дүниеге келген. Бала кезінде ол оқулықтарының жиектерінде флип-книга стилінде анимация жасаумен және мотормен қозғалатын механикалық ойыншықтар құрастырумен шұғылданды, себебі осы технологиялар ғана оған қолжетімді болды. 1981 жылы Ивай Цукуба университетінің Көркем өнер факультетіне түсіп, пластикалық өнер және аралас техникалар саласын оқыды. Норман Маклареннің туындыларына ықпал етіп, ол киноға дейінгі анимациялық техникаларды (фенакистоскоп пен зоотроп) бейнелеу мен жасаудың заманауи әдістерімен (фотокопирлер, бейнекамералар және компьютерлік графика) және стробоскоптық жарықтандырумен (видеомониторлар, бейнепроекторлар және светодиодтар) үйлестіретін инсталляциялық өнер тудыра бастады. 1985 жылы Токиодағы Шибуя Сейбуде өткен «Жоғары технологиялық өнер көрмесінде» («High Technology Art Exhibition '85») «Уақыт қабаттары» («Time Stratum») атты инсталляциясы алтын жүлдеге ие болды. «Piano As Image Media» (1995) жұмысында көрермендер шағын рояльдің пернетақтасына бағытталған мата бетіне проекцияланған торға жарық нүктелерін салу үшін трекболды қолданады. Нүктелер рояльдің пернетақтасына жақындаған сайын жылдамдығын арттырып, бір пернеге тиеді. Компьютермен басқарылатын рояль «соққан» пернене сәйкес келетін нотаны орындайды, ал сонымен бірге компьютерде жасалған графикалық бейне рояльдің үстінде ілінген мата бетінде пайда болып, рояльден шығып, көкке қарай ұшатын сияқты көрінеді. Бұл жұмыс, «Үстелдегі композиция» сияқты, 1999–2000 жылдары Лондондағы Миллениум-Домдағы ойын аймағында көрсетілді. Бұл сондай-ақ Ивайдың Рюичи Сакамотомен бірлескен «Music Plays Images x Images Play Music» атты өнерлерінде пайдаланылған туындылардың бірі болды. «Үстелдегі композиция» (1998/99) физикалық интерфейс элементтерін қамтитын төрт ақ үстелден тұрады: коммутаторлар, дисктер және айналмалы үстелдер. Үстіңгі қабатқа орнатылған бейнепроекторлар үстелдерге компьютерлік графикалық бейнелерді проекциялайды, ал дыбыс шығару құралдары да орнатылған. Көрермендер интерфейс элементтерін басқара отырып, графикалық және дыбыстық өзгерістер көрермендердің әрекеттерімен тығыз байланысты болады. Бұл жұмыстың мақсаты – бірнеше қатысушылар бірлесіп бейнелер мен музыка жасай алатын аралас шындық ортасын құру. Бұл жұмыстың элементтері Ивайдың Nintendo DS ойынында – «Electroplankton» ойынында көрінеді. Бұл туынды SIGGRAPH'99 көркемсурет галереясының бөлігі ретінде Лос-Анджелесте ұсынылды. 1996–1998 жылдары Ивай Жапонияның Огаки қаласындағы IAMAS-та тұңғыш резиденциядағы суретші болды. 1997 жылы Токиодағы NTT InterCommunication Center-де кең ауқымды ретроспективті көрме өткізді. 1998 жылдан 2001 жылға дейін Жапонияның Йокогама қаласындағы Аралас шындық жүйелері зертханасында резиденциядағы суретші болды. Ивайдың алғашқы ойыны – «Otocky» (1987) музыкалық «атушы», ол Famicom Disk System үшін ASCII Corporation компаниясымен бірлесіп жасалды. Ойын шығармашылық/процедуралық генеративтік музыканы енгізген алғашқы ойын ретінде ерекшеленеді. Ойынның әртүрлі ойын механикасы мен ойыншының әрекеттерімен байланысты, ойын әртүрлі сандық синтезделген дауыстарда уақыт бойынша квантталған музыкалық ноталарды орындайды. «Otocky» – Тэцуя Мизугучидің 2002 жылғы Dreamcast және PlayStation 2 ойынының алғышарты, ол ойыншының әрекеті мен музыкалық эволюцияның ұқсас тақырыптарын зерттейді. Кейіннен, 1993 жылы Сан-Францискодағы Exploratorium-дағы «Music Insects» инсталляциялық өнер жобасында жасалған жұмысты пайдаланып, Ивай 1994 жылы Super Famicom жүйесі үшін «Sound Fantasy» деп аталатын дыбысқа негізделген тағы бір ойын жасады. Алайда, ойынның шығарылымы тоқтатылды және ол ақырында Maxis, Electronic Arts бөлімшесі шығарған «SimTunes» компьютерлік ойынына айналдырылды. 2000 жылы Ивай PlayStation 2-нің алғашқы тышқанға үйлесімді ойынына айналған бірлескен сурет салу ойындарын (びっくりマウス) жариялады. Мұның соңынан 2001 жылы WonderSwan үшін қарапайым қадамдық реттеуші (テノリオン) шектеулі шығарылымы шығарылды. Бұл ойын 2005 жылы Yamaha компаниясымен бірге шығарылған озық нұсқаның бастауышы болды. Ивайдың Nintendo DS үшін «Electroplankton» ойыны 2005 жылы Жапонияда, ал 2006 жылы Еуропа мен Солтүстік Америкада жарық көрді. Он түрлі интерактивті музыка мен дыбыс ойыншықтары бар жиынтық, мультфильмдік планктонға негізделген және Nintendo DS-тің жаңа сенсорлық экран мен микрофон интерфейсін пайдаланады, «Electroplankton» Ивайдың бұрынғы жұмысына, соның ішінде «Үстелдегі композиция» жұмысына қатты сүйенеді.

