Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстағы неміс дивизиясы
WWII German division
1-ші тау дивизиясы (1. Gebirgs Division) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германия Вермахтының элиталық құрамы. Ол көптеген ірі соғыс қылмыстарына қатысқанымен есте қалады. 1938 жылдың 9 сәуірінде Гармиш-Партенкирхен қаласында, ал бұрынғы Тау бригадасы (Gebirgs Brigade) 1935 жылдың 1 маусымында құрылған болатын.
The 1st Mountain Division (1. Gebirgs Division) was an elite formation of the German Wehrmacht during World War II, and is remembered for its involvement in multiple large scale war crimes. It was created on 9 April 1938 in Garmisch Partenkirchen from the Mountain Brigade (Gebirgs Brigade) which was itself formed on 1 June 1935.
Польша мен Франция
1-ші тау дивизиясы 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаға басып кіру кезінде Оңтүстік армиялар тобының құрамында болды және Карпаттардағы және Львовтағы шайқастарда көзге түсті. 1939 жылдың 8 қыркүйегінде Роздзиел ауылында оның әскерлері соғыс қылмысын жасады (алты бейбіт тұрғынды және үш әскери тұтқынды өлтіріп, үйлерді өртеп жіберді) және тағы 250 бейбіт тұрғынды атып тастауға әрекеттенді. Содан кейін 1940 жылдың мамыр-маусым айларында XVIII армия корпусының құрамында Франция шайқасына қатысты. Ол Ұлыбританияға қарсы жоспарланған операцияларға (Теңіз арыстаны операциясы) және Гибралтарға (Феликс операциясы) қатысуға таңдалды, бірақ екі операция да жойылды. Феликс операциясы тоқтатылғаннан кейін, дивизия 1941 жылдың сәуірінде 2-ші армияның құрамында Югославияға басып кіруге қатысты.
The 1st Mountain Division fought in the invasion of Poland in September 1939 as a part of Army Group South and distinguished itself during fighting in the Carpathians and at Lwów. On 8 September 1939 in the village of Rozdziel its soldiers committed a war crime (killing six civilians and three prisoners of war and burning houses) and attempting to execute another 250 civilians. It subsequently took part in the Battle of France as a part of XVIII Army Corps in May–June 1940 and was selected to take part in the planned operations against the United Kingdom (Operation Sea Lion) and Gibraltar (Operation Felix) but both operations were cancelled. With Felix cancelled, the division took part in the Invasion of Yugoslavia in April 1941 as part of the 2nd Army.
Шығыс майдан және Балқан
1-ші тау дивизиясы 1941 жылғы 22 маусымда басталған Совет Одағына басып кірген «Барбаросса» операциясына қатысты. 30 маусымда дивизия Львовты жаулап алды. Сол жерде немістер эвакуациялау мүмкін болмағандықтан, Кеңес NKVD-і өлімге кескен бірнеше мың тұтқынның денелерін тапты. 1-ші тау дивизиясы Совет Одағына шабуылын жалғастырды, «Сталин желісін» бұзуға және Днепр мен Миус өзендеріне қарай ілгерілеуге қатысты. Дивизия 1942 жылғы мамыр айында Харьковтың екінші шайқасында күш көрсетті, содан кейін Оңтүстік Ресей арқылы Кавказға («Эдельвейс» операциясы) шабуылға қатысты. Символдық үгіт мақсатымен дивизия 1942 жылғы 21 тамызда Эльбрус тауына неміс туын көтеру үшін жасақ жіберді. Иозеф Геббельс бұл жетістікті кеңінен жариялағанмен, Гитлер «осы ақылсыз таушыларға» қатты ашуланды, оның ашуы сағаттап созылды. Алайда, 1942 жылғы желтоқсан айында Сталинградта кеңес әскерлері Германияның 6-шы армиясын қоршағанда, 17-ші армия құрамындағы 1-ші тау дивизиясына Кубань плацдармына кері шегінуге бұйрық берілді. 1943 жылғы сәуірде дивизия Югославияға жіберілді, онда «Case Black» деп аталған партизанға қарсы шабуылға қатысты, ал кейін Грекияда партизанға қарсы операцияларға қатысты. 1943 жылғы қарашада дивизия Югославияға оралды, онда «Кугельблиц», «Шнестурм» және «Вальдрауш» операцияларына қатысты. 1944 жылғы наурызда дивизия немістердің Венгрияға басып кіргені – «Маргарет» операциясына қатысты. 1944 жылғы тамызда Югославиядағы «Рубезаль» операциясынан кейін дивизия Белград шабуылында Қызыл Армияға қарсы қорғаныс шайқастарына қатысып, ауыр шығынға ұшырады. Операция кезінде дивизия командирі, генерал-лейтенант Вальтер Штетнер Риттер фон Грабенхофен 1944 жылғы 17 қазанда Белград маңындағы Авала тауында шайқаста қаза тапты. 1944 жылғы қараша айының соңында дивизия неміс қорғанысының ең осал бөлігі – Баранжаға ауыстырылды. 1945 жылғы наурызда дивизияның атауы 1. Volks Gebirgs Division («1-ші халық тау дивизиясы») деп өзгертілді. Оның соңғы ірі операциялары Венгриядағы Балатон көліне жақын жерде өткен «Көктемді ояту» операциясы кезінде болды, онда Советтің 3-ші Украина майданына қарсы күш көрсетті. Екі айдан кейін дивизия 1945 жылғы мамыр айында Аустрияда американдықтарға тәслим болды.
The 1st Mountain Division participated in Operation Barbarossa, the invasion of the Soviet Union that began on 22 June 1941. On 30 June, the division captured Lviv. There, the Germans discovered several thousand bodies of prisoners the Soviet NKVD had executed because they could not be evacuated. The 1st Mountain Division continued its advance into the Soviet Union, participating in the breakthrough of the Stalin Line and the advance to the Dniepr and Mius rivers. The division fought in the Second Battle of Kharkov in May 1942 and then participated in the offensive through southern Russia and into the Caucasus (Operation Edelweiss). In a symbolic propaganda move, the division sent a detachment to raise the German flag on Mount Elbrus on 21 August 1942. Although the feat was widely publicized by Josef Goebbels, Hitler was furious over what he called "these crazy mountain climbers," his rage lasting for hours. However, by December 1942 with Soviet forces encircling the German 6th Army at Stalingrad, the 1st Mountain Division, as part of the 17th Army, was ordered to withdraw to the Kuban bridgehead. In April 1943, the division was posted to Yugoslavia, where it participated in the anti partisan offensive named Case Black, and later Greece where it took part in anti partisan operations. In November 1943, the division returned to Yugoslavia, where it took part in operations Kugelblitz, Schneesturm, and Waldrausch. In March 1944, the division was engaged in Operation Margarethe, the German invasion of Hungary. After Operation Rübezahl in Yugoslavia in August 1944, the division took part in defensive fighting against the Red Army in the Belgrade Offensive and suffered severe losses. During the operation, the division commander, Generalleutnant Walter Stettner Ritter von Grabenhofen, was killed in action on 17 October 1944 on Avala, a mountain near Belgrade. In late November 1944 it was transferred to Baranja, the most endangered sector of the German defense. The division was renamed the 1. Volks Gebirgs Division ("1st People's Mountain Division") in March 1945. Its final major operations were during Operation Spring Awakening near Lake Balaton in Hungary against the Soviet 3rd Ukrainian Front. Two months later the division surrendered to the Americans in Austria in May 1945.