Iwai was born in 1962 in Kira, Aichi, Japan. As a child, he spent time creating flip book style animations in the corner of text books and making motor driven mechanical toys, since these were the only technologies available to him. In 1981 Iwai matriculated in the Fine Arts Department at the University of Tsukuba, studying Plastic Art and Mixed Media. Influenced by the work of Norman McLaren, he began producing installation art that combined pre cinema animation techniques (the phenakistoscope and the zoetrope) with modern methods of image capture and creation (photocopiers, video cameras and computer graphics) and of stroboscopic lighting (video monitors, video projectors and LEDs). His 1985 installation Time Stratum won the Gold prize at the High Technology Art Exhibition '85, held in Shibuya Seibu, Tokyo. In Piano As Image Media (1995), audience members operate a trackball to draw lighted dots on a grid projected onto a sheet of fabric that leads to the keyboard of a small grand piano. The dots move towards the piano keyboard, and as they come close to it they accelerate and strike a key. The piano, controlled by a computer, plays the note corresponding to the 'struck' key, and at the same time, a computer generated graphical figure appears on another sheet of fabric suspended above the piano, appearing to fly out of the piano and up into the air. This work, along with Composition on the Table, was shown in the Play Zone at the Millennium Dome in London, 1999–2000. It was also one of the works used in Iwai's performance collaboration with Ryuichi Sakamoto, Music Plays Images x Images Play Music. Composition on the Table (1998/99) comprises four white tables bearing physical interface components: switches, dials, and turntables. Computer graphics images are projected onto the tables from ceiling mounted video projectors, and loudspeakers are present. As the audience manipulates the interface elements, graphical and audio changes take place in a way that is intimately connected to the audience's input. The objective of this work was to create a mixed reality environment where multiple participants could create visuals and music together. Elements of this work are recognizable in Iwai's Nintendo DS videogame Electroplankton. The piece was presented as part of the Art Gallery at SIGGRAPH'99, Los Angeles. From 1996 to 1998 Iwai was the first Artist in Residence at IAMAS in Ōgaki, Japan. In 1997 he had a major retrospective exhibition at the NTT InterCommunication Center in Tokyo. From 1998 to 2001 he was Artist in Residence at Mixed Reality Systems Laboratory in Yokohama, Japan. Iwai's first game was the musical shoot 'em up Otocky (1987), produced in association with ASCII Corporation for the Famicom Disk System, an add on for the NES available only in Japan. The game is notable for being the first to include creative/procedural generative music. Through association with different game mechanics and player actions, the game plays quantized in time musical notes in a variety of digitally synthesized voices. Otocky is a precursor of Rez, Tetsuya Mizuguchi's 2002 Dreamcast and PlayStation 2 game exploring similar themes of player action and musical evolution. Later, leveraging work done on the 1993 installation art project Music Insects at San Francisco's Exploratorium, Iwai created another sound based game in 1994 for the Super Famicom system called Sound Fantasy. However, the game's release was cancelled and it was eventually converted into the PC title SimTunes, published by Maxis, a division of Electronic Arts. In 2000, Iwai worked to publish (びっくりマウス), a collaborative drawing game that became the PlayStation 2's first mouse compatible title. This was followed in 2001 by the limited edition release of a simple step sequencer, (テノリオン), for the WonderSwan. This non game would be the precursor to the more advanced 2005 version released together with Yamaha. Iwai's acclaimed Electroplankton for the Nintendo DS was released in Japan in 2005 and in Europe and North America in 2006. A suite of ten different interactive music and audio toys themed around cartoon plankton and using the novel touchscreen and microphone interface features of the Nintendo DS, Electroplankton draws heavily on Iwai's earlier work, including Composition on the Table.