Соғыс қылмыстары
1939 жылы қыркүйекте Польшаға басып кірген кезде дивизия сарбаздары еврей азаматтарды Пшемысль қаласынан мәжбүрлі еңбекке жинауға көмектесті, және осы оқиға туралы фотосуреттер газеттерде жарияланды. 1943 жылдың мамыр-маусым айларында Югославиядағы «Қара операция» кезінде дивизия және басқа бөлімшелер соғыс тұтқындары мен бейбіт азаматтарға қарсы қылмыстар жасады. 10 шілдедегі жағдайды қорытындылаған есепте дивизия 498 тұтқын алғанын, оның 411-і атып өлтірілгенін хабарлады. 1943 жылдың 6 шілдесінде дивизияның бір бөлімі Албаниядағы Борове ауылына шабуыл жасады. Барлық үйлер мен ғимараттар толығымен өртеніп, қиратылды. 107 тұрғынның арасында бес толық отбасы қаза тапты. Ең жас құрбан 4 айлық, ал ең үлкені 73 жаста болды. 1943 жылдың 25 шілдесінде дивизия сарбаздары Грекиядағы Мусиотица ауылына шабуыл жасады, себебі жақын жерде қару-жарақ қоймасы табылған. Нәтижесінде 153 бейбіт тұрғын қаза тапты. 1943 жылдың 16 тамызында 98-ші таулы жаяу әскер полкінің командирі, оберстлейтенант Йозеф Салмингердің бұйрығымен Коммено ауылына шабуыл жасалды. Барлығы 317 бейбіт адам қаза тапты. 1-ші таулы дивизия 1943 жылдың қыркүйегінде Грекияның Кефалония аралында «Акки» 33-ші жаяу әскер дивизиясының 5200 итальяндық әскери қызметкерін өлтірді, олар капитуляциялағаннан кейін. Дивизия сонымен қатар 1943 жылдың қазан айының басында Албанияда капитуляциялаған «Перуджа» 151-ші жаяу әскер дивизиясының барлық офицерлерін және сержанттарын өлімге жіберді. Грек партизандары оберстлейтенант Йозеф Салмингерді өлтіргеннен кейін, XXII таулы армия корпусының командирі, таулы әскер генералы Хуберт Ланц 1943 жылдың 1 қазанында Салмингерге шабуыл жасалған жер маңында «жаза беру шараларын» қатаң түрде жүргізуге бұйрық берді. Лингьядес ауылында 96 тұрғынының 92-сі өлімге жіберілді. Дивизияның соғыс қылмыстары Х.Ф. Мейердің «Қанды Эдельвейс: Екінші дүниежүзілік соғыстағы 1-ші таулы дивизия» кітабында сипатталған.
During the onvasion of Poland in September 1939, soldiers from the division assisted in the round up of Jewish civilians from Przemyśl for forced labour, and photos of this were printed in newspapers. During the Case Black operation in Yugoslavia in May–June 1943, the division and other units committed crimes against prisoners of war and civilians. In its after action report on 10 July, the division reported that it took 498 prisoners, 411 of whom were shot. On 6 July 1943 a unit from the division attacked the village of Borovë in Albania. All of the houses and buildings were completely burned or otherwise destroyed. Among the 107 inhabitants killed were five entire families. The youngest victim was aged four months, and the oldest 73. On 25 July 1943, soldiers from the division attacked the village of Mousiotitsa in Greece after a cache of weapons was found nearby, killing 153 civilians. On 16 August 1943, the village of Kommeno was attacked on the orders of Oberstleutnant Josef Salminger, the commander of GebirgsJäger Regiment 98. A total of 317 civilians were killed. The 1st Mountain Division murdered 5,200 Italian soldiers from the 33rd Infantry Division "Acqui" in September 1943 on the Greek island of Cefalonia after they had surrendered. The division also executed all officers and non commissioned officers of the 151st Infantry Division "Perugia", who had surrendered in Albania in early October 1943. After the killing of Oberstleutnant Josef Salminger by Greek partisans, the commander of XXII Gebirgs Armeekorps General der Gebirgstruppe Hubert Lanz ordered, on 1 October 1943, a "ruthless retaliatory action" in a area around the place where Salminger had been attacked. In the village of Lyngiades, 92 of its 96 residents were executed. The division's war crimes are described in H. F. Meyer's book Bloodstained Edelweiss: The 1st Mountain Division in the Second World War.