Теледидар

1990 жылы Токиодағы Лафорет мұражайында Ивайнның «Machine for Trinity» жеке көрмесі өтті; онда көрсетілген жұмыстарының бір бөлігі компьютерлік графиканың тікелей эфирде түсірілген бейнелермен бір уақытта жасалып, біріктірілуі мүмкін екенін көрсетті. Теледидар режиссері Синдзи Фукухара көрмеге барып, кейіннен Айваймен апта сайынғы жарты сағаттық ғылыми жаңалықтар бағдарламасы «Эйнштейн ТВ» үшін түсініктемелер мен виртуалды студия жасауға келісім жасады («Фудзи ТВ», 1990–91). Amiga-да жасалған виртуалды студияда GUI сияқты ашылатын мәзірлер болды. Ивай АҚШ-тағы Эксплораториумда жұмыс істеген кезінде көрген «Pee wee's Playhouse» бағдарламасының ықпалымен, шоу қиялға толы және әдеттен тыс болды, сөйлейтін телевизорлар, қонақтарға кеңес беретін қызанақ, жұмбақтар қоятын және ақылға сыймас жауаптар естігенде бұзылатын «Robot» атты робот, «Профессор Пу Пу» деп аталған адам кейпіндегі қалдықтар және «Сурр» атты кубо-сюрреалистік суретші болды.

Мұражай дизайны

Сан-Францискодағы Exploratorium-да суретші резидентурасы барысында жасалған Ивайдың "Жарықтар құдығы" (1992) және "Музыкалық жәндіктер" (1992) туындылары Exploratorium-ның тұрақты коллекциясына кіреді. Ивай Токионың Митака қаласындағы Гибли мұражайындағы 3 өлшемді "Секірген Тоторо" зоотропын құруға қатысты. Ол дәстүрлі строб шамдарының орнына LED құрылмын пайдалануға көмектесті, бұл жарықты жұмсартты. Одан бөлек, ол компьютерде мүсіндерді орналастыру жоспарын жасады.

Цифрлық музыкалық аспаптарды жасау

Iwai компаниясының Yamaha Corporation компаниясымен бірлескен ағымдағы жобасы – жаңа интерактивті цифрлық музыкалық аспапты жасау. "Tenori on" деп аталатын бұл аспап – әртүрлі тәсілдермен қосылатын, өзгеріп отыратын музыкалық дыбыс кеңістігін құруға мүмкіндік беретін 16x16 жарықдиодты (LED) батырмалардың массиві. "Tenori on" жасалу барысында сахналық және конференциялық өнер көрсетулерде көрсетілді. Ол 2007 жылдың 4 қыркүйегінде Ұлыбританияда сатылымға түсті.

Дәйексөздер

Мен балалық шағымның цифрлық әлемдегі әсерін сағынып жүрмін, сондықтан интерактивті туындылар арқылы медиа, машиналар және адамдар арасындағы байланысқа ден қойып келемін. "Оның барлық туындылары шын ниетпен жасалған, олардың бәрі де бірдей дәрежеде ойыншылдық пен мәнділік, қайғы мен күлкі, күрделілік пен қарапайымдықтан құралған". Азби Браун.